I SA/Łd 953/11
PostanowienieWSA w Łodzi2012-07-16
Skład orzekający: Referendarz sądowy Małgorzata Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy prawomocnym postanowieniem przyznano częściowe prawo pomocy w kosztach sądowych, ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy może być uwzględniony bez wykazania istotnej zmiany okoliczności faktycznych od daty poprzedniego postanowienia?Ratio decidendi
Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy może być uwzględniony jedynie w przypadku wykazania istotnej zmiany okoliczności faktycznych, które nastąpiły po wydaniu prawomocnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. Samo złożenie kolejnego wniosku bez takiej zmiany nie jest podstawą do ponownego rozstrzygania sprawy, gdyż prawomocne postanowienie wiąże sąd. W analizowanej sprawie skarżąca nie wykazała takiej zmiany, a przedstawione dowody wręcz wskazywały na dobrą kondycję finansową jej firmy.Stan faktyczny
Skarżąca E. S. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Łodzi oddalającego jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. Dotychczasowe postępowanie wykazało, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, która generuje znaczne obroty i dochody, choć obciążona jest kredytami i zaległościami podatkowymi. Wcześniej przyznano jej częściowe prawo pomocy.Rozstrzygnięcie
Odmówiono skarżącej E. S. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 16 lipca 2012 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. S. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 roku p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej E. S. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Prawomocnym postanowieniem z dnia 22 listopada 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. po rozpoznaniu wniosku E. S. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych przyznał wnioskodawczyni prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 1.000 zł i oddalił wniosek w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawczyni wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo domowe którego jedynym źródłem utrzymania są dochody z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą oraz jej męża w zakresie transportu drogowego, z której miesięczne dochody uzyskiwane przez oboje małżonków zamykają się kwotą około 10.600 zł brutto. Skarżąca zamieszkuje w będącym jej własnością domu o powierzchni 150 m2, którego miesięczne koszty utrzymania stanowią około 630 zł, jest także właścicielką nieruchomości rolnej o powierzchni 4 ha przy czym majątek nieruchomy jest zabezpieczony hipoteką. Większość taboru w firmie skarżącej stanowią wyleasingowane środki transportu, skarżąca pozostaje właścicielką jedynie samochodu Volksvagen Transporter z 2003 roku, dwóch ciągników siodłowych SCANIA z 1999 r i Renault Magnum z 2004 r., naczepy Wielton z 2004 r. (ten majątek objęty jest zastawem rejestrowym urzędu skarbowego), posiada także dwa samochody ciężarowe MAN rocznik 2006 i dwie naczepy Zasław rocznik 2006, nie posiada innego majątku ani oszczędności. W roku 2010 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżąca osiągnął przychód na poziomie 4.569.342 zł poniosła koszty w wysokości 4.504.800 zł i w efekcie uzyskała dochód w wysokości 64.542 zł. W bieżącym roku średni miesięczny obrót firmy w okresie od kwietnia do lipca kształtuje się na poziomie 350.000 zł. Obroty te spadły w porównaniu z rokiem ubiegłym kiedy to kształtowały się średnio na poziomie 380.000 zł, jednak nie jest to spadek drastyczny. W związku z prowadzoną działalnością gospodarczą wnioskodawczyni zaciągnęła kredyt obrotowy w rachunku bieżących firmy w wysokości 300.000 zł, średnia miesięczna kwota odsetek związanych z jego wykorzystywaniem wynosi około.2.300 zł. Motywując swój wniosek skarżąca podkreślił, że w listopadzie mija termin spłaty drugiej raty zaległego podatku w wysokości 119.909 zł i dlatego wnioskodawczyni nie posiada żadnych wolnych środków na pokrycie kosztów sądowych. Uwzględniając powyższe przyjęto, że skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dlatego, w celu zachowania prawa do sądu, zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 1000 zł. Uwzględniając jednak miesięczną wysokość dochodów wnioskodawczyni i jej męża oraz kondycję finansową jej firmy sąd uznał, że jest ona zdolna do częściowej partycypacji w kosztach procesu.
Wyrokiem z dnia 16 marca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. oddalił skargę E. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 roku.
W dniu 22 maja 2012 roku podatniczka wystąpiła ze skargą kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 1.000 zł podatniczka złożyła ponownie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. W złożonym na formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach skarżąca wskazała na znaczny spadek dochodów uzyskiwanych przez małżonków z prowadzonej działalności gospodarczej z ponad 10.000 zł miesięcznie do 1.800 zł. Ponownie wskazała, że jej bieżąca działalność gospodarcza finansowana jest z kredytu odnawialnego w wysokości 300.000 zł. Skarżąca wraz z mężem spłaca w dalszym ciągu końcówkę zobowiązania w podatku VAT wynikające z zaskarżonej decyzji oraz miesięcznie spłaca zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok łączna wysokość spłacanych rat zaległości wynosi ok. 2.500 zł miesięcznie. Skarżąca zamieszkuje w domu o powierzchni 150 m2, jest właścicielką nieruchomości rolnej o powierzchni 4 ha,(majątek ten jest obciążony hipoteką) oraz samochodu Volksvagen Transporter z 2003 roku, dwóch ciągników siodłowych SCANIA z 1999 r i Renault Magnum z 2004 r., naczepy Wielton z 2004 r, samochodu: ciężarowego MAN rocznik 2006 (ten majątek objęty jest zastawem rejestrowym urzędu skarbowego), posiada także naczepę Zasław rocznik 2006 oraz samochód ciężarowy SCANIA z 2007 roku. Podniosła, iż na skutek kryzysu wyniki finansowe skarżącej oscylują na bardzo niskim poziomie, a niektóre miesiące zamykają się stratą, wobec powyższego sytuacja finansowa skarżącej uległa dalszemu pogorszeniu, a kwota jej globalnego zadłużenia wzrosła o 150.000 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sadowego do udokumentowania pogorszenia sytuacji finansowej skarżącej podatniczka nadesłała kpie zeznania podatkowego za rok 2011 z której wynika, iż ubiegły rok podaniowy zakończyła zyskiem w wysokości 229.249 zł, mąż podatniczki z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w roku 2011 uzyskał dochód na poziomie 157.237 zł. Z nadesłanych odpisów deklaracji VAT-7 wynika, że w maju br wnioskodawczyni z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskała przychód w wysokości 277.945 zł, w kwietniu w wysokości 370.226 zł, w marcu 377.000 zł, w lutym 395.992 zł, przychody meża podatniczki z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej kształtowały się następująco w lutym 207.838 zł, w marcu 168.151, w kwietniu 177.461 zł, w maju146.107 zł. Kwota odsetek związanych wykorzystywaniem kredytu odnawialnego wynosi od około 2.800 zł do 3.200 zł miesięcznie. Podnoszony przez skarżącą w swoim wniosku o prawo pomocy wzrost jej zadłużenia o 150.000 zł jest efektem zawarcia w dniu 17 maja 2012 roku kolejnej umowy o kredyt odnawialny na tę właśnie kwotę
Referendarz sądowy zważył, co następuje:
Wniosek nie jest zasadny.
Aktualnie rozpoznawany wniosek jest ponownym wnioskiem skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazać należy, że prawomocnym postanowieniem z dnia 22 listopada 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. przyznał wnioskodawczyni prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 1.000 zł i oddalił w pozostałym zakresie jej wniosek o zwolnienie od kosztów. W uzasadnieniu argumentował, że wielkość obrotów z prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej wskazuje, iż jest ona w stanie pokryć częściowo koszty procesu a za przyznaniem jej częściowego zwolnienia od kosztów przemawia wysokość spłacanej w dacie orzekania przez sąd raty zaległości w podatku VAT w wysokości blisko 120.000 zł.. Wobec powyższego rozpoznanie kolejnego wniosku skarżącej winno nastąpić w kontekście art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012, poz. 270 ), dającego prawo uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy, z uwzględnieniem materialnych przepisów stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy zawartych w art. 243 i następnych powołanej ustawy.
W tym miejscu wskazać należy, że jakkolwiek strona, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek o jego przyznanie, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętych wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd (art. 170 p.p.s.a.). Ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2008 roku sygn. akt II OZ 654/08).
W obecnie rozpoznawanym, wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, wnioskodawczyni wskazała na fakt spadku dochodów jej oraz jej męża z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz wzrost globalnej kwoty zadłużenia o 150.000 zł, które w jej ocenie uzasadniają całkowite zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Dołączone do wniosku dokumenty nie dowodzą jednak prawdziwości twierdzeń skarżącej wręcz przeciwnie jej dochód z prowadzonej działalności gospodarczej za rok 2011 zamknął się kwotą 229.249 zł (dając średnio w przeliczeniu na miesiąc dochód rzędu 19.000 zł), mąż podatniczki z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w roku 2011 uzyskał dochód na poziomie 157.237 zł ( średnio miesięcznie 13.000 zł). Z nadesłanych odpisów deklaracji VAT-7 wynika, że w maju br wnioskodawczyni z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskała przychód w wysokości 277.945 zł, w kwietniu w wysokości 370.226 zł, w marcu 377.000 zł, w lutym 395.992 zł, przychody jej męża kształtowały się w lutym na poziomie 207.838 zł, w marcu 168.151, w kwietniu 177.461 zł, w maju 146.107 zł. Wzrostowi uległa jedynie kwota odsetek związanych wykorzystywaniem kredytu odnawialnego, która wynosi od około 2.800 zł do 3.200 zł miesięcznie. Także podnoszony przez skarżącą wzrost jej zadłużenia o 150.000 zł jest efektem zawarcia w dniu 17 maja 2012 roku kolejnej umowy o kredyt odnawialny na tę właśnie kwotę. Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie niniejszej stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść niezbędnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dane dotyczące kondycji finansowej skarżącej wynikające z przedstawionych przez nią dokumentów w żaden sposób nie dowodzą aby nastąpiło pogorszenie sytuacji materialnej skarżącej uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Wręcz przeciwnie wynika, z nich, że ubiegły rok podatkowy skarżąca i jej mąż zakończyli z zyskiem na dobrym poziomie, miesięczne obroty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wbrew twierdzeniom skarżącej nie uległy zmniejszeniu lecz wzrosły do poziomu z roku 2010 tj. kwoty 380.000 zł. Nadto wnioskodawczyni spłaciła już dwie raty po ok. 120.000 zaległości podatkowych w podatku VAT istotnie redukując swoje zaległości wobec budżetu Państwa. Zaś eksponowany w ponownym wniosku o prawo pomocy fakt wzrostu zadłużenia o kwotę 150.000 zł jest efektem uzyskania kolejnego kredytu obrotowego. Biorąc pod uwagę obecne realia, tj. konieczność spełnienia wysokich kryteriów majątkowych przy obliczaniu zdolności kredytowej, uzyskanie i korzystanie z kolejnego kredytu odnawialnego wskazuje na płynność finansową skarżącej. W innym wypadku bank nie przyznałby kredytu, zaciągniętego w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Uwzględniając powyższe, uznać należało, że sytuacja materialna wnioskodawczyni nie uległa pogorszeniu w stosunku do tej, która była przedmiotem oceny sądu w prawomocnym postanowieniu z dnia 22 listopada 2011 roku . W tych okolicznościach brak jest podstaw do uwzględnienia jej ponownego wniosku w zakresie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 165 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 170 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
mk
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło