I SA/Łd 958/10

Dnia 28 października 2010 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 28 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku akcyzowym za miesiące od maja do grudnia 2005 roku oraz styczeń i luty 2006 roku p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 29 lipca 2010 roku J. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku akcyzowym za miesiące od maja do grudnia 2005 roku oraz styczeń i luty 2006 roku. W skardze zawarty był wniosek o przyznanie skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W złożonym na formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątku i dochodach J. W. podał, iż wspólnie z żoną i córką prowadzi gospodarstwo domowe, źródłem jego utrzymania są dochody ze stosunku pracy w wysokości 1.317 zł miesięcznie brutto, zaś prowadzoną działalność gospodarcza pod nazwą B. ma zawieszoną do 31 stycznia 2011 roku, z uwagi na blokadę rachunków bankowych i brak możliwości jej prowadzenia. Jego żona uzyskuje dochody z prowadzonej działalności gospodarczej, których wysokości skarżący nie wskazał z uwagi na łączący go z żoną ustrój rozdzielności majątkowej. Skarżący nie posiada żadnego majątku ani oszczędności, poza 19 letnim Fordem Escortem bez wartości rynkowej. Wskazał, iż zamieszkuje wspólnie z żoną oraz córką ( w jednym wynajętym pokoju) w segmencie o powierzchni 200 m2, stanowiącym własność żony, córki i syna, a całe wynagrodzenie wydaje na wyżywienie, ubrania i środki. Zarządzeniem z dnia 7 września 2010 roku skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: udokumentowanie wysokości swojego dochodu (zaświadczenie, ewentualnie wyciąg z rachunku bankowego), nadesłanie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów swoich oraz żony za 2 ostanie lata podatkowe, bądź odpisów zeznań podatkowych za te lata, nadesłanie deklaracji w podatku od towarów i usług VAT-7 za ostatnie 3 okresy rozliczeniowe z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej przez żonę skarżącego, nadesłanie wyciągów z posiadanych przez małżonków kont i lokat bankowych za ostatnie 3 miesiące, udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków eksploatacyjnych gospodarstwa domowego, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W wykonaniu zarządzenia podatnik nadesłał kopie umowy wyłączenia wspólności ustawowej i częściowego podziału majątku dorobkowego z dnia 26 października 2001 roku, w którym dom przy ul. Z. w Ł. z całym wyposażeniem oraz samochód osobowy przypadają w całości żonie skarżącego jemu zaś środki trwałe oraz wyposażenie firmy B. oraz wszelkie zobowiązania i wierzytelności związane z jej działalnością. Żona skarżącego ustanowiła na jego rzecz nieodpłatną służebność osobistą dożywotniego zamieszkiwania i korzystania z budynku mieszkalnego przy ul. Z.. Wnioskodawca nadesłał także zaświadczenie o zarobkach potwierdzające, iż jest zatrudniony w należącej do jego żony i córki firmie "A." Spółka jawna H i K W., I. C. na stanowisku technik farmacji z wynagrodzeniem w wysokości deklarowanej we wniosku. Z przedstawionych kopii deklaracji podatkowych PIT-36L za 2008 rok, wynika, iż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał on przychód w wysokości 347,463 zł poniósł koszty w wysokości 346.743 zł osiągając dochód na poziomie 719 zł, w tym samym roku uzyskał także dochody ze stosunku pracy oraz działalności wykonywanej osobiście w łącznej kwocie 16.657 zł. w 2009 roku działalność gospodarcza przyniosła skarżącemu stratę w wysokości 6.320 zł zaś jego dochód ze stosunku pracy wyniósł 13.977 zł. Nadesłał także wyciągi z posiadanych przez niego rachunków bankowych w A. potwierdzający ich zajęcia egzekucyjne na kwotę przekraczającą 2.200.000 zł. Skarżący dodatkowo oświadczył, że z uwagi na rozdzielność majątkową z żoną nie korzysta z jej pieniędzy oraz nie ma dostępu do jej dokumentów finansowych, a z uwagi na niskie wynagrodzenie w wysokości 984 zł netto nie ponosi wydatków na opłaty eksploatacyjne. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek skarżącego nie jest zasadny. Stosownie do przepisu art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że wspólnie z żoną oraz córką prowadzi gospodarstwo domowe, źródłem utrzymania skarżącego jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 984 zł netto zaś jego żona uzyskuje dochody z działalności gospodarczej pod nazwą "A." Spółka jawna H i K W., I. C., w ramach której prowadzi apteki, wysokości dochodów żony skarżący mimo skierowanego w tym zakresie wezwania nie wskazał zasłaniając się umową o rozdzielności majątkowej. Skarżący nie posiada żadnego majątku ani oszczędności, zamieszkuje wspólnie z żona i córka w stanowiącym ich własność segmencie o powierzchni 200 m2. nie ponosząc żadnych kosztów eksploatacyjnych. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać należy, iż w interesie skarżącego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych i na nim spoczywa ciężar dowodu, obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialne jest rzeczywiście na tyle trudna, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Skarżący wspólnie z żoną i córką prowadzi gospodarstwo domowe, jest osobą nie posiadającą żadnego majątku, zatrudnianą w firmie żony z wynagrodzeniem minimalnym i wobec powyższego koszty utrzymania rodziny spoczywają na jego żonie, dlatego wskazać należy, iż stosownie do przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice i dzieci oraz małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i alimentacji (art. 23, art.. 27, art. 87 k.r.o.). Powyższy obowiązek obejmuje także obowiązek w zakresie ponoszenia kosztów sądowych. Stąd też na członkach rodziny skarżącego spoczywa obowiązek ponoszenia kosztów utrzymania skarżącego oraz wspólnego gospodarstwa domowego a także obowiązek pomocy w zakresie ponoszenia kosztów sądowych. W tym miejscu należy wskazać, iż w sytuacji, w której oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżącego okaże się niewystarczające dla oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych bądź wzbudza wątpliwości strona jest obowiązana złożyć dodatkowe oświadczenia lub dokumenty źródłowe. Skarżący nie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków w złożonym oświadczeniu i w toku postępowania wyjaśniającego konsekwentnie uchylał się od wskazania sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych małżonki, zasłaniając się zawartą w 2001 roku umową majątkową małżeńską. W tej sytuacji brak jest możliwości przeprowadzenia całościowej oceny możliwości płatniczych skarżącego w celu ustalenia czy rzeczywiście obiektywnie odpowiada ona przesłankom uzasadniającym przyznanie skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, iż obowiązek wzajemnej pomocy miedzy małżonkami nie jest uzależniony od ustroju majątkowego małżeńskiego. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się do stosunków majątkowych małżonków nie zaś do ich wzajemnych obowiązków względem siebie. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoim majątkiem. Skarżący błędnie przyjmuje natomiast, że rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jego żonę z obowiązku pomocy finansowej, a jemu samemu uniemożliwia uzyskanie informacji o sytuacji majątkowej żony. Skoro skarżący twierdz, iż potrzebuje pomocy państwa w zakresie realizacji swoich praw to koniecznym jest ocena czy pomoc rodziny udzielana skarżącemu jest wystarczająca dla pokrycia kosztów sądowych w przedmiotowym postępowaniu. Dopiero ustalenie, że ani samodzielnie, ani przy pomoc rodziny nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania pozwalałaby rozstrzygnąć o możliwości pomocy z budżetu państwa. Trzeba także podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy następuje na wniosek strony zatem to w jej interesie leży całościowe przedstawienie swojej rzeczywistej sytuacji rodzinnej, majątkowej i możliwości płatniczych. W przeciwnym razie musi się ona liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami. Skarżący nie udzieli natomiast w zasadzie żadnych informacji pozwalających ustalić koszty utrzymania jego i jego rodziny, nie wskazał źródeł pokrycia tych wydatków, wobec powyższego uczynił niemożliwym weryfikację jego twierdzeń o trudnej sytuacji materialnej i braku jakichkolwiek środków finansowych, z których mogłyby zostać pokryte należności sądowe. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przekazanie przez skarżącego całego majątku dorobkowego żonie, z którą zawarł umowę rozdzielności majątkowej lecz pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym i u której obecnie jest zatrudniony z minimalnym wynagrodzeniem powoduje, że wniosek podatnika domagającego się przyznania prawa pomocy, a więc wsparcia, zgodnie z założeniem ustawodawcy kierowanego do ludzi ubogich i nieporadnych życiowo nie zasługuje na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.