I SAB/Łd 14/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.) Protokolant: Specjalista Małgorzata Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi A M. K. na przewlekłość postępowania Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. w przedmiocie zwrotu podatku od towarów i usług za październik 2016 roku postanawia: odrzucić skargę. W dniu 28 września 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła, złożona za pośrednictwem organu, skarga A. Wnosząc o poddanie kontroli postanowienia nr [...] UNP: [...], dotyczącego zwrotu podatku naliczonego za miesiąc październik 2016 r., strona skarżąca zarzuciła rażące naruszenie prawa polegające na dalszej bezzasadnej odmowie wypłaty należnego podatku VAT, poprzez uchybienie terminowi czynności materialno-technicznej i kierowanie do strony kolejnych czynności sprawdzająco/kontrolnych i kontroli podatkowych za okres od roku 2012 i trwający od marca 2015 r. do nadal. Strona zarzuciła sprzeczność z przepisami art. 181, art. 139, art. 140, art. 121, art. 125, art. 15 § 1, art. 120, art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej, art. 13b ustawy o kontroli skarbowej, art. 183 Dyrektywy Rady z dnia 28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej oraz art. 87 ust. 6 w zw. z art. 87 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca, przytaczając fragmenty orzeczeń sądów administracyjnych, zarzuciła, iż organ po raz kolejny przedłuża termin zwrotu różnicy w podatku VAT i działaniem swym narusza zasadę praworządności i demokratycznego Państwa prawnego. W ocenie strony opisana czynność materialno-prawna jest wadliwa zarówno z powodów formalnych jak i merytorycznych, gdyż Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. nie prowadzi własnych postępowań pozorując od lat czynności sprawdzające administracji podatkowych krajów UE, w tym pozoruje, że oczekuje na ustalenia Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. i inne "nowe dowody", choć nie ma to związku z postępowaniem w niniejszej sprawie. Dodał, iż organ celno-skarbowy prowadzi postępowanie w sprawie obowiązku zwrotu podatku wewnątrzwspólnotowego za zakup 2 szt. naczep samochodowych w Niemczech. Skarżący podkreślił, iż od 2014 roku nie otrzymuje zwrotu podatku VAT, w kwocie przekraczającej 1.500.000 zł, w tym czasie zaciąga kolejne kredyty na bieżącą działalność gospodarczą oraz uregulowanie obciążeń względem organów podatkowych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o odrzucenie skargi, a w razie nieuwzględnienia stanowiska organu o oddalenie skargi. Wyjaśniając pierwszy z wniosków wskazał, iż wniesienie skargi na bezczynność/przewlekłość organu jest dopuszczalne po wyczerpaniu środka zaskarżenia, który stanowi ponaglenie opisane w art. 140 Ordynacji podatkowej. W niniejszej sprawie strona z takim ponagleniem nie wystąpiła, co czyni skargę niedopuszczalną. Z kolei wskazując, iż zaskarżone postanowienie z dnia [...]r. nr [...] UNP: [...], wydane zostało w sprawie przedłużenia terminu załatwienia sprawy, stosownie do art. 140, art. 216 i art. 217 Ordynacji podatkowej, organ uznał za bezzasadne zarzuty skargi dotyczące jego prawidłowości. Wskazał, iż podstawą prawną zaskarżonego postanowienia nie były, jak wskazuje strona regulacje wynikające z art. 87 ust. 1 i ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, czy art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Nadto, argumentacja skargi związana z działaniami Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. podejmowanych w toku kontroli podatkowej, w żaden sposób nie jest związana z przedłużeniem przez organ terminu rozpatrzenia zażalenia na postanowienie organu I instancji w zakresie przedłużenia terminu zwrotu podatku VAT. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza każdorazowo analiza jej dopuszczalności. Innymi słowy, sąd zobowiązany jest do zbadania, czy w danej sprawie nie zachodzą podstawy do odrzucenia skargi, wymienione w art. 58 § 1 pkt 1-6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej p.p.s.a. W rozpatrywanej sprawie Sąd ocenił, iż niedopuszczalność skargi ma charakter przedmiotowy. Podkreślić bowiem należy, iż zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego ustawodawca wyznaczył w przepisie art. 3 § 2 p.p.s.a. Przy czym z uwagi przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie oraz argumentację strony skarżącej istotne znaczenie ma zapis - art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., z którego wynika, iż kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Zaskarżone postanowienie DIAS z dnia [...] r. dotyczy zawiadomienia skarżącego, że jego zażalenie z dnia 22 maja 2018 r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. wydane w dniu [...] r. przedłużające termin zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za październik 2016 r. nie zostanie rozpatrzone w terminie określonym w art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej, zatem nie jest ono postanowieniem, od którego przysługuje zażalenie, ani nie jest postanowieniem kończącym postępowanie, ani nie dotyczy istoty sprawy. W tym stanie rzeczy, stosownie do przywołanego art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., na powyższe postanowienie nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Podnieść również należy, że rozpoznając skargę w niniejszej sprawie nie sposób nie zauważyć, że argumentacja uzasadnienia skargi, jak i jej zatytułowanie przez skarżącego dotyczy też aspektu niezałatwienia przez organ podatkowy sprawy we właściwym terminie. W tym zakresie stwierdzić należy, jak słusznie podniósł organ w odpowiedzi na skargę, że zgodnie z art. 52 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę do sądu można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeśli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w art. 54 § 2 ww. ustawy. W postępowaniu uregulowanym przepisami Ordynacji podatkowej wniesienie skargi na bezczynność bądź przewlekłość postępowania jest dopuszczalne po wyczerpaniu środka zaskarżenia, którym jest ponaglenie. W myśl art. 141 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.) na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 Ordynacji podatkowej stronie służy ponaglenie do: 1) organu podatkowego wyższego stopnia, 2) dyrektora izby administracji skarbowej, jeżeli sprawa dotyczy odwołań od decyzji, o których mowa w art. 83 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, wydanych przez naczelnika urzędu celno-skarbowego, 3) Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, jeżeli sprawa nie została załatwiona przez dyrektora izby administracji skarbowej. Organ podatkowy, wymieniony w § 1 przytoczonego przepisu, uznając ponaglenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podejmuje środki zapobiegające naruszaniu terminów załatwienia spraw w przyszłości (art. 141 § 2 Ordynacji podatkowej). Podkreślić przy tym należy, że ponaglenie jest swoistym środkiem prawnym, ponieważ nie jest skierowane przeciwko konkretnej czynności procesowej lub aktowi administracyjnemu, lecz ma na celu spowodowanie wypełnienia przez organ obowiązku urzędowego polegającego na przeprowadzeniu czynności postępowania i ich zakończeniu wydaniem decyzji albo rozstrzygającej o istocie sprawy, albo kończącej sprawę w danej instancji. Nie dotyczy więc ono samego przedmiotu postępowania, ale tylko doprowadzenia do zakończenia zawisłości sprawy przed danym organem podatkowym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sygn. akt I SA/Kr 766/17 z dnia 26 września 2017 r.) Przedmiotem ponaglenia jest zatem niezałatwienie sprawy we właściwym terminie ustawowym lub terminie ustalonym na podstawie art 140 Ordynacji podatkowej. Jest to więc prawny instrument umożliwiający stronie wymuszenie na organie podatkowym załatwienie sprawy. Skorzystanie z ponaglenia w danej sprawie nie zamyka drogi odwoławczej, czyli prawa do merytorycznego rozpoznania sprawy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy i odnosząc się do zarzutów skarżącego zawartych w skardze, podnieść należy, że złożony środek zaskarżenia, jak wskazano wyżej, dotyczy postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wydanego w trybie art. 140 ustawy Ordynacja podatkowa. W złożonej skardze podatnik z jednej strony zarzucił, że wydając, na podstawie art. 140 ustawy Ordynacja podatkowa, zaskarżone postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. naruszył art. 87 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz art. 247 § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, natomiast z drugiej strony argumenty skargi odnoszą się do działania organu I instancji w zakresie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za wskazany okres rozliczeniowy 2016 r. Skarżący zarzucając rażące naruszenie prawa wskazuje na : cyt. "bezzasadną odmowę wypłaty podatku należnego VAT, poprzez opieszałość, a tym samym uchybienie czynności materialno-technicznej, opieszałość w wysokości 2 lat, jak i kierowanie do podatnika pozorowanych kolejnych czynności sprawdzających/kontrolnych i kontroli podatkowych za okres od roku 2012 trwających od m-ca marca 2015 r., do nadal, insynuując wadliwość wykonania usług transportowych i transakcji zakupu paliw a pozostających w całkowitej sprzeczności z obowiązującym prawem." Odnosząc powyższe do okoliczności faktycznych sprawy poddanej sądowej kontroli stwierdzić należy, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżący wniósł ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia (Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł.) na niedokonanie zwrotu nadpłaconego podatku od towarów i usług przez NUS we właściwym terminie. Ponaglenia tego nie dopatrzył się Sąd w aktach administracyjnych, a brak ponaglenia potwierdził DIAS w odpowiedzi na skargę. Takiego ponaglenia skarżący nie wniósł również w odniesieniu do niezałatwienia we właściwym terminie zażalenia na postanowienie dotyczące przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, czyli w odniesieniu do dokonanego postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2018 r. przedłużenia terminu załatwienia zażalenia. W świetle powyższego skuteczne wniesienie skargi do sądu administracyjnego na przewlekłość czy też bezczynność w prowadzeniu postępowania dotyczącego zwrotu podatku naliczonego nad należnym, jak i w prowadzeniu postępowania zażaleniowego powinno zostać poprzedzone ponagleniem skierowanym do organu wyższego stopnia. Brak ponaglenia oznacza, że nie zostały w sprawie wyczerpane środki zaskarżenia, co czyni skargę niedopuszczalną. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli jej wniesienie jest niedopuszczalne. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie przytoczonych przepisów orzekł, jak w sentencji postanowienia. mko