I SO/Łd 7/13

Dnia 8 lipca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA: Anna Świderska po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. L. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego dotyczącego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za 2006 rok postanawia: 1. przyznać J. L. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi oraz ustanowienie doradcy podatkowego; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W dniu 28 maja 2013 roku J. L. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w osobie J. P. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz dodatkowych informacji i dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego do sprawy sygn. akt I SO/łd 5/13 wynika, że wnioskodawca wspólnie z żoną oraz małoletnim synem prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłami utrzymania są ich wynagrodzenia za pracę w łącznej wysokości ok. 2.200 zł netto. Wnioskodawca wskazał, że w 2012 roku jego dochód z tytułu działalności wykonywanej osobiście wyniósł 18.824 zł zaś dochód żony skarżącego zamknął się kwotą ok. 23.000 zł. Wnioskodawca jest właścicielem zakupionego na kredyt mieszkania o powierzchni 85 m2 położonego w Z., nie posiada innego majątku ani oszczędności. Miesięczne koszty utrzymania rodziny zamykają się kwotą ok. 1.070 zł czynsz i opłata za energię. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy wskazał, że ok. 2.500 zł wynosi miesięczna rata spłacanego przez rodzinę kredytu mieszkaniowego wraz z obowiązkowymi ubezpieczeniami. Ta sytuacja w związku z obniżeniem dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę z 3.640 zł netto z tytułu umowy dzieło do ok. 600 zł netto z tytułu umowy o pracę na okres próbny zachwiała sytuacją finansową rodziny. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 3 czerwca 2013 roku przyznał wnioskodawcy prawo pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczania wpisu sądowego od skargi oraz ustanowienie doradcy podatkowego i oddalił wniosek w pozostałym zakresie argumentując, że obniżenie dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę z 3.640 zł netto z tytułu umowy dzieło do ok. 600 zł netto z tytułu umowy o pracę na okres próbny zachwiało sytuacją finansową rodziny, której miesięczne koszty utrzymania zamykają się kwotą ok. 1.070 zł czynsz i opłata za energię oraz ok. 2.500 zł miesięczna rata kredytu mieszkaniowego wraz z obowiązkowymi ubezpieczeniami. W celu więc zachowania prawa do sądu zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy we wskazanym powyżej zakresie. Odmowa całkowitego zwolnienie od kosztów sądowych podyktowana jest obowiązkiem strony partycypacji w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że sytuacja finansowa wnioskodawcy może ulec zmianie, w chwili obecnej jest on zatrudniony na podstawie umowy o pracę na okres próbny z wynagrodzeniem w wysokości 600 zł netto, jednak w przeszłości z tytułu swojej pracy osiągał znacznie wyższe dochody, powyższe nie pozwala na przyjęcie tezy o trwałej utracie możliwości sfinansowania kosztów postępowania przez wnioskodawcę. Od powyższego postanowienia w dniu 14 czerwca 2013 roku skarżący złożył sprzeciw. W uzasadnieniu podniósł, że w jego ocenie wykazał on, że nie posiada środków na poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, a nadto w innych sprawach o sygn. akt I SO/Łd 3/11 i I SA/Łd 4/11 w okresie kiedy zarabiał więcej niż obecnie zostało mu przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a."., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tego wynika zatem jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Stosownie do treści art. 246 § 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny- art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających, zdaniem wnioskodawcy, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że obniżenie dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę z 3.640 zł netto z tytułu umowy dzieło do ok. 600 zł netto z tytułu umowy o pracę na okres próbny zachwiało sytuacją finansową jego rodziny. Obecnie posiadana przez wnioskodawcę kwota dochodów na utrzymanie wynosi ok. 2.200 zł netto, a miesięczne koszty utrzymania rodziny zamykają się kwotą ok. 1.070 zł czynsz i opłata za energię, zaś ok. 2.500 zł wynosi miesięczna rata spłacanego przez rodzinę kredytu mieszkaniowego wraz z obowiązkowymi ubezpieczeniami. Uwzględniając powyższe, wysokość ewentualnego wpisu od skargi w sprawie, w której wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 89.305 zł, stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i dlatego, w celu zachowania prawa do sądu zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych na tym etapie postępowania uznać należy za przedwczesny. Partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego oparty został na argumentacji odwołującej się do okoliczności przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie całkowitym w innych sprawach w okresie kiedy to uzyskiwał on wyższe zarobki. Odnosząc się do powyższej argumentacji wskazać należy, że w przywołanych przez wnioskodawcę sprawach, w których rozstrzygnięcia wydane zostały w grudniu 2011 roku wyższa była nie tylko wartość uzyskiwanych przez wnioskodawcę zarobków, ale zdecydowanie wyższa była także kwota stałych wydatków jego gospodarstwa domowego, które wynosił 2.900 zł miesięcznie i dochodziła do niej jeszcze kwota spłaconego kredytu mieszkaniowego w wysokości 2.500 zł. W chwili obecnej wydatki gospodarstwa domowego wnioskodawcy uległy radykalnemu obniżeniu do kwoty ok. 1.000 zł miesięcznie, a przeprowadzone postępowanie wykazało, że jego sytuacja finansowa może ulec zmianie, w chwili obecnej jest on zatrudniony na podstawie umowy o pracę na okres próbny z wynagrodzeniem w wysokości 600 zł netto, jednak w przeszłości z tytułu swojej pracy osiągał znacznie wyższe dochody, powyższe nie pozwala na przyjęcie tezy o trwałej utracie możliwości sfinansowania kosztów postępowania przez wnioskodawcę. Z powyższych względów za przedwczesne uznano orzekanie o kosztach sądowych występujących potencjalnie w przyszłości. Należy także podkreślić, że przyznanie prawa pomocy na etapie poprzedzającym wystąpienie do sądu ze skargą w konkretnej sprawie ma celu przede wszystkim umożliwienie wnioskodawcy realizacji jego prawa do sądu i ten cel prawo pomocy w przyznanym wnioskodawcy zakresie w pełni realizuje. Odmowa przyznania całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania nie zamyka stronie drogi do wystąpienia z wnioskiem o jego przyznanie, w szczególności w razie oczywistej zmiany sytuacji materialnej strony. Uwzględniając powyższe na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. AK.