II SA/Łd 100/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Komitetu Organizacyjnego Spółdzielni A w Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny Łodzi odrzucił skargę Komitetu Organizacyjnego Spółdzielni A w Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości. Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2011r., sygn. akt I OZ 423/11 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 maja 2011r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym Komitetowi Organizacyjnemu Spółdzielni A w Ł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż sąd pierwszej instancji winien ocenić wniosek strony w świetle przesłanek, o jakich mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., a więc rozpoznać wniosek osób fizycznych, tenże Komitet tworzących. Ze złożonego przez B. B. na urzędowym formularzu oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką B. B. Wnioskodawczyni nie zadeklarowała osiągania dochodów wskazując, iż zlikwidowała działalność gospodarczą. Rodzina utrzymuje się z dochodów matki wnioskodawczyni, na które składają się dochody z tytułu emerytury w kwocie 1.479,96 zł brutto i działalności gospodarczej w kwocie około 150 zł. Skarżącą posiada mieszkanie o powierzchni 34,82 m2, które zajmowane jest przez ojca. Matka wnioskodawczyni posiada mieszkanie o powierzchni 74 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 1,5 ha. Strona nie zadeklarowała posiadania żadnego innego wartościowego majątku, oszczędności ani papierów wartościowych oraz wskazała na obciążenie kredytami w łącznej wysokości 21000 zł. Wnioskodawczyni oświadczyła również, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem ani radcą prawnym. Postanowieniem z dnia 13 września 2011r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od tego postanowienia B. B. podniosła, że Komitet Organizacyjny Spółdzielni A nie posiada żadnego majątku ani dochodów z tytułu pobieranego czynszu a członkowie Komitetu pełnią swoją funkcję społecznie, tj. bez pobierania wynagrodzenia. Zdobycie jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych przekraczających 200 zł na chwilę obecną nie jest możliwe. W związku z powyższym skarżąca wniosła o zwolnienie jej chociażby w części z kosztów sądowych. Zarządzeniem z dnia 14 października 2011r. wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów za lata 2009r. i 2010 w sposób umożliwiający określenie wysokości uzyskiwanych przychodów i kosztów ich uzyskania bądź nadesłania odpisów zeznań podatkowych za te lata, nadesłania wyciągów z posiadanych kont (lokat) bankowych za ostatnie 3 miesiące w terminie 10 dni po rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Stosowne wezwanie do wykonania powyższego zarządzenia doręczono skarżącej w dniu 25 października 2011r. W odpowiedzi na to wezwanie w piśmie, z dnia 3 listopada 2011r. B. B. oświadczyła, że Komitet Organizacyjny zdecydował się na nie ujawnianie wysokości dochodów za lata 2009 i 2010 z uwagi na brak analogi pomiędzy prywatnym majątkiem członków Komitetu Organizacyjnego a pracą, którą wykonują społecznie w ramach obowiązków związanych z utworzeniem nowej spółdzielni mieszkaniowej. Niezrozumiałym jest podawanie dochodów za poprzednie lata. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wobec skutecznego złożenia przez skarżącą sprzeciwu, zgodnie z powyższym przepisem postanowienie z dnia 13 września 2011r. utraciło moc, a wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a. zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie przez strony kosztów związanych z ich udziałem w sprawie. Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określone zostały w art. 246 p.p.s.a. Na konieczność dokonania oceny zasadności wniosku strony w świetle przesłanek, o jakich mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., a więc badania sytuacji osób fizycznych, tworzących Komitet, zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 16 czerwca 2011r.. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W myśl zaś art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zwolnienie od kosztów sądowych następuje zatem w drodze wyjątku i odnosi się do sytuacji, w których strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w całości lub też częściowo. Z tych też względów instytucja przyznania prawa pomocy może mieć zastosowanie tylko względem osób znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a więc rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i umożliwiają zaspokojenie tylko podstawowych potrzeb życiowych. W doktrynie postępowania sądowoadministracyjnego przyjmuje się, że strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, nawet gdyby miało to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz J. P. Tarno. Wydawnictwo Prawnicze. LexisNexis, Warszawa 2004, str. 320). Orzekając o przyznaniu prawa pomocy sąd uprawniony jest do dokonania oceny okoliczności powołanych we wniosku jedynie w oparciu o dane zamieszczone w urzędowym formularzu oraz dodatkowych oświadczeniach i dokumentach przez nią złożonych. Zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać m.in. oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieni. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Unormowanie zawarte w art. 246 § 1 p.p.s.a., określając pozytywne przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej nie uzależnia jej przyznania od rodzaju prowadzonej przez stronę działalności, z którą związane jest objęte skargą rozstrzygnięcie. Okoliczność pełnienia przez skarżącą funkcji w Komitecie Organizacyjnym Spółdzielni A "społecznie, tj. bez pobierania wynagrodzenia" i brak majątku oraz dochodów z tytułu pobieranego czynszu związanego z tą działalnością jest w tej sytuacji pozbawiona jakiegokolwiek znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Chociaż we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała, iż nie posiada dochodu, gdyż zlikwidowała działalność gospodarczą, to jednak pozostałe przedstawione przez nią we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności nie pozwalają na pełną ocenę jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i osobistej. Skarżąca wskazała bowiem jednocześnie, że posiada kredyt odnawialny w wysokości 1000 zł i jest obciążona kredytem w wysokości 20000zł. Skoro uzyskała i spłaca taki kredyt bankowy, musiała wykazać się zdolnością kredytową. Z tego względu Sąd uznał podane przez skarżącą informację za niewystarczające do rozstrzygnięcia wniosku i dla zobrazowania jej rzeczywistej sytuacji bytowej zażądał uzupełnienia złożonych dokumentów w trybie art. 255 p.p.s.a. Odmowa przez skarżącą przedstawienia żądanych informacji mogących mieć wpływ na ocenę jej rzeczywistej sytuacji majątkowej skutkuje brakiem możliwości wyjaśnienia istotnych wątpliwości w tej kwestii. W szczególności nie zasługują na aprobatę przyczyny odmowy - odwoływanie się do faktu iż to Komitet złożył skargę. W tym stanie rzeczy trudno uznać, że skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek bądź pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, skoro odmówiła wyjaśnienia i udokumentowania istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację finansową. Nieujawnienie pełnej sytuacji majątkowej nie pozwala zatem na ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej pod kątem spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy. Nieujawnienie pełnej sytuacji majątkowej nie pozwala zatem na ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej pod kątem spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy. Niewykazanie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. obliguje sąd do odmowy uwzględnienia takiego wniosku., o czym orzeczono z mocy art. 260 p.p.s.a. A.D.