II SA/Łd 1001/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.) Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 maja 2022 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania A.K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), przywoływanej dalej jako: "k.p.a.", utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 17, art. 20, art. 23 ust. 1 - 4, ust. 4aa, art. 24, art. 26 ust. 1 i art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.), przywoływanej dalej jako: "u.ś.r.", odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. na A. S. Organ I instancji uznał, że A.K. nie spełnia warunku do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r., ponieważ niepełnosprawność jej matki nie powstała w żadnym z terminów wskazanych w tym przepisie oraz brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej, a sprawowaną opieką nad matką. Decyzję tę zaskarżyła A.K., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędne zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez: zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez odwołującą nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej, zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia przez odwołującą a sprawowaną przez nią opieką nad matką, podczas w gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje oraz naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki odwołującej nad matką i przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez córkę dorosłej osoby wymagającej opieki skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpoznaniu powyższego odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium, po przywołaniu treści art. 3 pkt 21, art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b, ust. 5, art. 17b ust. 1 u.ś.r., wskazało, że z akt sprawy wynika, że matka skarżącej – A.S. legitymuje się wymaganym orzeczeniem o niepełnosprawności, tj. orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w R. u z dnia [...] r. znak: [...], na podstawie którego została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Niepełnosprawność istnieje od 34-go roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 3 marca 2000 r. Mąż A. S. – M. S. również legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, tj. orzeczeniem Lekarza Rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego OR/PT w T. z dnia [...] r. Nr akt [...], w którym stwierdzono, że jest okresowo niezdolny do samodzielnej egzystencji do lipca 2022 r. A.K. w złożonym we wniosku oświadczeniu oraz w odrębnym oświadczeniu podała, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego i wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym od dnia 1 czerwca 2021 r. Przedłożyła kopię umowy dzierżawy z dnia [...] czerwca 2021 r. gruntów rolnych o pow. 4,600 ha zawartą na okres dwóch lat. Organ II instancji w pierwszej kolejności stwierdził, że podstawą odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego nie może być data powstania niepełnosprawności jej matki, bowiem Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo doświadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Zatem w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później niż określona w powyższym przepisie, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Tym samym w odniesieniu do tych osób, a w niniejszej sprawie do matki skarżącej, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należało i należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Kolegium stwierdziło jednak, że pomimo błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, organ I instancji zasadnie odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na matkę. W rozpatrywanej sprawie spełnione są bowiem dwie z trzech określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj. legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności osoby wymagającej opieki i pozostawanie skarżącej i jej matki w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. W okolicznościach sprawy brak jest natomiast bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej, a sprawowaną opieką nad matką. Następnie organ wyjaśnił, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba, która zajmuje się osobą niepełnosprawną. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Omawiana ustawa nie zawiera definicji "sprawowania opieki", jednakże w orzecznictwie wskazuje się, że aby można było mówić o opiece, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Określenia te jednoznacznie wskazują, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Następnie SKO w P. wskazało, że z akt sprawy, w tym wywiadów środowiskowych przeprowadzonych u skarżącej i jej matki w dniach 19 lipca 2021 r. i 27 lipca 2021 r. oraz u brata skarżącej M.S., złożonych przez stronę i jej matkę oświadczeń oraz adnotacji urzędowych sporządzonych przez pracownika socjalnego w dniach 16 i 19 sierpnia 2021 r. wynika, że A.K. nie mieszka z matką A. S.. Prowadzi czteroosobowe gospodarstwo domowe i zamieszkuje razem mężem P. K. i dwójką dzieci (w wieku 9 i 13 lat) we własnym jednorodzinnym domu. Nie pracuje od 2016 r. (wg danych z PUP). W dniu 14 maja 2021 r. zakupiła grunty rolne, które w dniu 1 czerwca 2021 r. oddała w dzierżawę. Małżonkowie posiadają gospodarstwo rolne o pow. 13,785 ha ogółem, w tym 10,905 ha użytki rolne, tj. 2,1512 ha przeliczeniowych. Rodzina utrzymuje się z dochodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez męża A.K.. P.K. jest ponadto właścicielem gospodarstwa rolnego, również oddanego w dzierżawę. Pobierają także świadczenia rodzinne i wychowawcze na dzieci. A.K. twierdzi, że z powodu opieki nad matką, nie może podjąć żadnej pracy. A.S. od urodzenia leczy się okulistycznie, a od marca 2000 r. legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności z tytułu chorób narządu wzroku, symbol niepełnosprawności [...]. Przeszła zabiegi na choroby oczu, w tym jeden ok. 20 lat temu i ostatnie dwa ok. 4-5 lat temu (zaćma, mgła na oku). Ponadto przeszła operację wycięcia woreczka żółciowego (około 5 lat temu), usunięcie włókniaka piersi oraz tarczycy. Cierpi na choroby kręgosłupa i w związku z tym wymaga rehabilitacji, ma także wizyty w klinice okulistycznej w L. 2-3 razy w roku. Wcześniej na te wizyty jeździła samodzielnie, a w chwili obecnej towarzyszy jej zięć – mąż A.K.. Jest także pod opieką lekarza neurologa (wizyty średnio co 4 miesiące) i lekarza rodzinnego (wizyty średnio co 2 miesiące). Podczas wywiadu środowiskowego A.S. podała, że nie opuszcza sama mieszkania, jest całkowicie zależna od innych osób jeżeli chodzi o sprzątanie, pranie, prasowanie, gotowanie czy dostarczanie opału do kotłowni. Wymaga pomocy przy zmywaniu, robieniu zakupów, a także wchodzeniu i wychodzeniu z wA., dowiezieniu do lekarzy specjalistów. Mąż A.S. jest okresowo niezdolny do samodzielnej egzystencji do lipca 2022 r. Rodzice zamieszkują w miejscowości położonej ok. 15 km od miejsca zamieszkania córki. Opieka nad niepełnosprawną matką, jak oświadczyła A.K., świadczona jest codziennie od ok. godz. 8:00 do 19:00 i polega przede wszystkim na sprzątaniu, gotowaniu, praniu, pomocy w czynnościach pielęgnacyjnych (np. pomoc przy kąpieli), podawaniu lekarstw (2 x dziennie), umawianiu i towarzyszeniu podczas wizyt lekarskich. Rano skarżąca przygotowuje śniadanie, podaje leki i pomaga się ubrać. Następnie sprząta, pierze, prasuje, myje okna oraz robi zakupy. Około godziny 13:00 przygotowuje obiad, po czym sprząta i wychodzi z matką na świeże powietrze. Około godziny 17:00 przygotowuje kolację, ponownie podaje leki - zakrapia oczy oraz sprząta po posiłku. Około godziny 18:00 pomaga przy kąpieli oraz pomaga matce przebrać się w piżamę. Następnie wraca do swojego domu. A.S. samodzielne porusza się po mieszkaniu przy pomocy laski. Budynek został dostosowany do potrzeb niepełnosprawnej, tzn. zamontowano uchwyty w łazienkach oraz zlikwidowano progi. A.S. samodzielnie wykonuje toaletę jamy ustnej, czesze włosy, myje się przy umywalce, siada, chodzi w obrębie mieszkania, korzysta z toalety, spożywa posiłki, jednak w ocenie córki nie jest w stanie ich samodzielnie przygotować, ani nie jest w stanie przygotować samodzielnie herbaty z obawy przed poparzeniem. A.K. stwierdziła, że matka jest w pełni uzależniona od niej w kwestii prowadzenia gospodarstwa domowego oraz wymaga także pomocy przy takich czynnościach jak: kąpiel, wejście i wyjście z wA., mycie włosów, obcinanie paznokci, wstawanie z łóżka, chodzenia po schodach, opuszczania mieszkania, przyjmowania lekarstw, załatwianie spraw urzędowych. Wedle skarżącej, A.S. może zostać sama w domu na 1-2 godziny. Organ zwrócił dodatkowo uwagę na fakt, że podczas wizyt w miejscu zamieszkania A. S. – w dniach 27 lipca 2021 r. i 19 sierpnia 2021 r. nie zastano A.K. u matki. A.K. nie była również u matki w dniu przeprowadzenia u niej wywiadu w dniu 19 lipca 2021 r. Z kolei podczas wizyty w środowisku w dniu 16 sierpnia 2021 r., ok. godz. 13:00, poinformowała pracownika socjalnego, że właśnie wróciła od rodziców. W dacie przeprowadzania wywiadu środowiskowego u A. S. w dniu 27 lipca 2021 r. A.K. przebywała na wakacjach z rodziną i, jak podała jej matka, podczas nieobecności córki korzystała z pomocy sąsiadki i męża. Podczas wywiadu A.S. potwierdziła fakt sprawowania opieki przez córkę i oświadczyła, że córka towarzyszy jej od godziny 9:00 do godziny 21:00, wykonuje takie czynności jak: gotowanie, sprzątanie, pranie, podawanie leków, pomoc przy kąpieli oraz robienie zakupów. Wobec powyższych ustaleń, Kolegium stwierdziło, że przedstawiony zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką nie wyklucza całkowicie podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, jak i pracy w gospodarstwie rolnym. Zdaniem Kolegium zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką w głównej mierze sprowadza się do prowadzenia gospodarstwa domowego – są to typowe czynności dnia codziennego wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Trudno przy tym uznać, aby matka skarżącej mogła pozostać sama w domu na 1-2 godz., skoro w większości czynności jest samodzielna i może korzystać z pomocy męża i sąsiadki. Ponadto skarżąca nie przebywa u matki całą dobę, przy czym biorąc pod uwagę wizyty pracownika w środowisku, organ poddał w wątpliwość również ich codzienność. Większość z czynności wymienionych w wywiadzie środowiskowym nie wymaga całodobowej bądź nawet stałej w ciągu dnia obecności skarżącej. Nie wszystkie też muszą być wykonywane codziennie. Matka skarżącej nie jest osobą leżącą, porusza się w obrębie własnego mieszkania samodzielnie, proste czynności higieny osobistej również wykonuje samodzielnie, ewentualnie z pomocą córki, jest też w stanie samodzielnie skorzystać z posiłków przygotowanych przez córkę. Nie wymaga czynności pielęgnacyjnych a jedynie pomocy i nadzoru w wykonywaniu niektórych z nich. Zakres samodzielności jej matki, choć ograniczony, to jednak nie wyklucza podjęcia przez skarżącą zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy, czy też pracy w gospodarstwie rolnym. Tym bardziej, że rolnik jest organizatorem własnej pracy. Ma możliwość jej zaplanowania, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną. To zaś oznacza, że obiektywnie nie istnieje powód usprawiedliwiający oświadczenie skarżącej o braku możliwości podejmowania zatrudnienia w związku z opieką nad matką, jak i prowadzenia gospodarstwa rolnego. Organ dodał również, że skarżąca w dacie wystąpienia z wnioskiem o ustalenie prawa do przedmiotowego świadczenia nie pracowała już od 5 lat i nie wykazała, aby faktycznie była zainteresowana podjęciem jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Kolegium nadmieniło jednocześnie, że poza skarżącą, A.S. ma jeszcze syna M. S. Prowadzi on gospodarstwo domowe z żoną i 16-letnią córką. Oświadczył, że nie może zaopiekować się matką ze względu na pracę zawodową i nie stać go też na wynajęcie prywatnej opiekunki. Nie zadeklarował żadnej pomocy na rzecz matki. Przywołana okoliczność zamieszkiwania w innej miejscowości niż rodzice i pozostawania w zatrudnieniu nie zwalnia go z obowiązku opieki względem matki. Organ stwierdził, że dopuszczalna jest każda postać świadczeń alimentacyjnych, w tym poprzez wypłatę niezbędnych środków lub pokrycie koniecznych wydatków. Stąd skarżąca powinna swoje roszczenia finansowe kierować przede wszystkim do osób zobowiązanych prawnie do opieki i do alimentacji. Nie ma podstaw, by pomoc w opiece była finansowana ze środków publicznych, skoro są ustalone osoby zobowiązane do stosownej pomocy. W skardze, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, A.K., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, zaskarżyła w całości decyzję organu II instancji, zarzucając naruszenie: 1. prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.: a. zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga – w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej; b. zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą (rezygnacją z pracy) a sprawowaniem przez nią opieki nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo-skutkowy istnieje; 2. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącej nad matką, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i o uchylenie decyzji organu I instancji, o zobowiązanie organów I i II instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym w niniejszej sprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej stwierdził, że organy obu instancji pobieżnie i w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy oceniły zgromadzony materiał dowodowy w aspekcie sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką. Skarżąca całodobowo jest w pełnej gotowości pomocy matce. Organ II instancji nie kwestionuje opieki nad matką jednakże lakonicznie podnosi, że zakres jej nie uprawnia do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Tym samym w okolicznościach sprawy, wbrew temu co twierdzi organ II instancji, związek bezpośredni (czasowy i co do motywów) między niepodejmowaniem zatrudnienia celem sprawowania osobistej opieki zachodzi. Co najważniejsze, skarżąca z uwagi na zły stan zdrowia matki, nie ma możliwości aktywności zawodowej. Warunku "stałej" i "ciągłej" opieki, jako wykonywanie nie należy jednak rozumieć jako wykonywanej "bez przerwy" i przez 24 godziny na dobę, lecz ma być stałą, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie opieka nad niepełnosprawną osobą której zakres wyznaczony jest jej niepełnosprawnością, a więc koniecznością wykonywania takich, a nie innych czynności warunkujących jej egzystowanie w warunkach godności człowieka. Zakres opieki wymieniony w uzasadnieniu decyzji, w ocenie skarżącej i zgodnie ze stanem faktycznym niniejszej sprawy, jest stały i długotrwały. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), cytowanej dalej w skrócie jako "P.p.s.a", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach w.w. kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Zauważyć należy, iż skarga w niniejszym postępowaniu została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.). Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji w ramach wyżej wskazanego zakresu kognicji sądów administracyjnych wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie A.K. wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką A. S. Organ I instancji odmówił świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, stwierdzając, że zakres sprawowanej opieki nad mężem nie wymaga całkowitej rezygnacji przez A.K. z aktywności zawodowej oraz stałego dozoru osoby niepełnosprawnej oraz nie została też spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1b u.ś.r. do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na to, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała w żadnym z terminów wskazanych w tym przepisie. Natomiast organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, aczkolwiek nie zgodził się ze stwierdzeniem, że data powstania niepełnosprawności ma wpływ na odmowę przyznania świadczenia, jednak podzielił stanowisko, że opieka sprawowana przez skarżącą nad matką nie jest stała i nie stanowi przeszkody do podjęcia i wykonywania pracy zawodowej. Przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zostały określone w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do tego przepisu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z przywołanego wyżej unormowania wynika, że jednym z zasadniczych warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, by osoba ubiegająca się o jego przyznanie sprawowała stałą lub długotrwałą opiekę nad osobą niepełnosprawną, a jednocześnie opieka ta musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę na osobą niepełnosprawną, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Z tego też względu związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego jego niepodejmowaniem a sprawowaną opieką musi być bezpośredni. W sytuacji, gdy opieka nie nosi cech stałej lub długotrwałej taki związek przyczynowo - skutkowy między koniecznością rezygnacji lub niepodejmowania z zatrudnienia a opieką nie istnieje. W postępowaniu administracyjnym konieczne jest zatem ustalenie związku między niepodejmowaniem zatrudnienia (pracy zarobkowej) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnoprawną. Konieczne jest więc ustalenie wymiaru opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy (zob. Wyrok WSA w Łodzi z 27.04.2022 r., II SA/Łd 1019/21, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej powoływana jako "CBOSA"). Zgodnie zawartą w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych definicją, zatrudnienie lub inna praca zarobkowa oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. W ocenie Sądu nie ma żadnych wątpliwości co do tego, że organy obu instancji poprawnie przyjęły, że zostały spełnione dwie pozytywne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazanego wyżej przepisu to znaczy legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz pozostawanie skarżącej grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Podkreślić jednak należy, że treść art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jednoznacznie wskazuje, że przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest także rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź ich niepodejmowanie w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Jednocześnie, co należy podkreślić, nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. Ze względu na powyższe należy przyjąć, że musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. W kwestii aktywności zawodowej pani A.K., organy administracji ustaliły, że pani A.K. miała zawartą umowę o pracę od dnia 19 maja 2003 roku do dnia 22 października 2015 roku, zaś od 10 maja 2016 roku jest zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy i nie pobiera w chwili obecnej zasiłku dla bezrobotnych. Ze zgromadzonego w sprawie przez organy administracji materiału dowodowego nie wynika, że rezygnacja z zatrudnienia czy też jego niepodejmowanie nastąpiło celem sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, ale z innych przyczyn. Zauważyć należy, że powstanie niepełnosprawności matki datuje się już na dzień 3 marca 2000 r. Jak wynika z zestawienia powyższych dat, pani A.K. pomimo niepełnosprawności matki pracowała w latach 2003 – 2015. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2020 r.; sygn. akt I OSK 1148/20, CBOSA). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2020 r.; sygn. akt I OSK 516/19, CBOSA). W każdej sprawie właściwy organ musi zatem dokonać dogłębnej oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2015 r.; sygn. akt I OSK 2820/13, CBOSA). Mając na uwadze przytoczone wyżej stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, które Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę w pełni podziela, uznać należy, że organy obu instancji poprawnie przyjęły, że nie zachodzi związek przyczynowo skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W ocenie Sądu organy obu instancji na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego i dokonaniu jego analizy poprawnie przyjęły, że wykonywanie przez skarżącą czynności związanych z opieką nad niepełnosprawną matką w głównej mierze sprowadza się do prowadzenia gospodarstwa domowego i obejmuje takie czynności jak sprzątanie, pranie, przygotowywanie posiłków, umawianie wizyt lekarskich, załatwianie spraw urzędowych. Nie można też nie zauważyć, że matka skarżącej jest osobą co do zasady samodzielną, może też korzystać z pomocy męża, a skarżąca nie przebywa u niepełnosprawnej matki przez całą dobę. Ponadto z przeprowadzonych przez pracownika socjalnego wizyt miejscu w zamieszkania niepełnosprawnej matki wynika, że A.K. nie przebywa tam codziennie, co uzasadnia przyjęcie poglądu o zasadniczych wątpliwościach co do tego, czy opieka ta jest sprawowana codziennie. Mając na uwadze, że w.w. czynności nie wymagają stałej obecności skarżącej przy niepełnosprawnej matce, która nie jest osobą leżącą i wiele czynności może wykonywać samodzielnie, Sąd podziela pogląd organu II instancji, że zakres czynności wykonywanych w ramach opieki sprawowanej przez A. K. nie wyklucza jej aktywności zawodowej chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Tym samym nie została spełniona pozytywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w postaci braku bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zarzut skargi w powyższym zakresie nie mógł się więc ostać. Nie można nie dostrzec, że obiektywnie sytuacja życiowa skarżącej i jej matki, jako osoby wymagającej opieki nie jest łatwa, jednakże organ administracji rozstrzygając niniejszą sprawę jest ograniczony ściśle ustalonymi kryteriami ustawowymi określonymi w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i nie działa w ramach uznania administracyjnego. Organ jest związany wskazanymi przepisami prawa, gdyż ustawodawca nie zamieścił w ustawie przepisu dającego możliwość uwzględniania przypadków szczególnych, wykraczających swoim stanem faktycznym poza kryteria ustalone w przepisach u.ś.r. i nie pozostawił organom administracyjnym prawa do przyznawania przedmiotowego świadczenia na zasadzie uznania administracyjnego (tak przykładowo Wyrok NSA z 15.12.2020 r., I OSK 2006/20, CBOSA). Odnosząc się do kwestii związanych z zaprzestaniem prowadzenia przez panią A.K. gospodarstwa rolnego, to zauważyć należy, że pani A.K. zgodnie z oświadczeniem złożonym 19 lipca 2021 roku nabyła gospodarstwo rolne dnia 14 maja 2021 r., natomiast umowa dzierżawy w.w. gospodarstwa rolnego została zawarta 1 czerwca 2021 roku na okres 2 lat. Dnia 1 czerwca 2021 r. złożone też ostało oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia oraz o zaprzestaniu pracy w gospodarstwie rolnym od dnia 1 czerwca 2021 roku. Zgodnie z art. 17b u.ś.r. w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Stosownie zaś do art. 17b ust. 2 u.ś.r. zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. W kontekście powołanej wyżej regulacji podkreślić należy, że rolnicy, ich małżonkowie bądź domownicy muszą spełniać pozostałe przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazane w 17 u.ś.r. Niemniej jednak, mając na uwadze ustalone w sprawie, a nie budzące wątpliwości okoliczności faktyczne, zwłaszcza zaś daty nabycia gospodarstwa rolne, jego wydzierżawienia oraz złożenia oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolne, brak jest, w ocenie Sądu, podstaw do uznania, że mamy w przedmiotowej sprawie do czynienia z rezygnacją prowadzenia gospodarstwa rolnego, jako przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie można nie zauważyć, że organy obu instancji nie odnosiły się szerzej do kwestii zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego przez A.K., aczkolwiek ze względu na stwierdzony brak związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem bądź rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaną opieką, okoliczność ta nie miała wpływu na rozstrzygnięcie organów administracji. Godzi się jednak zauważyć, że zestawienie dat nabycia (14 maja 2021 r.) i wydzierżawienia gospodarstwa rolnego (1 czerwca 2021 r.) nakazuje mieć wątpliwości, czy gospodarstwo to w ogóle było przez A.K. prowadzone. Niezależnie jednak od powyższego skarga podlegała oddaleniu z przyczyn wskazanych wyżej. Zauważyć ponadto należy, że organ pierwszej instancji jako jedną z przyczyn odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazał art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Należy jednocześnie wskazać, że organ II instancji w powyższej kwestii poprawnie przyjął, że przepis ten ze względu na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (OTK-A 2014/9/104) nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości prawidłowość stanowiska organu II instancji w powyżej kwestii, zwłaszcza w kontekście jednolicie ujmowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Wbrew stanowisku organu I instancji w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącemu świadczenia w oparciu o art. 17 ust. 1b u.ś.r., a to z uwagi na treść wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r. poz. 1443). Wszakże w wyroku tym Trybunał orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu prawa ze swej istoty, tworzy nowy stan prawny od chwili wejścia wyroku w życie, chyba że wydając wyrok Trybunał Konstytucyjny skorzysta z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP możliwości wydłużenia mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów. Trybunał Konstytucyjny w odniesieniu do art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie skorzystał z tej możliwości. W.w. wyrok ogłoszono w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie to weszło w życie, co oznacza, że bezpośrednim skutkiem tego wyroku jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności począwszy od dnia jego ogłoszenia, tj. od 23 października 2014 r. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Przyjęcie, że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu nie przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego, jak wadliwie uczynił to organ I instancji, było sprzeczne z zasadami państwa prawa, które mają obowiązek działać na podstawie przepisów obowiązującego prawa. Z tego względu niewątpliwie zaprezentowane przez Kolegium stanowisko w tej kwestii w zaskarżonej decyzji zasługuje na aprobatę (zob. wyrok WSA w Łodzi z 30.03.2022 r., II SA/Łd 834/21, CBOSA). Zatem wyrok TK ma znaczenie dla spraw indywidualnych, a organy pomocowe mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z wyłączeniem tej części normy, która z dniem ogłoszenia wyroku została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Nie można zgodzić się jednak z oceną organu II instancji, że skarżąca powinna kierować swoje roszczenia finansowe do osób zobowiązanych prawnie do opieki i alimentacji, w tym wypadku do swojego brata – syna niepełnosprawnej matki. Jak wskazuje organ II instancji w uzasadnieniu decyzji nie ma podstaw, by pomoc w opiece była finansowana ze środków publicznych, skoro są ustalone osoby zobowiązane do stosownej pomocy. [...] Jeżeli więc najbliżsi krewni powierzają opiekę nad swoim bliskim danej osobie, to oni, jako osoby zobowiązane do alimentacji, a nie Skarb Państwa, winni zrekompensować utratę zarobków opiekunowi. W kontekście powyższych twierdzeń organu II instancji na marginesie zauważyć należy, że orzeczenia sądów, na które powołało się Kolegium wydane zostały na tle odmiennych stanów faktycznych, aniżeli występujący w niniejszej sprawie, a mianowicie, gdy oświadczenie pielęgnacyjne ubiegał się dalszy krewny (wnuczka) w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki (babcia) posiadała osoby zobowiązane do alimentacji spokrewnione z nią w stopniu pierwszym (dzieci), które tej opieki z różnych powodów nie wykonywały, względnie nie chciały wykonywać. W przedmiotowej sprawie mamy zaś do czynienia z inną sytuacją, a mianowicie, gdy oświadczenie pielęgnacyjne ubiega się córka, czyli osoba spokrewniona z osobą niepełnosprawną i zobowiązana do alimentacji w stopniu pierwszym. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie dają organom administracji instrumentów prawnych do wskazywania, które z dzieci osoby niepełnosprawnej mogłoby wykonywać opiekę nad niepełnosprawnym rodzicem, a tym bardziej przeciwko komu powinny być kierowane ewentualne roszczenia finansowe związane z faktem sprawowania opiekli (zob. Wyrok WSA w Łodzi z 27.04.2022 r., II SA/Łd 1019/21, CBOSA). Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu naruszenia przepisów art. 6, 8, 9, 7 i 77 § 1 w związku z art. 80 K.p.a., to Sąd nie znajduje podstaw do uczynienia z tego powodu zarzutów organowi I lub II drugiej instancji. Stosownie do treści art. 6 K.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Pomimo pewnych wadliwości, który ujawniły się już w toku postępowania administracyjnego przed organem II instancji, jak przykładowo oparcie rozstrzygnięcia przez organ I instancji o art. 17 ust. 1b u.ś.r. (co było wynikiem wadliwej interpretacji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego), brak jest podstaw do przyjęcia, że organy nie działały na podstawie przepisów prawa. Zgodnie zaś z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 § 1 k.p.a.). Przepisy te znajdują doprecyzowanie m.in. w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; istotny jest także art. 80 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W ocenie Sądu organu obu, a zwłaszcza II instancji uczyniły zadość wynikającym z powyższych przepisów obowiązkom, co dodatkowo znalazło swój jednoznaczny wyraz w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, które ma charakter kompletny, spójny, przekonywujący i logiczny. Uznać należy, że zaskarżona decyzja administracyjna została wydana z wyjaśnieniem okoliczności faktycznych objętych hipotezą przepisów mających w danej sprawie zastosowanie (zob. Wyrok NSA z 13.02.2019 r., II OSK 132/19, CBOSA). Tym samym zarzut skargi w powyższym zakresie uznać należy za chybiony. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z Dz. U. z 2022 r. poz. 329) orzekł o oddaleniu skargi. dc