II SA/Łd 1002/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2010 roku sprawy ze skargi K. P. na decyzję Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adwokata P. F., prowadzącego Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...], kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, która zawiera należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu K. P. przez adwokata ustanowionego z urzędu. K. P. złożył dnia 9 czerwca 2004 r. wniosek o dopłaty bezpośrednie do upraw prowadzonych na działkach o nr ew. 172, 171/1, 171/2, 195, 26/1, 26/2, 32, 28, 30, 46, 2 , 18, 21, 41. Decyzją z dnia [...] roku Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w A. przyznał skarżącemu jednolitą płatność obszarową w kwocie 915,81 zł. Pismem z dnia 11 października 2006 roku organ wezwał skarżącego do wyjaśnień w sprawie przekazania gospodarstwa. Dnia 19 października 2006 skarżący oświadczył, iż nie był poinformowany o konieczności przeniesienia zobowiązań w związku z przeniesieniem gospodarstwa na syna za rentę strukturalną. W aktach sprawy znajduje się akt notarialny umowy darowizny z dnia 15 listopada 2004 r., z treści którego wynika, że K. i B. małżonkowie P. darowali do majątku odrębnego synowi J.P. nieruchomości, stanowiące działki o nr ew. 171/1, 171/2, 2, 18, 21, 41, 172, 26/1, 26/2, 32, 28, 30, 46 , a ponadto, że wydanie nieruchomości będącej przedmiotem darowizny do posiadania i użytkowania już nastąpiło. Decyzją nr [...] z dnia [...] roku Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w A. odmówił skarżącemu przyznania jednolitej płatności obszarowej na 2004, z argumentacją, iż w dniu wydania decyzji skarżący działek objętych wnioskiem nie posiadał, więc nie spełniał przesłanek do uzyskania wnioskowanej płatności. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ podał w szczególności art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej w dalszej części K.p.a.) oraz art. 2 ust. 1 i 2, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. nr 6, poz. 40 ze zm.) W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o umorzenie postępowania i anulowanie spłaty kwoty 915,81 zł. K. P. podniósł, iż zaistniała sytuacja nie wynikała z jego celowego działania ani z chęci niedostosowania się do niektórych przepisów, których nie był świadomy i o których nie informowało jego ani syna Biuro Powiatowe ARiMR w A. Skarżący zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 8 i 9 K.p.a. Nadto skarżący poinformował, iż rok gospodarczy w ówczesnym jego gospodarstwie skończył się dnia 15 października 2004 roku (wraz ze zbiorem aronii, po którym zakończyły się zabiegi agrotechniczne, a nowe zabiegi agrotechniczne mogły się rozpocząć na przedwiośniu następnego roku), a więc przed przekazaniem gospodarstwa synowi. Dyrektor Oddziału Regionalnego Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. decyzją nr [...] z dnia [...] roku po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną organ wskazał następujące przepisy: art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 10 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. nr 98 poz. 634 ze zm.), art. 2 ust. 1 i 2, art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. nr 6, poz. 40 ze zm.) w związku z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. Nr 170 poz. 1051 ze zm.). W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przypomniał, iż w przedmiotowej sprawie zostało przeprowadzone postępowanie nadzwyczajne, które zostało zakończone wydaniem przez Prezesa ARiMR decyzji nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Dyrektora OR ARiMR nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika BP ARiMR przyznającej płatności na rok 2004. Zostało również przeprowadzone postępowanie sądowo administracyjne, które zostało zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia [...] r. (sygn. akt [...]) oddalającym skargę K. P. na decyzję Prezesa ARiMR nr [....]. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji zasadnie odmówił przyznania K. P. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, bowiem ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że skarżący nie znajdował się w posiadaniu gospodarstwa w dniu wydania decyzji. Organ zaznaczył, iż wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2004 został złożony przez skarżącego w dniu 9 czerwca 2004 r. Natomiast w celu spełnienia warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej K. i B. P. zawarli w dniu 15 listopada 2004 r., a więc przed wydaniem decyzji przyznającej płatności, umowę darowizny gospodarstwa rolnego na rzecz syna – J. P., przy czym - jak podkreślił organ - wydanie nieruchomości obdarowanemu do posiadania nastąpiło przed datą zawarcia tej umowy. Ponadto organ podniósł, iż przejmujący gospodarstwo rolne J. P. nie złożył wniosku w celu przejęcia przedmiotowej płatności. Następnie organ argumentował, iż spełnienie przez wnioskodawcę jednego z warunków określonych w art. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, dotyczącego utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, aż do października 2004 r., kiedy to dokonał zbioru aronii, jest niewystarczające dla uzyskania płatności, w sytuacji, gdy zastosowanie w sprawie znajduje art. 4 ust. 1 tej ustawy. Zdaniem organu z treści tego przepisu jednoznacznie wynika, iż w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa na rzecz innego producenta w okresie pomiędzy datą złożenia wniosku a datą wydania decyzji, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w stosownym terminie złożył wniosek o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek. Organ zwrócił też uwagę, że analogiczne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w powołanym wyroku oddalającym skargę K P., w którym Sąd stwierdził, że słusznie organy orzekające w sprawie przyjęły, iż decyzja przyznająca - wbrew dyspozycji art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru - płatności pierwszemu posiadaczowi gospodarstwa rolnego, jest dotknięta wadą kwalifikowaną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Mając na uwadze podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia przez organ I instancji art. 8 i 9 K.p.a., organ odwoławczy stwierdził, że zarzut jest niezasadny, gdyż art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, w przytoczonym powyżej brzmieniu, obowiązywał już w dniu składania wniosku. Zatem – zdaniem organu odwoławczego - organ nie miał obowiązku informowania skarżącego o treści powszechnie obowiązujących przepisów prawa, zwłaszcza, że na złożonym wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich (str. 4 wniosku) znajduje się oświadczenie, z treści którego wynika, że K. P. zna zasady przyznawania płatności bezpośrednich. Ponadto organ zauważył, iż na str. 4 wniosku znajduje się zobowiązanie wnioskodawcy dotyczące m. in. niezwłocznego informowania Agencji na piśmie o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. Organ zauważył, że skoro K. P. podpisał oświadczenie, wskazujące na wiedzę w zakresie przyznawania płatności, to należy uznać, iż wnioskodawca miał świadomość nie tylko korzystnych dla siebie skutków przedsięwziętych działań, ale również godził się na obarczenie określonymi konsekwencjami w razie określonego naruszenia prawa. Organ odwoławczy stwierdził również, że w sprawie - z uwagi na charakter rozstrzygnięcia (odmowa płatności) - nie znajduje zastosowania art. 44 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11.12.2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. Urz. L 327, 12/12/2001, str. 11-32), który daje organom podstawę do odstąpienia od nakładania sankcji bądź pomniejszenia płatności, w przypadku gdy producent wykaże, że nie jest winny stwierdzonych nieprawidłowości. K. P. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł., ponawiając argumentację zawartą w poprzednich pismach. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Nadto, w toku postępowania przez Sądem, pismo uzupełniające skargę złożył w imieniu skarżącego jego pełnomocnik z urzędu, który nie zgodził się z twierdzeniem organu, iż art. 2 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Zdaniem pełnomocnika strony wydaje się uzasadnione, aby pojęcie "faktycznego użytkowania gruntów rolnych" interpretować jako rzeczywiste uprawnianie tych gruntów co może mieć miejsce jedynie w okresie roku gospodarczego. Właśnie w tym okresie (roku gospodarczego) z uwagi na okres wegetatywny określonych roślin możliwa jest ich uprawa stanowiąca faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Natomiast poza okresem roku gospodarczego np. zimą grunty rolne nie są faktyczne użytkowane. W konsekwencji powyższego – zdaniem strony - można przyjąć, iż K. P. był posiadaczem gruntów rolnych w 2004 roku, gdyż użytkował je faktycznie przez okres roku gospodarczego trwającego do dnia 15 października 2004 roku a tym samym spełnił warunki określone w art. 2 ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Dalej, pełnomocnik strony zauważył, że w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, gdyż skoro posiadanie gruntów rolnych w rozumieniu ustawy należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych to w dniu zawarcia umowy darowizny pomiędzy K. P. i jego synem tj. dniem 15 listopada 2010 roku nie mogło dojść do przeniesienia posiadania gruntów rolnych skoro faktyczne użytkowanie gruntów zakończyło się z końcem roku gospodarczego tj. dniem 15 października 2004 roku. Pełnomocnik strony podniósł również, że K. P. wykazał w skardze, iż nie ponosi winy za zaistniałą w niniejszej sprawie sporną sytuację, gdyż nie był informowany przez organ o okolicznościach mających wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania mu płatności bezpośredniej. Z okoliczności wskazywanych przez K P. w skardze (str. 2) wynika, iż (cyt.) "Przygotowując gospodarstwo do przekazania synowi za rentę strukturalną byliśmy wielokrotnie razem w Biurze ARiMR w A.. Trzeba było przedstawić wiele dokumentów. Przedstawienie aktu notarialnego, który został sporządzony zgodnie z przepisami unijnymi stało się jednocześnie dokumentem zgłaszającym Agencji zmianę". Okoliczności te – zdaniem pełnomocnika strony - wskazują, iż organ posiadał wiedzę o zamiarze przekazania przez K .P. gospodarstwa synowi i nie poinformował strony skarżącej o negatywnych dla niego konsekwencjach takiej czynności naruszając tym samym jak podnosił w skardze K. P. art. 8 i 9 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, a więc jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonego rozstrzygnięcia. Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego ( lit. b ); albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( lit. c ). W przeciwnym wypadku, stosownie do treści art. 151 p.p.s.a., skargę należy oddalić. W ocenie sądu, przy wydaniu kwestionowanej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów, które w myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., skutkować winno jej uchyleniem. Przedmiotem niniejszego postępowania jest legalność zaskarżonej decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł.nr [...] z dnia [..] roku utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji odmawiające skarżącemu K. P. przyznania jednolitej płatności obszarowej na 2004 rok. Podstawę materialno prawną rozstrzygnięcia zawartego w tej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. nr 6, poz. 40 ze zm.) zwanej dalej ustawą o płatnościach, a w szczególności przepisy art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 tejże ustawy. Kluczowym zagadnieniem w przedmiotowej sprawie jest ocena, czy zasadna jest odmowa przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych wnioskującemu o te płatności w sytuacji, gdy zbył on grunty objęte wnioskiem po jego złożeniu, a przed wydaniem decyzji rozstrzygającej o płatnościach. Niespornym w przedmiotowej sprawie jest to, że wniosek o przyznanie płatności do posiadanych gruntów rolnych skarżący K. P. złożył w dniu 9 czerwca 2004 roku. Umową darowizny zawartą w formie aktu notarialnego z dnia 15 listopada 2004 roku, K. i B. małżonkowie P. darowali do majątku odrębnego synowi J. P. nieruchomości, stanowiące działki o nr ew. 171/1, 171/2, 2, 18, 21, 41, 172, 26/1, 26/2, 32, 28, 30, 46 a ponadto z aktu tego wynika, że wydanie nieruchomości będącej przedmiotem darowizny do posiadania i użytkowania następcy już wcześniej nastąpiło. Decyzją z dnia [..] roku Kierownik BP ARiMR w A. przyznał skarżącemu K. P. jednolitą płatność obszarową w kwocie 915,81 zł. Następnie decyzją Prezesa ARiMR z dnia [..] roku nr [...] stwierdzono nieważność decyzji z dnia [...] roku, a prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z z dnia [...] roku w sprawie sygn. akt [...] oddalono skargę K. P. na tę decyzję. Biorąc pod uwagę ustalone w sprawie okoliczności, zdaniem Sądu, organ dokonał prawidłowej interpretacji przywołanych przepisów wskazując, że przepis art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach określa warunki uzyskania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, zaś przepis art. 4 ust. 1 tej ustawy dotyczy szczególnego przypadku, gdy płatność zostaje przyznana innemu podmiotowi niż ten, który złożył wniosek pomocowy. W myśl art. 2 ust. 2 ustawy o płatnościach, warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Z kolei w myśl art.4 ust. 1 cytowanej ustawy, w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji przez właściwy organ, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek. Biorąc pod uwagę treść przywołanych przepisów uznać należy, że organ słusznie przyjął, że z przepisu art. 4 ust. 1 wynika nie tylko uprawnienie nowego posiadacza gruntów rolnych do uzyskania płatności, ale również jednoznaczne określenie podmiotu uprawnionego do płatności w sytuacji, gdy gospodarstwo rolne zostaje przekazane w okresie między złożeniem wniosku a wydaniem decyzji. Przepis ten równocześnie stoi na przeszkodzie przyznaniu płatności bezpośrednich temu, kto złożył wniosek pomocowy, jeżeli przekaże on gospodarstwo objęte wnioskiem przed rozstrzygnięciem o płatnościach, tak jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie. Zwrócić należy przy tym uwagę, że kwestię tę przesądzono prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] roku w sprawie sygn. akt [...] oddalającym skargę K P. od decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]roku nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika ARiMR w A. z dnia [...]roku o przyznaniu skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. W wyroku tym wskazano, że przyznanie K P. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych decyzją z 23 grudnia 2004 roku, pomimo przeniesienia przez niego posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz syna J. P. w okresie od złożenia wniosku do dnia wydania decyzji przyznającej płatność, stanowi rażące naruszenie przepisów art. 2 ust. 1 i 2 i art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach. Wskazany pogląd jest wiążący dla Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę a to wobec brzmienia przepisu art. 170 p.p.s.a. stanowiącego, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Podobnie wypowiedział się również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 października 2009 roku w sprawie sygn. akt V SA/Wa 662/09 uznając, że przyznanie płatności bezpośredniej do gruntu rolnego w sytuacji przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego, stanowi rażące naruszenie art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach (wyrok dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex, Lex nr 574270). W świetle powyższego nie mogą znaleźć uznania argumenty podnoszone przez skarżącego w skardze jak również przez pełnomocnika skarżącego w toku postępowania. Tym samym, nie stwierdziwszy podstaw prawnych do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. O kosztach pomocy prawnej, udzielonej skarżącemu z urzędu, orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.). m.ch.