II SA/Łd 1005/09

Dnia 19 stycznia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Protokolant asystent sędziego Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2010 roku sprawy ze skargi A S.A. Rejon Energetyczny Ł. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie czasowego zajęcia nieruchomości w celu awaryjnej naprawy linii kablowej oddala skargę. LS Decyzją z dnia [...]r. Starostwo Powiatowe w Ł. na podstawie art. 126 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku A SA Rejon Energetyczny Ł., zezwolił na czasowe zajęcie nieruchomości oznaczonej nr [...] położonej w Ł. przy ul.K. [...] stanowiącej własność B. i T. małż. M., na okres nie dłuższy niż 3 dni, w celu awaryjnej naprawy linii kablowej 15 kV poprzez wymianę uszkodzonego kabla zasilającego stację transformatorową 15/0,4 kV. Jednocześnie opatrzył decyzję rygorem natychmiastowej wykonalności. Uzasadniając wyjaśnił, iż we wniosku, z dnia 24 grudnia 2008r., o czasowe zajęcie A SA Rejon Energetyczny Ł. wskazywało, że w związku z wielokrotną awarią kabla 15kV zachodzi konieczność awaryjnej naprawy poprzez wymianę kabla. Wnioskodawca podkreślił, iż w przypadku ewentualnej awarii kilka tysięcy mieszkańców zostanie pozbawionych energii na okres trudny do przewidzenia. Dalej organ podał, iż w wyniku przeprowadzonych oględzin na gruncie, w dniu 20 lutego 2009r., oraz rozprawy administracyjnej, w dniu 3 marca 2009r., ustalono, że wnioskodawca podtrzymuje swoje stanowisko a nadto podkreśla, iż obecnie stacja jest zasilana jednostronnie i w przypadku awarii nie jest możliwa natychmiastowa naprawa. Jednocześnie, iż negocjacje z właścicielami działki nie dały rezultatu, owszem byli skłonni wyrazić zgodę na czasowe zajęcie nieruchomości, jednakże pod warunkiem ujęcia w planach przebudowy linii słupa w granicy nieruchomości, posadowienia go winnym miejscu, a na ten warunek wnioskodawca nie może przystać. W celu dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy wezwano wnioskodawcę do przedłożenia dowodów na okoliczność, iż istnieje realna możliwość powstania awarii. W odpowiedzi przedstawił ekspertyzę uzasadniającą pilną wymianę uszkodzonej linii kablowej, z której wynika, iż awaria kabla na tym odcinku występowała czterokrotnie w okresie od 30 czerwca 2008r. do 5 lipca 2008r. w związku z bardzo złym stanem technicznym kabli, ich osłabienie, drzewienie izolacji na całej długości oraz dużą ilość dotychczasowych napraw kable nie nadają się do dalszej naprawy i konieczna jest wymiana. Reasumując poczynione ustalenia organ podniósł, iż spełnione zostały warunki do wydania zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości, istnieje bowiem zagrożenie powstania znacznej szkody wskutek awarii, a prowadzone rozmowy z właścicielami nie dały rezultatu. W odwołaniu B. i T. małż. M. zarzucili powyższej decyzji jednostronność, brak obiektywizmu, bezzasadność oraz brak podstawy prawnej, naruszenie prawa własności nieruchomości a także konstytucyjnej zasady równości stron i obywateli. Uzasadniając sformułowane zarzuty odwołujący wskazywali na nierówność podmiotów i działanie na korzyść silniejszego podmiotu, jakim w niniejszej sprawie niewątpliwie jest A SA Rejon Energetyczny Ł., brak uwzględnienia tak przez wnioskodawcę ale i organy samorządowe racji właścicieli, wniosków o zawarcie ugody i odszkodowanie. Podtrzymali stanowisko, iż zgadzają się na przeprowadzenie koniecznych prac jednakże wyłącznie, gdy towarzyszyć im będą dodatkowe prace związane z usunięciem z ich działki słupa i trakcji elektrycznej, które zagrażają bezpieczeństwu i utrudniają a wręcz uniemożliwiają korzystanie z gruntu zgodnie z wolą jego właścicieli i w poszanowaniu przynależnych im praw. Decyzją z dnia [...]r. Wojewoda [...] na podstawie art. 138 §1 pkt 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, uchylił w całości decyzję organu I instancji i odmówił A SA Rejon Energetyczny Ł. udzielenia zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości nr [...] położonej w Ł. Wskazując na zasadność swego rozstrzygnięcia przywołał treść art. 126 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zaznaczając, iż nie znajduje on zastosowania w sprawie. Jak bowiem wyjaśniał A SA Rejon Energetyczny Ł. we wniosku z dnia 24 grudnia 2008r. osiedle Mieszkaniowe im.A, im.B, bloki mieszane SM C, D, E oraz część ulic W., B. i D. łącznie z obiektami Dworca Kolejowego w Ł. zasilane są jednostronnie, zatem w przypadku awarii linii elektroenergetycznej kilka tysięcy mieszkańców zostanie pozbawionych energii na trudny do przewidzenia okres. Nadto A SA Rejon Energetyczny Ł. narażony będzie na roszczenia odszkodowawcze odbiorców energii oraz utratę wpływów, co za tym, zdaniem Zakładów, przywołane okoliczności nakazują podjecie niezwłocznych działań w celu zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, tym bardziej, iż B. i T. małż. M. pismem z dnia 22 grudnia 2008r. w sposób kategoryczny nie wyrazili zgody na usunięcie awarii. Wojewoda, powołując się na orzeczenie WSA w Szczecinie wydane w dniu 13 kwietnia 2005r., podniósł, iż zastosowanie art. 126 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie może być sankcją za brak postępów w rokowaniach z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, a w ocenie organu odwoławczego nie zaistniała konieczność niezwłocznego zajęcia nieruchomości oraz nadawania decyzji organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności. Nie można w niniejszej sprawie mówić o wystąpieniu siły wyższej lub nagłej potrzeby, w obu tych przypadkach ustawodawca zakłada istnienie takich stanów, które nakazują natychmiastowe działanie w celu niedopuszczenia do powstania szkody, z dokumentów sprawy wynika natomiast, iż wprawdzie zaistniało ryzyko wystąpienia znacznej szkody jednak w terminie odległym. Nie jest zaś dopuszczalne wyrażanie zgody na dobrowolne udostępnienie nieruchomości w przypadku ewentualnego przyszłego powstania szkody. Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie zasadne byłoby skorzystanie z regulacji art. 305¹-305ustawy z dnia 30 maja 2008r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, stanowiącej o ustanowieniu służebności przesyłu, bowiem wymiana uszkodzonego kabla należy do czynności związanych z konserwacją i utrzymywaniem linii energetycznej a nie usuwaniem awarii tej linii, które w istocie mogłoby powodować zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A SA Rejon Energetyczny Ł. zarzuca naruszenie art. 126 ust. 1 i ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz dokonanie ustaleń sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając strona skarżąca wskazuje, iż w dniu 8 czerwca 2009r. właściciele nieruchomości odwołali się od decyzji organu I instancji a jednocześnie w dniach 8-9 czerwca 2009r. udostępnili swoją nieruchomość w celu awaryjnej wymiany linii kablowej, umożliwiając tym samym wykonanie decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Przedmiotem kontrolowanej obecnie skargi jest decyzja z dnia 30 września 2009r., na mocy której Wojewoda [...] uchylił w całości decyzję Starosty [...[ z dnia [...]r. i odmówił udzielenia A SA Rejon Energetyczny Ł. zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości stanowiącej własność B. i T. M. Materialnoprawną podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami regulujące sposób ograniczenia korzystania z nieruchomości przez jej właścicieli. Ustawodawca przewidział możliwość takiego ograniczenia w oparciu o przepis art. 124 w/w ustawy albo art. 126 w/w aktu. Tryb przewidziany w art. 126 ustawy został zastosowany w niniejszej sprawie. Stanowi on, iż w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może udzielić, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, decyzji tej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Z treści przywołanego przepisu wywieść należy, iż jest on możliwy do zastosowania tylko w ściśle określonych przypadkach, tj. w przypadku siły wyższej, zdarzenia nagłego o nieuchronnym charakterze, którego nie da się przewidzieć z odpowiednim wyprzedzeniem i którego wystąpieniu nie da się zapobiec lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Należy zwrócić uwagę na akcent jaki ustawodawca postawił ewentualnej potrzebie poprzez zaznaczenie, iż musi być ona nagła czyli pojawiająca się znienacka. Tak więc podstawą wydania decyzji w takich sprawach muszą być takie informacje, które wskazują na potrzebę wyjątkowo szybkiego działania (por. wyrok WSA z dnia 13 sierpnia 2009r., sygn.akt II SA/GL 227/09, niepubl.; wyrok NSA z dnia 5 lutego 2009r., sygn.akt I OSK 301/08, niepubl., dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex nr 515988). Niewątpliwie omawiany tryb postępowania z uwagi na ingerencyjny charakter decyzji wydanej w wyniku jego zastosowania, musi być ściśle interpretowany z bezwzględnym wyłączeniem jego wykładni rozszerzającej. W niniejszej sprawie organ I instancji przyjął, iż zostały spełnione warunki do wydania decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości, jednakże takiego poglądu słusznie nie podzielił organ odwoławczy uchylając w całości decyzję Starosty [...] i orzekając o odmowie zezwolenia na czasowe zajęcie przedmiotowej nieruchomości. Analizując zebrany w toku postępowania materiał dowodowy, w szczególności wniosek strony skarżącej o wydanie decyzji oraz "Ekspertyzę uzasadniając pilną potrzebę wymiany uszkodzonej linii kablowej" trudno zgodzić się z wnioskodawcą, jak i organem I instancji, iż zaistniały przesłanki do zastosowania omawianego trybu uregulowanego w art. 126 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wnioskodawca nie określił zdarzenia bądź nagłej sytuacji, która wymagałaby natychmiastowego zajęcia nieruchomości dla zapobieżenia znacznej szkodzie, niewątpliwie bowiem wskazywane przez stronę awarie linii występowały w różnych okresach czasu i żadna z nich nie wystąpiła w okresie bezpośrednio poprzedzającym wystąpienie z wnioskiem o zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości, a jedynie wówczas istniałoby uzasadnienie dla udzielenia takiego zezwolenia. Niedopuszczalne jest wydanie zezwolenia na wypadek wystąpienia zdarzenia, przyszłego i niepewnego. Przyczyna czasowego zajęcia nieruchomości musi zaistnieć przed orzekaniem o nim oraz w okresie, na który to czasowe zajęcie następuje, w niniejszej sprawie tak rozumiana przyczyna, uzasadniająca zezwolenie, nie wystąpiła. Nadto, analizując znaczenie pojęć "siła wyższa" lub "nagła potrzeba" należy stwierdzić, że w obu przypadkach ustawodawca zakłada istnienie takich stanów, które nakazują natychmiastowe działanie w celu niedopuszczenia do powstania szkody. Sytuacje, w których jakakolwiek zwłoka w czasie prowadziłaby do dalszych negatywnych konsekwencji awarii. Nie można uznać, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją wypełniającą przesłanki z art. 126 w/w ustawy. Przypomnieć wypada, iż jak wynika z zebranej dokumentacji, ostatnia awaria wystąpiła w lipcu 2008 roku, natomiast wniosek złożono w grudniu 2008 roku, jednocześnie wnioskodawca argumentował, iż awaria trwała stale i nieprzerwanie przez cały ten okres. Nasuwa się zatem pytanie czemu strona skarżąca zwlekała z wystąpieniem o zezwolenie tak długi okres czasu, skoro jak sama podnosi, stan awaria był stanem stałym od dnia awarii linii. Podjęcie przez stronę skarżącą działań zmierzających do uzyskania decyzji po upływie kilku miesięcy przeczy jej twierdzeniu, iż zaistniała "siła wyższa" lub "nagła potrzeba" reakcji. Jak już zostało wyjaśnione redakcja przywołanego przepisu wskazuje, iż chodzi o wystąpienie zdarzeń wymagających natychmiastowej, niezwłocznej reakcji, a do takich z pewnością nie można zaliczyć działania strony. Spółka niewątpliwie zwlekała z wystąpieniem o zezwolenie i nie może zasłaniać się w tej kwestii brakiem zgody właścicieli nieruchomości i negatywnym wynikiem rokowań, jeżeli istniałaby realna potrzeba wykonania natychmiastowych napraw to wówczas po ostatniej awarii, a właściwie w okresie jej wystąpienia powinien był od razu wystąpić o stosowne zezwolenie, skoro tego nie uczynił to narzuca się stwierdzenie, iż wymiana kabla była zaleceniem przyszłościowym, które powinno zostać zrealizowane aby zapobiec przyszłym awariom i wiążącym się z nią stratom finansowym Spółki. Podkreślić również należy, iż w żadnym wypadku zastosowania trybu przewidzianego w art. 126 w/w ustawy nie może być swoistą "sankcją" za brak postępów w rokowaniach z właścicielem nieruchomości (por. wyrok WSA z dnia 13 kwietnia 205r., sygn.akt SA/Sz 1710/03, niepubl., dostępny Lex nr 300491). W świetle powyższego na uwzględnienie zasługuje stanowisko organu odwoławczego, nie wystąpiła żadna awaria poprzedzająca wystąpienie z wnioskiem, chodziło zatem o zabezpieczenie swoich interesów na wypadek ewentualnego przyszłego zdarzenia, które może acz nie musi powstać. Strona skarżąca nie wykazała przekonywującymi dowodami potrzeby wejścia na teren nieruchomości B. i T. M. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, zaś podnoszone w skardze okoliczności nie mogły doprowadzić do jej wzruszenia. Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.