II SA/Łd 1009/13

Dnia 25 lipca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić wniosek. a.bł. J. G. zaskarżył do sądu administracyjnego decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji. W toku postępowania skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w części. W formularzu PPF skarżący oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i synem. Rodzina utrzymuje się z emerytur małżonków w łącznej kwocie brutto 2529,81 zł i renty inwalidzkiej syna w wysokości 608,96 zł brutto. Skarżący posiada dom o pow. 81 mkw, mieszkanie o powierzchni 62,75 mkw, budynek gospodarczy. Na wydatki związane z utrzymaniem domu składają się opłaty z tytułu energii elektrycznej – ok. 290 zł, wywóz śmieci - 27 zł, podatek od nieruchomości - 171 zł, woda – 76,91 zł, gaz - dwie butle na miesiąc – 118 zł, ubezpieczenie PZU skarżącego – 69 zł i jego żony – 38,70 zł, zakup węgla i drewna, telefon – 134 zł, wydatki na leki żony około 640 zł, a skarżącego - 320 zł. Żona skarżącego choruje na cukrzycę, wymaga specjalistycznej opieki lekarskiej. Z kolei syn z uwagi na stan zdrowia wymaga specjalistycznego aparatu słuchowego. Postanowieniem z dnia 2 lipca 2014r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie Referendarza sądowego wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż wynikające z niego informacje nie potwierdziły, że sytuacja materialna skarżącego uzasadniała przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Pismem z dnia 24 lipca 2014r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia Referendarza sądowego z dnia 2 lipca 2014r. podnosząc, że stan majątkowy skarżącego i jego rodziny zmienił się znacząco o czasu wydania poprzedniego rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Sąd przyjął wówczas, że w skład dochodów skarżącego i wspólnie zamieszkujących z nim członków rodziny wchodzi wynagrodzenie z umowy o pracę syna skarżącego J. G.. Tymczasem umowa o pracę J. G. była umową na czas określony na okres 3 miesięcy. Umowa ta nie została przedłużona i uległa rozwiązaniu z dniem 31 stycznia 2013r. Syn skarżącego wciąż jest bezrobotny. Ponadto uszczuplenie majątku rodziny skarżącego spowodowane jest toczeniem się innego postępowania przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w sprawie ze skargi żony skarżącego, która nie została zwolniona z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych i które musiała ponieść. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., w skrócie P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 3 i 4 P.p.s.a.). Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 P.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiste i obiektywnie niemożliwe. Należy zatem zauważyć, iż stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w części. Oznacza to, iż skarżący zobowiązany był do wykazania, iż nie jest w stanie ponieść częściowych kosztów postępowania. Jednakże przedstawione przez skarżącego informacje o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie dają podstaw do twierdzenia, iż skarżący nie ma środków na opłacenie kosztów sądowych w całości. Wbrew twierdzeniu pełnomocnika skarżącego sytuacja materialna wnioskodawcy i jego rodziny nie uległa znacznemu pogorszeniu w stosunku do stanu podlegającego ocenie uprzednio przez sąd. Jak słusznie podkreślił Referendarz sądowy ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony. Tymczasem po analizie informacji wynikających z formularza PPF stwierdzić należy, że rodzina skarżącego nadal dysponuje kwotą przekraczającą 3.000 zł, uzyskiwaną ze stałych źródeł. Pomimo tego, że część dochodów rodziny przeznaczana jest na zakup leków, a także na utrzymanie mieszkania oraz na zaspokajanie bieżących wydatków związanych z zakupem żywności, środków czystości itp., to jednak trzeba przyjąć, że pozostała część dochodu w rodzinie skarżącego pozwala na opłacenie kosztów sądowych w całości. Nie można w żaden sposób uznać, że skarżący jest osobą ubogą i nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów sądowych. Pamiętać bowiem należy, że ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia niezbędnych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Wskazać również należy, iż okoliczność prowadzenia przez stronę licznych postępowań nie stanowi sama z siebie przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona decydując się na prowadzenie wielu postępowań sądowych musi liczyć się z tym, że każde z nich będzie wiązało się z obowiązkiem partycypowania w jego kosztach i związanych z tym wydatków. Zasadą jest bowiem ponoszenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego przez stronę, a przerzucenie tych kosztów na społeczeństwo jest możliwe tylko w szczególnie uzasadnionych okolicznościach. Innymi słowy sam fakt prowadzenia wielu postępowań sądowych nie może spowodować automatycznego zwolnienia strony z ponoszenia kosztów sądowych, gdyż sytuacja finansowa strony będzie rozpoznawana odrębnie w każdej ze spraw (por. postanowienia NSA z dnia 4 listopada 2011r., sygn. akt I FZ 290/11; z dnia 1 lipca 2011r., sygn. akt II OZ 546/11; z dnia 3 kwietnia 2009, sygn. akt I OZ 304/09; z dnia 3 czerwca 2008r., sygn. akt II OZ 553/08 – orzeczenia dostępne w CBOSA). Na koniec ponownie wskazać należy, że skarżący w toczącym się postępowaniu otrzymał już pomoc w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu, która nadal pozostaje adekwatna do jego sytuacji rodzinnej i majątkowej. W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i art. 260 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. a.bł.