II SA/Łd 1009/14

Dnia 5 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.) Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2014 roku sprawy ze skargi L. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej - oddala skargę. a.bł. Decyzją z dnia z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.) – w skrócie K.p.a., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...], nr [...], o odmowie skierowania do domu pomocy społecznej L. G.. Kolegium przytoczyło motywy decyzji organu I instancji, z których wynikało, że wnioskodawca nie wymagał całodobowej opieki i pomocy innych osób, co zostało potwierdzone stosownymi zaświadczeniami lekarskimi. Brak więc było podstaw do skierowania L. G. do domu pomocy społecznej. Równocześnie organ I instancji wskazał na możliwość ubiegania się o pomoc w formie usług opiekuńczych. Następnie organ II instancji wyjaśnił, że w odwołaniu od ww. decyzji organu I instancji L. G. wskazał, że w zaświadczeniu o stanie zdrowia wydanym dla potrzeb Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w pkt 4 stwierdzono, że wymaga przewlekłego leczenia i pomocy osób trzecich do codziennego funkcjonowania. Przywołał treść art. 54 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013r., poz. 182 ze zm.) – powoływana także jako: "ustawa". Ponadto stwierdził, że w dniu [...] lipca 2014 roku Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności orzekł w stosunku do jego osoby niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym. Jednocześnie skład orzekający uznał, iż jest osobą z naruszoną sprawnością organizmu niezdolną do pracy i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Po rozpatrzeniu odwołania Kolegium stwierdziło, że z ustalonego stanu faktycznego wynika, że L. G. wystąpił do organu I instancji z wnioskiem o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej "A". We wniosku wskazał, że jest przewlekle chory. Jest samotny. Pomieszkuje pokątnie u brata, który nadużywa alkoholu. W domu są bardzo słabe warunki bytowe m.in. nie ma wody, centralnego ogrzewania ani łazienki. Otrzymuje rentę z KRUS. Organ I instancji w celu ustalenia sytuacji wnioskodawcy przeprowadził wywiad środowiskowy, z którego wynikało, że L. G. prowadzi samotnie gospodarstwo domowe, jest na rencie z uwagi na stan zdrowia, której wysokość wynosi 1.010,64zł. Mieszka w domu jednorodzinnym, który jest własnością brata. Zajmuje w nim jeden pokój i korzysta ze wspólnej kuchni. Porusza się samodzielnie. Nie wymaga pomocy przy ubieraniu się oraz utrzymaniu higieny osobistej ani przy sprzątaniu pomieszczeń mieszkalnych. Własnoręcznie przygotowuje sobie posiłki (gotuje), pierze odzież, robi zakupy. L. G. w wywiadzie stwierdził, że samodzielnie jeździ skuterem m.in. do lekarzy, urzędów i innych instytucji w S. Z akt sprawy (protokółu z rozmowy z bratem strony - S. G.) wynika również, że brat jest w stanie pomagać wnioskodawcy w codziennych domowych czynnościach. Jednak L. G. nie chce z tej pomocy korzystać. Jak ustalił pracownik socjalny pomiędzy braćmi istnieje głęboki konflikt. Ponadto ze znajdujących się w aktach sprawy zaświadczeń lekarskich o stanie zdrowia wydanych dla potrzeb Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wydanych przez specjalistę chorób wewnętrznych i specjalistę neurologa wynika, że L. G. nie wymaga opieki osoby drugiej ze względu na niemożność samodzielnej egzystencji. Natomiast z załączonego przez stronę do odwołania orzeczenia Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. (wydanego już po decyzji organu I instancji) z dnia [...] lipca 2014 roku, nr [...] wynikało, że L. G. został zaliczony do stopnia niepełnosprawności umiarkowanego. Orzeczenie wydano do 31 lipca 2016 roku. W orzeczeniu stwierdzono m.in., że L. G. jest zdolny do pracy w warunkach pracy chronionej, uznano za wskazane korzystanie przez niego z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. Wskazano również, że L. G. nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Dalej Kolegium uznało, że stwierdzone w sprawie okoliczności wskazują, że L. G. jest osobą chorującą przewlekle, w szczególności na przewlekłą chorobę wieńcową, nadciśnienie tętnicze, zespół WPW i zespół psychoorganiczny ZZA o czym świadczą zaświadczenia lekarskie. Tym niemniej jest sprawny ruchowo, chodzi samodzielnie, samodzielnie też zaspokaja swoje niezbędne potrzeby życiowe, przyrządza i spożywa posiłki, wykonuje też podstawowe czynności domowe, tj. gotowanie, pranie, sprzątanie czy robienie zakupów, a ponadto samodzielnie porusza się skuterem, nie ma też kłopotów w zakresie porozumiewania się. Sam załatwia sprawy urzędowe, dojeżdżając do lekarzy i urzędów w S. na skuterze. Ponadto korzysta z porad doradcy życiowego w Fundacji "A". Z powodu choroby L. G. nie wymaga całodobowej opieki i może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu. Z akt sprawy nie wynikało, by stwierdzono występowanie chorób, które przejawiałaby się nagłymi atakami zagrażającymi życiu, czy nagłej utracie przytomności, a więc stanów chorobowych wymagających stałej obecności drugiej osoby. W ocenie organu odwoławczego w pierwszej kolejności L. G. powinien zatem skorzystać z pomocy w formie usług opiekuńczych. O możliwości skorzystania z takiej pomocy poinformował stronę organ I instancji wskazując, że pomoc może dotyczyć między innymi prowadzenia gospodarstwa domowego (poprzez pomoc w gospodarowaniu środkami finansowymi, naukę planowania budżetu oraz zwiększenie umiejętności gospodarowania własnym budżetem kształtowania umiejętności utrzymania czystości w domu oraz kształtowania pozytywnych relacji z osobami bliskimi). U skarżącego nie stwierdzono stanów chorobowych wymagających stałej obecności drugiej osoby. Przewlekłe schorzenia L. G. nie stanowiły zdaniem Kolegium wystarczającej podstawy do zastosowania art. 54 ustawy o pomocy społecznej, a więc skierowania do domu pomocy społecznej. Odnosząc się do podnoszonych w odwołaniu zarzutów Kolegium wskazało, że przywołane przez stronę zaświadczenie lekarskie wydane przez lekarza J. N. w pkt 4 (dotyczącym oceny wyników leczenia, rokowań, dalszego leczenia i rehabilitacji) wskazuje jedynie, że L. G. wymaga przewlekłego leczenia i wymaga pomocy. Nie ma tam stwierdzenia, że wymaga pomocy osób trzecich do codziennego funkcjonowania. Natomiast na stronie drugiej zaświadczenia znajduje się stwierdzenie, że L. G. nie wymaga opieki osoby drugiej ze względu na niemożność samodzielnej egzystencji. Przywołany w odwołaniu fragment uzasadnienia orzeczenia o niepełnosprawności ma nieco inne brzmienie niż wskazane przez stronę. Wbrew temu co podnosi strona w odwołaniu, organ orzekający o niepełnosprawności nie wskazał w uzasadnieniu orzeczenia konieczności stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Podkreślić należy, że w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności określając wskazania dotyczące konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7) wpisano "nie wymaga". Na tej podstawie Kolegium stwierdziło, że L. G. nie spełnia przesłanek niezbędnych do skierowania do domu pomocy społecznej - nie wymaga bowiem całodobowej opieki a z materiału dowodowego wynikało, że może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu. Ponadto organ I instancji wskazał na możliwość zapewnienia pomocy w formie usług opiekuńczych. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożył L. G., który oświadczył, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją. Wskazał, na swoje liczne i schorzenia i zakwestionował stanowisko organów, że jest osobą mogącą samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.). Stosownie do art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że umieszczenie w domu pomocy społecznej jest ostatecznością. Z treści art. 54 ust. 1 ustawy nie wynika bowiem możliwość przyznania prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej osobie, która pozostaje w leczeniu ze względu na liczne schorzenia, wymaga badań i porad lekarskich, a nawet pozostaje w stałym leczeniu, czy posiada zaświadczenie lekarskie, że wymaga opieki drugiej osoby. Wiek, choroba lub niepełnosprawność osoby starającej się o skierowanie musi być zatem tego rodzaju, że uniemożliwia tej osobie nie tylko samodzielne funkcjonowanie w dotychczasowym środowisku, ale uniemożliwia tej osobie prawidłowe funkcjonowanie pomimo wykorzystania innych możliwości pomocy, czyli mimo wykorzystania przez tę osobę pomocy w formie usług opiekuńczych (por. wyrok NSA z dnia 21 października 2010r., sygn. akt I OSK 880/10; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17 kwietnia 2014r., sygn. akt III SA/Gd 126/14; wyrok WSA w Krakowie z dnia 22 listopada 2007r., sygn. akt II SA/Kr 1046/06 – orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem. Kierowane są do osób samotnych, które z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymagają pomocy innych osób, a są jej pozbawione (art. 50 ust. 1-3 ustawy). Zapewnienie pobytu w domu pomocy społecznej jest więc dalej idącą formą pomocy niż przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych. W niniejszej sprawie organ administracji w sposób wyczerpujący zgromadził materiał dowodowy w sprawie, co pozwoliło na dokonanie oceny wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 54 ustawy. Jak ustalono skarżący mieszka w domu jednorodzinnym, który jest własnością brata. Porusza się samodzielnie, nie wymaga pomocy przy ubieraniu się oraz utrzymaniu higieny osobistej ani przy sprzątaniu pomieszczeń mieszkalnych. Własnoręcznie przygotowuje sobie posiłki, gotuje, pierze odzież, robi zakupy. W toku postępowania L. G. sam oświadczył, że samodzielnie jeździ skuterem m.in. do lekarzy, urzędów i innych instytucji. Ze znajdujących się w aktach sprawy zaświadczeń lekarskich o stanie zdrowia wynika, że skarżący wymaga przewlekłego leczenia, a ponadto wymaga pomocy. Nie wymaga jednak opieki osoby drugiej ze względu na niemożność samodzielnej egzystencji. Jak słusznie wskazał organ, przytaczane przez skarżącego okoliczności nie uzasadniają umieszczenia go w domu opieki społecznej. Skarżący nie jest bowiem ani niepełnosprawny ani chory w takim stopniu, aby wymagał całodobowej opieki. Pomimo przewlekłych chorób skarżący samodzielnie przezwycięża trudności życia codziennego. Zarówno wiek jaki i związane z tym schorzenia nie przemawiają za uznaniem, że pomoc, w szczególności całodobowa, jest mu niezbędna. Ponadto organ I instancji wskazał na możliwość zapewnienia skarżącemu pomocy w formie usług opiekuńczych. Z tych wszystkich względów sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę. LS