II SA/Łd 1016/14

Dnia 4 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, , Protokolant Pomocnik sekretarza Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2014 roku sprawy ze skargi U. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę. LS Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. (dalej w uzasadnieniu, jako "SKO"), po rozpatrzeniu odwołania U. C., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...] o odmowie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką – M. C., z uwagi na niespełnienie wynikających z art. 16a ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 ze zm., dalej jako: "u.ś.r.") przesłanek warunkujących jego przyznanie. W opinii SKO, organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że miesięczny dochód rodziny odwołującej w przeliczeniu na osobę za 2011r. wyniósł 708,68zł, a zatem przekroczył próg dochodowy tj. kwotę 623zł, uprawniający do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi U. C. wskazała, iż wykonuje ona ciężką pracę fizyczną przez całą dobę opiekując się swoją ciężko chorą matką. Skarżąca pobierała świadczenie w związku z opieką nad matką przyznane na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów na czas nieokreślony. Pozbawienie tego świadczenia strona uznaje za sprzeczne z Konstytucją. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w motywach kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej w uzasadnieniu, jako "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" P.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.). Oceniając legalność zaskarżonych decyzji sąd zważył, że organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe, ustaliły stan faktyczny i wydały rozstrzygnięcia odpowiadające zebranym dowodom oraz przepisom prawa. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowił przepis art. 16a ust. 2 powołanej już wcześniej ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wskazuje, iż specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.ś.r., czyli kwoty 623zł ustalonej stosownie do § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012r., poz. 959). Przy czym definicja dochodu wynika z treści art. 3 pkt 1 u.ś.r. i w szczególności dochodem są przychody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. W takiej sytuacji dochodem bez wątpienia jest otrzymywane przez członka rodziny świadczenie emerytalne wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W stanie faktycznym niniejszej sprawy powodem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia była okoliczność, iż dochód w rodzinie skarżącej na osobę przekraczał kryterium dochodowe. Wniosek skarżącej został złożony w dniu 13 czerwca 2013r., zatem uwzględniając treść art. 3 pkt 2a u.ś.r., do ustalenia przesłanek przyznania zasiłku rodzinnego niezbędne było uwzględnienie dochodu rodziny za rok 2011. W owym czasie rodzina skarżącej składała się ze skarżącej oraz jej matki. Dochód tej rodziny w roku 2011 składał się z dochodu matki uzyskiwanego z tytułu emerytury. Z ustaleń organu wynika, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie skarżącej wyniósł 708,68zł. Tymczasem kryterium dochodowe – jak wskazano wcześniej – wynosiło 623zł. Z zestawienia wysokości dochodu osiąganego przez rodzinę skarżącej i ustalonego kryterium dochodowego, bezspornie wynika, że dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe, co jest bezpośrednią przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Z treści przytoczonych wcześniej przepisów wynika bowiem, iż ustawodawca uzależnił prawo do świadczenia rodzinnego w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego od spełnienia kryterium dochodowego. Ustalenia organów w tym przedmiocie nie budzą wątpliwości składu orzekającego, a argumenty skarżącej nie zmierzają do podważenia tychże ustaleń. Uzupełniając powyższe należy wskazać, że brak jest możliwości zastosowania w sprawie szczególnej regulacji, o której mowa w art. 16a ust. 3 u.ś.r.. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Dochód uprawniający do przyznania świadczenia, na podstawie art. 16a ust. 3 u.ś.r. to kwota 623 zł + 77 zł (art. 6 ust. 1 pkt 1 u.ś.r.), czyli 690 zł, tymczasem jak wskazywano, miesięczny dochód na osobę w rodzinie skarżącej wyniósł 708,68 zł. Z tego powodu brak jest możliwości przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia na zasadzie określonej w art. 16a ust. 3 u.ś.r.. Dostrzec w tym miejscu wypada, iż argumenty skarżącej, zarówno podnoszone w odwołaniu, jak i w skardze do sądu administracyjnego, nie odnoszą się do kwestii ustalenia dochodu. Skarżąca podnosiła, że opieka nad matką jest trudna i pracochłonna, dochód nie jest wysoki, a wydatki związane z utrzymaniem matki, jak i mieszkania są znaczne. Odnosząc się do tych argumentów wyjaśnić należy, iż niewątpliwie sytuacja rodziny skarżącej osiągającej niewysoki dochód jest trudna, jednakże organy administracyjne (jak i sąd) nie są uprawnione do kierowania się zasadami współżycia społecznego w sprawach dotyczących przyznawania świadczeń na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych. Na poparcie tego stanowiska przytoczyć można stanowisko wyrażone w wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2009r., w sprawie sygn. akt I SA/Wa 50/09 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym stwierdzono, że decyzja w przedmiocie przyznania świadczeń rodzinnych nie jest decyzją uznaniową. Podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ obowiązany jest dokonać ustaleń, a następnie wydać decyzję, uwzględniając wskazane w ustawie okoliczności. Brak jest zatem, w tym względzie jakiejkolwiek swobody organu co do uznania, że pomimo niespełnienia ustawowych przesłanek, świadczenie można przyznać również z uwagi na zaistniałą trudną sytuację finansową, społeczną, czy też np. prawną strony. Specjalny zasiłek opiekuńczy jest formą pomocy państwa dla osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Organ administracji publicznej nie może według swojego uznania przyznać świadczenia kierując się zasadami współżycia społecznego, czy słuszności w sytuacji nawet bardzo ciężkich okoliczności życiowych dotyczących rodziny wnioskodawcy. Żadne inne niż określone w u.ś.r. kryteria nie mogą decydować o przyznaniu świadczenia rodzinnego (vide: wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 24 czerwca 2009r., w sprawie sygn. akt II SA/Rz 76/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym miejscu uzupełniając powyższe uwagi wskazać należy, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014r., w sprawie sygn. akt: K 38/13 stwierdził, iż art. 16a ust. 2 u.ś.r. jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 69 Konstytucji RP. W motywach rozstrzygnięcia Trybunał podkreślił, iż ograniczenie możliwości ubiegania się o specjalny zasiłek opiekuńczy zgodnie z kryterium dochodu nie jest niesprawiedliwe i nie nosi znamion przypadkowości. Rozwiązanie przyjęte w art. 16a ust. 2 u.ś.r. jest zgodne z zasadą sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), bo umożliwia skierowanie pomocy państwa do osób znajdujących się w trudnej sytuacji majątkowej. Konkludując powyższe rozważania, sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego oraz nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi. a.bł.