II SA/Łd 1032/12

Dnia 7 marca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Protokolant pomocnik sekretarza sądowego Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2013 roku sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu K. R. prowadzącemu Kancelarię Radców Prawnych w Ł. przy ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu LS Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 2 ust. 1. art. 3 ust. 4, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 39 ust. 1 i 2, ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r., nr 175, poz. 1362 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł., z dnia [...] nr ]...], którą przyznano T. R. zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup leków w czerwcu 2012r. w wysokości 150 złotych. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, iż wspomnianą decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. przyznał T. R. pomoc w formie zasiłku celowego na zakup leków w wysokości 150 złotych, w miesiącu czerwcu 2012r., bowiem sytuacja życiowa i materialna wnioskodawcy uzasadniała, zdaniem organu pierwszej instancji, przyznanie pomocy. Prezydent Miasta Ł. dodał, iż wysokość przyznanej pomocy uwzględnia potrzeby wnioskodawcy i możliwości finansowe organ pomocowego. Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wniósł T. R., żądając alternatywnie jej uchylenia w całości i orzeczenie o przyznaniu zasiłku celowego, w miesiącu czerwcu w 2012r. w kwocie 600,29 zł z przeznaczeniem na zakup leków, ewentualnie uchylenia decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zdaniem odwołującego się organ wydając kwestionowaną decyzję naruszył art. 7 K.p.a., art. 3 ust. 1 i 3 oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto strona w odwołaniu przedstawia swoją trudną sytuację materialną, życiową i zdrowotną, które to okoliczności, jego zdaniem organ pominął rozpatrując jego wniosek o przyznawanie przedmiotowego świadczenia. Podkreślił iż jego jedyny miesięczny dochód stanowi zasiłek stały w wysokości 444 złotych, oraz zasiłek okresowy 20 złotych, zaś wydatki, które obowiązany jest ponosić co miesiąc znacznie przekraczają uzyskiwaną pomoc społeczną. Wskazał, że miesięczna należność z tytułu czynszu mieszkaniowego wynosi 427 złotych, zaś ze względu na liczne i poważne schorzenia i dolegliwości zdrowotne, jest zmuszony do comiesięcznego zakupu przepisanych przez specjalistów, niezbędnych leków, których łączny koszt zakupu przekracza 600 złotych. Odwołujący się przypomniał, iż jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, dodając, iż wyniki ostatnich badań lekarskich uzasadniają prawdopodobieństwo zmiany stopnia jego niepełnosprawności na znaczny. Podkreślił także, iż ze względu na konieczność przeznaczania wszelkich dochodów na zakup leków, został zmuszony do zaprzestania opłacania czynszu mieszkaniowego, co skutkowało powstaniem zadłużenia wobec Spółdzielni Mieszkaniowej w kwocie prawie 4.000 złotych. Dalej odwołujący się wyjaśnił, iż w decyzji z dnia [...], kierowanej do wnioskodawcy organ wskazał, że plan finansowy na rok 2012 z przeznaczeniem na zasiłki celowe został ustalony na kwotę 1.000.000 złotych, co daje kwotę ok. 83 000 złotych miesięcznie, zaś liczba osób uprawnionych do uzyskania pomocy celowej wynosi około 400. Zdaniem strony z tego zestawienia wyprowadzić można wniosek, że średnia należność z tytułu zasiłku celowego przypadająca na jednego uprawnionego stanowi kwotę około 208 złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dalszej części uzasadnienia wskazanej na wstępie decyzji z dnia [...] wyjaśniło, że w niniejszej sprawie przyznano T. R. zasiłek celowy w kwocie 150 złotych, ustalając w trakcie przeprowadzonego postępowania, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Mieszka w lokalu spółdzielczym w skład którego wchodzą pokój i kuchnia. Mieszkanie jest zadłużone. Strona nie pracuje, utrzymując się z pomocy społecznej, jest osoba niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, cierpi na cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, niewydolność krążenia, chorobę kręgosłupa. Otrzymuje pomoc w formie zasiłku stałego oraz okresowego. Kolegium podzieliło pogląd strony, że uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji jest lakoniczne, jednakże wskazało, iż z urzędu wiadomym jest organowi odwoławczemu, że organ pomocowy, wydając decyzje dotyczące zasiłku celowego, uwzględnia sytuację, życiową i materialną swoich podopiecznych, co znalazło odzwierciedlenie w wysokości przyznanej pomocy. Nadto z pisma organu pierwszej instancji z dnia 5 lipca 2012r. wynika, że w 2012 r. ośrodek pomocy społecznej ma do dyspozycji 1 377 004 złotych, a w pierwszym półroczu 2012r. wydał łącznie 573 386 złotych, na pogrzeby, obiady dla dzieci i zasiłki celowe. Zasiłki celowe przyznano 1559 osobom, a średnia wysokość zasiłku wyniosła 111,43 złotych. Organ odwoławczy zwrócił także uwagę, iż organy pomocy społecznej nie są zobowiązane do pokrywania wszystkich kosztów utrzymania osób ubiegających się o przyznanie pomocy, szczególnie w sytuacji gdy strona w dniu 27 maja 2012r., w T. zakupiła leki za kwotę 171 złotych, a 4 czerwca 2012r. dokonała zakupu leków w Ł. na kwotę 600,39 złotych, bowiem zdaniem organu Ilość zakupionych pasków typu "Contour TS" za pierwszym razem to 100 sztuk, a 7 dni później 50 sztuk. T. R. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi, podtrzymując zarzuty podniesione w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż zadaniem sądów administracyjnych jest badanie zgodności z prawem kwestionowanych aktów i czynności (bezczynności) organów administracji publicznej. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, gdyż nie narusza ona prawa. Przede wszystkim należy zwrócić uwagą na to, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z kolei w myśl art. 3 ust. 1 i 4 tej ustawy pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pomoc społeczna ma zatem na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Oznacza to jedynie udział pomocy społecznej w pokonywaniu przez osoby i rodziny trudnych sytuacji życiowych, a nie obowiązek zaspokajania wszystkich potrzeb. Artykuł 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej natomiast stanowi, iż w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. W myśl ust. 2 tego przepisu, stanowiącego podstawę prawną orzekania przez organy administracji w niniejszej sprawie, zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Nie budzi wątpliwości, że posłużenie się przez ustawodawcę zwrotem "może być przyznany" w treści art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, oznacza, iż zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej przez organ administracji na podstawie decyzji wydawanej w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, powoduje, że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega zatem wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza zatem załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków (zob. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2007r., w sprawie o sygn. akt I OSK 1464/06 – Lex nr 299415, wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2006r., w sprawie o sygn. akt I OSK 777/05 – Lex nr 194414, wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1981r., w sprawie o sygn. akt SA 820/81 – Lex 9626). Natomiast, jak wskazano wyżej, kontrola zaskarżonej decyzji dokonywana przez sąd ogranicza się wyłącznie do zbadania jej zgodności z prawem, a nie jej celowości, czy też słuszności. Natomiast w przypadku decyzji uznaniowej kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy przy jej wydaniu organ administracji nie przekroczył granic uznania, czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie i wreszcie, czy postępowanie poprzedzające jej wydanie, zostało prawidłowo przeprowadzone, w szczególności zaś, czy stan faktyczny został ustalony w prawidłowy sposób. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący z uwagi na swoją trudną sytuację życiową jest osobą uprawnioną do otrzymywania świadczeń z pomocy społecznej. Z pomocy takiej w formach: zasiłku stałego w wysokości 444 zł miesięcznie, zasiłku okresowego po 20 zł miesięcznie korzysta. Poza sporem pozostaje również sam stan zdrowia skarżącego, w szczególności konieczność przyjmowania przez niego insuliny w związku z cukrzycą, na którą choruje, jak również to, że otrzymał on w maju 2012 roku pomoc w formie zasiłku celowego na zakup leków w kwocie 150 złotych, przyznaną decyzją pierwszej instancji, podczas gdy jak wynika z pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. z dnia 5 lipca 2012r. średnia wysokość przyznawanego zasiłku celowego w pierwszym półroczu 2012 roku wynosiła 111,43 złotych. W owym piśmie, przekonująco wyjaśniono, że organ pomocowy dysponuje ograniczonymi środkami na zasiłki celowe. W tych okolicznościach, mając na względzie w szczególności to, że skarżący mocą kwestionowanej decyzji otrzymał pomoc w formie zasiłku celowego w wysokości 150 złotych, która właściwie wyczerpała możliwości jej przyznania przez organ administracji, stwierdzić należy, że skarżona decyzja, nie przekroczyła granic uznania administracyjnego, gdyż nie został on gorzej potraktowany niż inni podopieczni. W świetle tych uwag, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 2, § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) i § 15 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). LS