II SA/Łd 1042/13

Dnia 21 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku L. K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi L. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. A. P. Skargą z dnia 13 września 2013r. L. K. zaskarżył do sądu administracyjnego decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Skarżący wniósł również o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 5 listopada 2013r. skarżący podniósł, iż na podstawie ww. decyzji wywłaszczono go z jego nieruchomości, nie wskazano mu jednak lokalu zastępczego, do którego mógłby się wyprowadzić, jak również nie przyznano mu środków na ten cel. Skarżący dodał również, iż wraz z pozostałymi współwłaścicielami wywłaszczonej nieruchomości otrzymał już decyzję o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, jednakże kwota odszkodowania nie pozwoli na kupno mieszkania, zwłaszcza po podziale tej kwoty na wszystkich współwłaścicieli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., w skrócie P.p.s.a.) po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Postanowienie, o którym wyżej mowa sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym (art. 61 § 5 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest wykazanie we wniosku okoliczności wskazanych w art. 61 § 3 P.p.s.a. - wystąpienia niebezpieczeństwa nastąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w wyniku wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd podejmuje decyzję o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności nie tylko na podstawie okoliczności wskazanych przez stronę skarżącą, ale także uwzględnia inne okoliczności, które mają znaczenie dla rozpoznania wniosku, w tym dla pozostałych stron i uczestników postępowania. W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja została wydana na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2013r., poz. 687 ze zm., zwana także ustawą). Ustawa ta ma szczególny charakter, gdyż jej celem jest stworzenie prawnych instrumentów zapewniających sprawny przebieg inwestycji drogowych. W przypadku konfliktu interesów wywołanych decyzją zezwalającą na realizację inwestycji drogowej, Sąd powinien więc wyważyć nie tylko interesy skarżącego, ale również interes publiczny i na tej podstawie oceniając, który z tych interesów jest ważniejszy i bardziej zasługuje na ochronę (por. postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2008r., sygn. akt II OZ 588/08 oraz z dnia 20 czerwca 2013r., sygn. akt. II OSK 1373/13 – orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Specyfika uregulowań ustawowych wyraża się w uproszczeniu postępowania administracyjnego w sprawach związanych z nabyciem nieruchomości oraz dysponowania nimi przez inwestora na cele budowy drogi. Wstrzymanie zaskarżonej decyzji byłoby zatem istotnym zaburzeniem tegoż procesu i jednocześnie naruszałoby w sposób rażący interes publiczny, który stał się podstawą wydania orzeczenia. Rozważając kwestie wstrzymania wykonania decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej należy zatem uwzględnić interes społeczny i gospodarczy, które przemawiają za szybką i sprawną realizacją przedsięwzięcia inwestycyjnego polegającego na budowie drogi (por. postanowienia NSA z 27 września 2012r., sygn. akt II OZ 818/12, z dnia 8 marca 2011r., sygn. akt II OSK 411/11 i z dnia 17 września 2010r., sygn. akt II OZ 923/10, postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 10 lutego 2011r., sygn. akt II SA/Gd 47/11 – orzeczenia dostępne w CBOSA). W niniejszej sprawie należy mieć zatem na względzie to, że ewentualne wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji może naruszyć interes inwestora powodując opóźnienia w pracach, a co za tym idzie spowodować dla niego straty finansowe. W postanowieniu z dnia 17 kwietnia 2012r. w sprawie o sygn. akt II OSK 824/12 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż: "proces budowlany jest działalnością, która z zasady łączy się z możliwością wystąpienia okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Skutki wykonania decyzji, przed rozstrzygnięciem sprawy przez Sąd, dotyczą jednak przede wszystkim interesów inwestora. To inwestor ponosi ryzyko prowadzenia robót przed rozpoznaniem skargi, czy też skargi kasacyjnej. Nie należy jednak zapominać, że inwestor miał prawo do rozpoczęcia robót budowlanych na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Prowadzenie prac przez inwestora, mimo trwającego postępowania sądowego, odbywa się na jego wyłączne ryzyko, bowiem kwestia ewentualnego przywrócenia stanu poprzedniego - gdyby zaistniała taka konieczność - będzie obciążać właśnie inwestora. Udzielenie przez sąd administracyjny ochrony tymczasowej nie może natomiast sprowadzać się do powstrzymania procesu inwestycyjnego w ogóle, a za zasadnością zastosowania takiej ochrony przemawiać będą tylko takie obiektywne okoliczności sprawy, które ze względu na negatywne i nieakceptowane prawem skutki, mogą powodować realne niebezpieczeństwa, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a." (orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Ponadto należy mieć również na względzie interes publiczny, który może zostać naruszony w ten sposób, że odroczona w czasie będzie realizacja inwestycji zaspokajającej istotne potrzeby społeczeństwa. W związku z powyższym oceniając podnoszone przez skarżącego okoliczności należy mieć na uwadze to, iż inwestycja w zakresie realizacji drogi publicznej ma na celu zapewnienia określonych potrzeb społeczności lokalnej (ponadlokanej), zatem jest inwestycją określonego celu publicznego, jakim jest droga publiczna. Szczególny charakter ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych wymaga zatem od wnioskodawcy, aby w sposób przekonujący uprawdopodobnił wystąpienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, czego w niniejszym wniosku zabrakło. Sam fakt wydania decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej i związane z nim wywłaszczenie nieruchomości, jak również zbliżający się termin do wydania nieruchomości nie może uzasadniać wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, bowiem należy pamiętać o tym, że omawiana ustawa w sposób kompleksowy reguluje kwestie związane z przejęciem własności nieruchomości na Skarb Państwa albo odpowiednią jednostkę samorządu terytorialnego. Tym samym z chwilą, kiedy decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej staje się ostateczna, roboty budowlane realizowane będą na gruncie niebędącym już własnością dotychczasowego właściciela. Z kolei za przejście nieruchomości na własność Skarbu Państwa albo odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego dotychczasowemu właścicielowi należy się odszkodowanie, o czym jednoznacznie stanowią art. 12 ust. 4a, ust. 4b, ust. 4f, ust. 5 oraz art. 18 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Odszkodowanie, o którym mowa, stanowi rekompensatę za wywłaszczoną nieruchomość i niewątpliwie zabezpiecza interesy dotychczasowego właściciela, a to z kolei oznacza, że wykonanie zaskarżonej decyzji nie prowadzi do niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, co jest jednym z warunków udzielenia ochrony tymczasowej (por. postanowienie WSA w Gdańsku z 25 czerwca 2012r., sygn. akt II SA/Gd 287/12 – orzeczenie dostępne w CBOSA). Na uwzględnienie nie zasługują również argumenty skarżącego, dotyczące nieprzyznania mu w zamian za wywłaszczoną nieruchomość innej nieruchomości lub lokalu, jak również środków na ich ewentualne nabycie. Po pierwsze wskazać należy, iż ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych przewiduje obowiązek właściwego zarządcy drogi wskazania lokalu zamiennego tylko i wyłącznie wtedy, gdy decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dotyczy nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym albo budynkiem, w którym został wyodrębniony lokal mieszkalny i tylko wtedy, gdy decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności (art. 17 ust. 4 ustawy). Po drugie zobowiązanie do wskazania lokalu zamiennego ogranicza się do terminu faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie. Jednakże w przypadku, gdy faktyczne objęcie nieruchomości w posiadanie następuje po upływie terminu do wydania nieruchomości (który nie może być krótszy niż 120 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna), właściwy zarządca drogi nie ma obowiązku do wskazania lokalu zamiennego (art. 17 ust. 4a ustawy). Osoba, której wskazano lokal zamienny, jest obowiązana do jego opróżnienia najpóźniej w dniu upływu terminu, o którym mowa w art. 16 ust. 2 (art. 17 ust. 4b ustawy). Z akt niniejszej sprawy nie wynika, iż decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej nadano rygor natychmiastowej wykonalności, a zatem ww. regulacje dotyczące ewentualnego przyznania skarżącemu lokalu zamiennego nie mają w niniejszej sprawie zastosowania. Natomiast wszelkie uwarunkowania dotyczące ewentualnego przyznania nieruchomości zamiennej, jak również kwestie związane z wysokością przyznanego odszkodowania rozpatrywane są w odrębnym postępowaniu o ustalenie odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, a zapadłe w tym postępowaniu rozstrzygnięcia podlegają zaskarżeniu we właściwym dla nich sposobie i terminie. W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. A. P.