II SA/Łd 1093/13

Dnia 16 stycznia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędzia WSA Jolanta Rosińska Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2014 roku sprawy ze skargi J. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr GN[...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną 1. oddala skargę, 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat A. K.-S. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. LS Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] o odmowie ustalenia J. T. odszkodowania za nieruchomość. Jak wynika z akt sprawy, J. T. w dniu 28 czerwca 2005 r. złożył w Urzędzie Gminy L. wniosek (sprecyzowany dnia 18 października 2006 r.) o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, położoną w gminie L., oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr 47 o pow. 0,0520 ha, w obrębie [...]. Wniosek został przekazany według właściwości Staroście [...], wykonującemu zadanie z zakresu administracji rządowej. Decyzją z dnia [...] Starosta [...], odmówił ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Po rozpatrzeniu odwołania od ww. decyzji, złożonego przez J. T., Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] uchylił powyższe orzeczenie całości. W uzasadnieniu wskazał na konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, polegającego na ustaleniu czy przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa bądź właściwą jednostkę samorządu terytorialnego w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. nr 133, poz. 872 ze zm.) Postanowieniem z dnia [...] Starosta [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość do czasu rozpatrzenia wspomnianego zagadnienia wstępnego. Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 73 ust. 1 i 3 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę L. własności ww. nieruchomości. Minister Infrastruktury po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez J. T., decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister podniósł, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 73 ww. ustawy. Natomiast odnosząc się do zawartego w odwołaniu żądania wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości odwołującego Minister wskazał, że "kwestia ta może być rozpatrywana jedynie w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi J. T. na opisane wyżej rozstrzygnięcie Ministra Infrastruktury, prawomocnym wyrokiem z dnia 19 stycznia 2010 r. w sprawie o sygn.akt I SA/Wa 923/09) oddalił skargę. Postanowieniem z dnia [...] Starosta [...] podjął z urzędu zawieszone postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Decyzją z dnia [...] nr [...] Starosta [...], wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w oparciu o art. 73 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872 ze zm.) w zw. z art. 129 ust. 1 i 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. nr 102 z 2010 r., poz. 651 ze zm.), orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że zgodnie z przepisem art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Powyższe odszkodowanie wypłaca gmina w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi, a Skarb Państwa - w odniesieniu do pozostałych dróg (ust. 2). W myśl ust. 3 art. 73 ww. ustawy, podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości jest ostateczna decyzja wojewody. Organ podniósł, że w księdze wieczystej [...], prowadzonej dla działki nr 47 położonej w obrębie [...] gmina L., w dziale II jako właściciel przedmiotowej nieruchomości wpisany jest I. T. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 25 kwietnia 1989 r. sygn. [...] spadek po I. T. nabył w całości J. T. Organ wyjaśnił, że stosowanie treści art. 129 w zw. z art. 4 pkt 9b¹ ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, odszkodowanie ustala starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, którym w stosunku do nieruchomości, leżących na terenie Gminy L. jest Starosta [...], wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Zgodnie z kolei brzmieniem z art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy w przypadku, gdy pozbawienie praw do nieruchomości nastąpiło bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie, starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu. Organ wskazał, że w sprawie nie wszystkie przesłanki z art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające (...) zostały spełnione, gdyż przedmiotowa nieruchomość nie została zaliczona do żadnej z kategorii dróg publicznych. Uznał zatem, że roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania nie przysługuje stronie, bowiem nie istnieje ostateczna decyzja, stwierdzająca nabycie z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, która mogłaby stanowić podstawę do jego wyliczenia. W odwołaniu od powyższej decyzji J. T. wyjaśnił, iż nie zgadza się z jej treścią, bowiem ani on ani jego ojciec nie korzystali z przedmiotowej nieruchomości. Od czasu wniesienia gruntów do rolniczej spółdzielni produkcyjnej była ona wykorzystywana jako droga przez okolicznych mieszkańców. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że w odniesieniu do przedmiotowej działki rozstrzygnięto o odmowie stwierdzenia nabycia z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę L. własności nieruchomości, przy czym jedynie ostateczna decyzja administracyjna stwierdzająca nabycie własności nieruchomości stanowi dowód nabycia własności konkretnej nieruchomości i jest podstawą do skutecznego ubiegania się o odszkodowanie. Wobec powyższego organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko Starosty, iż w rozpatrywanej sprawie należało odmówić ustalenia odszkodowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. T. stwierdził, że nie satysfakcjonują go wydane w sprawie decyzje, które nie stanowią konkretnego rozstrzygnięcia. Wskazał, iż od wielu lat walczy o uzyskanie odszkodowania, co w jego cenie, nie stanowi "wielkiej sprawy nie do załatwienia przez władzę państwową". W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie odwołując się do argumentacji, zawartej w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie bowiem z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd uznał, iż brak jest podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Jak bowiem trafnie wywiedziono w jej uzasadnieniu, warunkiem ustalenia i wypłaty odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną jest uprzednie ostateczne rozstrzygnięcie decyzją administracyjną, stwierdzające nabycie własności konkretnej nieruchomości przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego. Ustalenie odszkodowania jest ściśle związane z utratą prawa własności, stanowiąc rekompensatę za przejęcie nieruchomości w określonym trybie. Przesłanką konieczną do ustalenia odszkodowania jest zatem sam akt wywłaszczenia (odjęcia własności). Decyzja administracyjna, wydana w trybie art. 73 ust. 3 powołanej wyżej ustawy, stanowi zaś wyłączny dowód nabycia własności nieruchomości i co za tym idzie, jest podstawą do żądania wypłaty odszkodowania. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2011r., sygn.akt I OSK 41/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl) W rozpoznawanej sprawie, ostateczną decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] nr [...] odmówiono stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości, oznaczonej jako działka o numerze geodezyjnym 47, położonej w obrębie [...], w gminie L. Skarżący nadal pozostaje jej właścicielem, brak jest zatem podstaw do ubiegania się przezeń o ustalenie i wypłatę odszkodowania w trybie art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Okoliczność, iż od kilkudziesięciu lat działka wspomniana, sklasyfikowana jest jako droga w ewidencji gruntów i tak też wykorzystywana przez okolicznych mieszkańców nie stanowi podstawy do domagania ustalenia i wypłaty odszkodowania w trybie przepisów powołanej wyżej ustawy. Jak bowiem wspomniano, warunkiem koniecznym dla jego ustalenia jest "odjęcie" prawa własności nieruchomości, potwierdzone deklaratoryjnym rozstrzygnięciem organu administracji. Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa, brak było podstaw od uwzględnianie skargi. Po myśli art. 151 p.p.s.a. orzeczono zatem o jej oddaleniu jako nieuzasadnionej. Po myśli art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 lit b i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.), rozstrzygnięto zaś o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu żądanego wynagrodzenia, powiększonego o należny podatek od towarów i usług, wobec złożonego przezeń oświadczenia, iż koszty pomocy prawnej, udzielonej w urzędu nie zostały opłacone nawet w części. LS