II SA/Łd 1111/04

Dnia 22 kwietnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Asesor WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi B.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pomocy pieniężnej dla rodziny zastępczej 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. IISA/Łd 1111/04 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez B.L. od decyzji z dnia [...] zastępcy Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filii Ł.-B., zmieniającej decyzję nr [...] w części dotyczącej wysokości i czasokresu przyznanego świadczenia, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U z 2004r. Nr 64, poz. 593 ze zm. ) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ stwierdził, że decyzją nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Ł. zastępca Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. Filii Ł.-B. zmienił decyzję nr [...], przyznającą pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania umieszczonego w rodzinie zstępczej dziecka R.L. od maja 2004r. do 8 stycznia 2013r., w części dotyczącej wysokości i czasookresu i postanowił: 1. ograniczyć czasookres do dnia 9 czerwca 2004r. 2. ustalić świadczenie w okresie od l czerwca 2004r. do 9 czerwca 2004r. w kwocie 291,78 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że B.L. stanowiła rodzinę zastępczą dla swojego wnuka R.L. i z tego powodu otrzymywała pomoc. Postanowieniem Sądu Rejonowego dla Łodzi -Śródmieścia w Łodzi z dnia 9 czerwca 2004r. została ona zwolniona z funkcji rodziny zastępczej, wobec czego przedmiotowa pomoc przestała jej przysługiwać. Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. złożyła B.L.. W uzasadnieniu strona podała, że nie zgadza się z decyzją, gdyż jej córka i wnuczek są na jej utrzymaniu, ona sama znajduje się w trudnej sytuacji finansowej oraz, że należy się jej wypłata świadczenia do dnia 13 lipca 2004r., kiedy to postanowienie Sądu o zwolnieniu skarżącej z funkcji rodziny zastępczej stało się prawomocne. Kolegium w uzasadnieniu stwierdziło ponadto, że decyzją z dnia [...] zastępca Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia Ł.-B. działając na podstawie art. 72 ust. 9 i 10 , art. 74 ust. l pkt l, art. 78 ust. 1, 2, 3, 4, 11 ustawy z dnia 12 marca 2004r. i § 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001r. w sprawie rodzin zastępczych przyznał pomoc na utrzymanie dziecka w rodzinie zastępczej. Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2004r. Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia Sąd Rodzinny VIII Wydział Rodzinny i Nieletnich w sprawie sygn. VIII Nsm 365/04 zwolnił B.L. z funkcji rodziny zastępczej dla małoletniego R.L. Jak wynika z postępowania wyjaśniającego wnuk R. nadal przebywa u skarżącej i jest na jej utrzymaniu. Matka dziecka, której wskazanym wyżej postanowieniem Sądu przywrócono prawa rodzicielskie, otrzymała lokal socjalny, ojciec przebywa w areszcie śledczym. W związku z powyższym, to jest ustaniem funkcji rodziny zastępczej skarżącej, w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego decyzja organu I instancji jest słuszna i uzasadniona. B.L. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na wskazaną wyżej decyzję SKO z dnia [...], domagając się jej uchylenia. Ponownie stwierdziła, że w jej ocenie świadczenie z tytułu sprawowania funkcji rodziny zastępczej powinna uzyskiwać do dnia uprawomocnienia się postanowienia Sądu z dnia 9 czerwca 2004r., co nastąpiło z dniem 10 lipca 2004r., na dowód czego załączyła do skargi kserokopię powyższego postanowienia ze stwierdzeniem prawomocności i wykonalności orzeczenia od powyższej daty. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie stwierdzając, iż o dacie zwolnienia skarżącej decydowała data zwolnienia z funkcji rodziny zastępczej, a nie data nadania temu postanowieniu prawomocności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Podobnego rodzaju unormowanie zawarte jest w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ), zwanej dalej w skrócie p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując przedmiotową skargę Sąd doszedł do przekonania, iż zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż organy obu instancji dokonały niewłaściwej interpretacji przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Stosownie do treści art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz. 593 ze zm.) dziecku pozbawionemu całkowicie lub częściowo opieki rodzicielskiej zapewnia się opiekę i wychowanie w rodzinie zastępczej. Umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej następuje na podstawie orzeczenia sądu (art. 72 ust. 6 zd. 1-sze), bądź – w przypadku pilnej konieczności zapewnienia dziecku opieki zastępczej umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej jest możliwe na wniosek lub za zgodą rodziców dziecka, na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej między rodziną zastępczą a starostą właściwym ze względu na miejsce zamieszkania tej rodziny (art. 72 ust. 7 zd. 1-sze). Z dniem uprawomocnienia się orzeczenia sądu regulującego sytuację dziecka umowa, o której mowa w ust. 7, wygasa ( art. 72 ust. 8 ). Stosownie do treści art. 72 ust. 9 wskazanej wyżej ustawy obowiązek opieki nad dzieckiem i jego wychowania rodzina zastępcza podejmuje z dniem umieszczenia dziecka w tej rodzinie w wykonaniu orzeczenia sądu albo umowy, o której mowa w ust. 7. W art. 78 ustawy zawarta jest regulacja dotycząca przesłanek i wysokości przyznawanej rodzinie zastępczej pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania każdego umieszczonego w niej dziecka. Przepis ten w ust. 5-tym zawiera pewne odstępstwo dotyczące zasad i czasokresu korzystania z pomocy pieniężnej. W ocenie Sądu przepisy wskazanej wyżej ustawy, jak i obowiązującego jeszcze w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz.U. nr 120, poz. 1284 - § 17 ust. 1), które utraciło moc z dniem 11 listopada 2004r., zwracają więc uwagę na faktyczne umieszczenie w rodzinie zastępczej. Brak jest, w ocenie Sądu, podstaw prawnych do tego, by w oparciu o art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej ograniczać czasokres przyznanego wcześniejszą decyzją świadczenia do dnia wydania przez sąd powszechny postanowienia, którym przywrócono rodzicom małoletniego dziecka władzę rodzicielską, a jednocześnie orzeczono o zwolnieniu rodziny zastępczej z pełnionej funkcji. Przepis ten stanowi wyjątkową podstawę do uchylenia lub zmiany decyzji na niekorzyść strony bez jej zgody i winien być interpretowany ściśle. Z jego treści absolutnie nie wynika podstawa do tego, by zmiana ta była podejmowana w oparciu o nieprawomocne postanowienie. Zdaniem Sądu decyzja jest tym bardziej wadliwa, że w momencie jej podejmowania nie było wątpliwości, iż małoletni R.L. zamieszkiwał wspólnie z babcią i był na jej utrzymaniu, która stanowiła dla niego rodzinę zastępczą. Dodatkowo należy stwierdzić, iż zgodnie z art. 363 § 1 kodeksu postępowania cywilnego orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy lub inny środek zaskarżenia. Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby ( art. 365 § 1 kpc ). Należy więc przyjąć, iż dopiero z datą uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia z dnia 9 czerwca 2004r. wydanego w sprawie VIII Nsm 365/04 zaistniała podstawa prawna do przyjęcia przez organ, iż nastąpiła zmiana sytuacji, o której mowa w art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. Na zakończenie powyższych rozważań należy jedynie podnieść, iż zaskarżona decyzja narusza dodatkowo art. 107 § 3 kpa, gdyż w istocie swej nie zawiera żadnego uzasadnienia odnośnie zarzutu podniesionego przez skarżącą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Reasumując, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ) orzekł, jak w punkcie 1-szym sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie drugim sentencji zostało wydane stosownie do treści art. 152 p.s.a.