II SA/Łd 112/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale II – Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.W. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie II SA/Łd 1015/13 w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki samowolnie realizowanego budynku gospodarczego postanawia odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. AG II SA/Łd 112/16 U z a s a d n i e n i e W związku ze skargą o wznowienie postępowania sądowego w sprawie II SA/Łd 1015/13 w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki samowolnie realizowanego budynku gospodarczego, M.W., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i dwojgiem dzieci. Strona nie pracuje, nie posiada żadnych oszczędności. Od roku 2007 pozostaje w separacji faktycznej z mężem, od roku 2014 – istnieje między małżonkami rozdzielność majątkowa. Strona utrzymuje się z dobrowolnych alimentów w łącznej kwocie 1000 zł. Posiada dom o powierzchni ok. 110 mkw. i działkę o powierzchni 1800 mkw. jednocześnie w oświadczeniu o stanie majątkowym zawarto informację, że wynagrodzenie pełnomocnika pokryte zostało w całości przez rodziców skarżącej. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Wskazać należy, iż zasadą wynikającą z art. 199 ustawy p.p.s.a. jest, iż każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Prawo pomocy jest zatem instytucją o charakterze wyjątkowym, która winna być stosowana jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania (por. post. WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., II SA/Ol 588/2006). Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju świadczeń są zaś odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (post. NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że Referendarz sądowy nie miał podstaw do przyjęcia, iż wnioskodawczyni znajduje się w sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Z treści wniosku wynika, że strona utrzymuje z dobrowolnych alimentów w kwocie 1000 zł siebie i dwoje dzieci w wieku szkolnym, pozostając od roku 2007 w faktycznej separacji z mężem, a od 2014 r. w ustroju rozdzielności majątkowej. Występując z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy i składając oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca nie wskazała na sytuację materialną męża. Tymczasem podkreślenia wymaga, że skarżąca już wielokrotnie występując przed sądem administracyjnym z wnioskiem o prawo pomocy była informowana, że niezależnie od separacji faktycznej powinna dla oceny sytuacji majątkowej przedstawić informację i dochodach małżonka. I tak, m.in. w sprawach o sygn. II SA/Łd 1015/13 i II SA/Łd 1016/13 skarżąca została wezwana do określenia sytuacji materialnej męża, jednak takich informacji nie udzieliła, co stało się podstawą odmowy przyznania prawa pomocy (postanowieniem z dnia 24 stycznia 2014 r., II OZ 35/14 NSA oddalił zażalenie na postanowienie WSA w Łodzi z dnia 3 grudnia 2013 r., II SA/Łd 1016/13). Nie ulega zatem wątpliwości, że posiadała ona wiedzę, iż oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach powinno obejmować również męża, z którym pozostaje w faktycznej separacji. Aktualnie taką wiedzę powinien również posiadać reprezentujący stronę pełnomocnik w osobie radcy prawnego. Co więcej, przypomnienia wymaga, iż w czasie trwania małżeństwa małżonkowie są ustawowo zobowiązani do wzajemnej pomocy na podstawie art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r. Nr 9 poz. 59 ze zm., dalej k.r.o.), a obowiązek ten istnieje niezależnie od ustroju małżeńskiego i obejmuje też sytuację pozostawania w separacji faktycznej (tak np. WSA w Białymstoku w postanowieniu z dnia 9 czerwca 2010 r., I SA/Bk 49/10). A zatem bez względu na fakt istnienia separacji faktycznej między małżonkami i ustroju rozdzielności majątkowej okoliczność pozostawania w związku małżeńskim, stosownie do art. 27 k.r.o. skutkuje, tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków. Powyższy pogląd znajduje potwierdzenie m.in. w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2011 r., II OZ 1266/11. Powoływanie się na powyższe okoliczności, a jednoczesne wskazywanie małżonka skarżącej jako członka wspólnego gospodarstwa domowego nie może wywołać zamierzonego rezultatu w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Jednocześnie, wobec faktu, że skarżąca wielokrotnie już występowała z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy i mimo wezwań do nadesłania informacji o sytuacji majątkowej męża, takie informacje nie były przedstawione, zasadnym stało się odstąpienie od wezwania skarżącej. Mając na uwadze, że wnioskodawczyni nie wykazała w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności pozwalających na ocenę zdolności płatniczych należało uznać, że wniosek skarżącej nie może zostać uwzględniony. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. AG