II SA/Łd 1139/13

Dnia 25 lutego 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Sędzia WSA Jolanta Rosińska po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku T. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy dla zmiany budynków garażowego i gospodarczego postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. a.bł. T. M. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy dla zmiany budynków garażowego i gospodarczych. Ze złożonego oświadczenia, a także z dodatkowych dokumentów i wyjaśnień wynika, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jest współwłaścicielem 70-metrowego domu, położonego na działce o powierzchni 552 m2. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 1700 zł. Dodatkowo wynajmuje dom, z czego jako współwłaściciel uzyskuje 160 zł dochodu. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni podała, że spłaca również kredyt, którego rata wynosi 449 zł oraz opłaca składkę ubezpieczenia na życie w wysokości 56 zł. Skarżąca wyjaśniła również, że w czerwcu 2013 r. sprzedała posiadane papiery wartościowe (łącznie na kwotę 122 152,84 zł), jednakże pieniędzy tych już nie posiada, przekazała je bowiem córce, która spłaciła kredyt zaciągnięty na zakup mieszkania. Dodała także, że córka przeprowadziła szereg prac remontowych w ich domu, a także opłaciła pobyt w sanatorium oraz zagraniczną wycieczkę. Zachowała przy tym kwotę 24 000 zł na podatek (mniej więcej tyle powinien wynieść), przelewając ją na konto córki. Kwotę 7500 zł otrzymała od syna na wcześniejszą spłatę kredytu zaciągniętego w 2011 r. Z kolei przelew 6000 zł, który otrzymała od córki, to było oddanie pożyczonych pieniędzy syna. Postanowieniem z dnia [...] referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżąca podniosła, że jest osobą biedną i skrzywdzoną przez urzędników, zaś odmowa zwolnienia od kosztów sądowych ogranicza jej dostęp do sądu, ponieważ nie posiada pieniędzy. Skarżąca wyjaśniła, że córka E. zamierzała w maju kupić mieszkanie, więc musiała jej oddać pieniądze. Córka spłaciła kredyt za oddane pieniądze. Za kwotę uzyskaną ze sprzedaży akcji skarżąca spłaciła kredyt wzięty pod zastaw domu. Podniosła, że uiszczając 1000 zł tytułem kosztów sądowych na życie zostanie jej tylko 74 zł. Wyjaśniła również, że uregulowała zaległe płatności syna T.. Dodała przy tym, iż odłożyła 24 000 zł, które będzie musiała przeznaczyć na zapłatę podatku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. W rozumieniu art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1); w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Całkowite zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe wyjątkowo w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 12 lipca 2013 r. sygn. akt II OZ 604/13 – Lex nr 1345059). W rozpoznawanej sprawie, postanowieniem z dnia [...], referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Dokonując analizy złożonych przez skarżącą oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz przedłożonych na tą okoliczność dokumentów, sąd doszedł do przekonania, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Według sądu skarżąca nie wykazała dostatecznie, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Analiza sytuacji dochodowej i majątkowej skarżącej prowadzi do wniosku, że skarżąca utrzymuje się ze stałego dochodu z tytułu emerytury w wysokości 1418,92 zł netto. Do tego dochodzi jeszcze dochód w wysokości 160 zł netto miesięcznie z tytułu wynajmu domu. Skarżąca ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, jest właścicielką domu o pow. 70 m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 552m2, na której wybudowany jest dom. Wprawdzie skarżąca spłaca co miesiąc ratę kredytu w wysokości 449 zł oraz opłaca składkę na ubezpieczenie w wysokości 56 zł, to na podkreślenie zasługuje fakt, że w czerwcu 2013 r. uzyskała kwotę ponad 122 000 zł z tytułu sprzedaży posiadanych przez nią papierów wartościowych. Niezależnie od tego w jaki sposób skarżąca rozdysponowała te pieniądze (czy to na spłatę kredytów, czy też innych zobowiązań), to okolicznością niesporną jest, iż w dalszym ciągu dysponuje kwotą 24 000 zł, którą jak twierdzi przeznaczyła na zapłatę podatku. Ów fakt ma decydujące znaczenie i nie pozwala uznać skarżącej za osobę ubogą, która nie jest w stanie wygospodarować pieniędzy na zainicjowane przez siebie postępowania sądowe. Dodatkowo podkreślić trzeba, że już w dacie wniesienia skargi do sądu to jest w dniu 24 października 2013 r., skarżąca powinna liczyć się koniecznością poniesienia kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Na jej koncie w tym dniu saldo wynosiło ponad 35 000 zł. Z kolei w dniu otrzymania wezwania do uiszczenia wpisu sądowego (26 listopada 2013 r.), saldo na jej koncie wynosiło ok. 25 000 zł. Wreszcie zauważyć trzeba, że subiektywne przekonanie skarżącej o pokrzywdzeniu ze strony organów administracji publicznej nie może skutkować automatycznie zwolnieniem jej z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych i przerzuceniem tego ciężaru na ogół podatników. Podsumowując sąd stwierdził, że sytuacja materialna skarżącej pozwala jej na wygospodarowanie środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Z tego też względu sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. a.bł.