II SA/Łd 1177/03
WyrokWSA w Łodzi2005-01-18
Skład orzekający: Anna Stępień, Joanna Sekunda-Lenczewska, Sławomir Wojciechowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy poprzedni właściciel wywłaszczonej nieruchomości, której cel wywłaszczenia został zrealizowany, może żądać jej zwrotu, jeśli nieruchomość ta została następnie wykorzystana na inny cel (np. wysypisko śmieci)?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany w latach 80. XX wieku poprzez eksploatację złoża gliny. Fakt, że nieruchomość została następnie przekazana na inne cele (np. wysypisko śmieci) lub przestała być wykorzystywana w pierwotnym celu, nie stanowi podstawy do jej zwrotu, jeśli pierwotny cel został osiągnięty. Zgodnie z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość jest zbędna, gdy cel wywłaszczenia nie został rozpoczęty lub zrealizowany, a nie gdy zmienił się sposób jej wykorzystania po realizacji celu.Stan faktyczny
R.B., spadkobierca S.B., złożył wniosek o zwrot nieruchomości wywłaszczonej decyzją z lat 50. XX wieku pod eksploatację złoża gliny. Skarżący argumentował, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a nieruchomość stała się zbędna, gdyż po zakończeniu eksploatacji gliny została przeznaczona na wysypisko śmieci, które obecnie jest nieczynne. Organy administracji odmówiły zwrotu, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 18 stycznia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi R.B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. -
Decyzją z dnia [...], Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U z 1995r., Nr 74, poz. 368 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania R.B. od decyzji Starosty [...] z dnia [...], Nr [...] o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w S. gm. S., obręb [...], oznaczonej obecnie w ewidencji gruntów jako działka nr 510 (dawna działka nr 372/1), uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy V Wydział Ksiąg Wieczystych w Z. Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podano, że Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Ł. decyzją z dnia [...], Nr [...] wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961r., Nr 18, poz. 94) orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości rolnej o powierzchni l,5290 ha z całości o powierzchni 7,8600 ha, położonej w S., oznaczonej na planie pomiarowym, zaewidencjonowanym w Powiatowym Biurze Geodezji i Urządzeń Rolnych Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. w dniu [...] za Nr [...] jako działka nr 372/1. Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia z dnia [...], znak: [...]. W dacie wywłaszczenia nieruchomość ta nie miała urządzonej księgi wieczystej ani zbioru dokumentów. Organ wywłaszczeniowy przyjął zaś na podstawie domniemania wynikającego z samoistnego posiadania, iż właścicielem nieruchomości jest S.B. Jednocześnie wskazano, że przedmiotowa nieruchomość wywłaszczona została zgodnie z decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury z dnia [...], Nr [...] o lokalizacji szczegółowej pod eksploatację złoża gliny. W dniu 10 czerwca 1998r. do Wojewody [...] wpłynął wniosek R.B. będącego spadkobiercą S.B. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. We wniosku strona podniosła, że działka ta jest obecnie zbędna na cel uzasadniający jej wywłaszczenie. Z uwagi na to, iż sprawa ta nie została zakończona przez Wojewodę [...] jako organ I instancji do dnia 31 grudnia 1998r., organem właściwym do orzekania o zwrocie nieruchomości na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998r. nr 133, poz. 872) oraz art. 137 pkt 37 ustawy z dnia 24 lipca 1998r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. z 1998r., nr 106 poz. 668) starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Do rozpatrzenia wniosku R.B. z dniem l stycznia 1999r. właściwy stał się Starosta [...] wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej i decyzją z dnia [...] odmówił zwrotu przedmiotowej nieruchomości uzasadniając swoje rozstrzygniecie tym, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Jednocześnie organ I instancji wskazał, że decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...], znak: [...] przejęto od A działkę gruntu położoną we wsi S., gm. S. o pow. 1,53 ha, oznaczoną na mapie numerem 372/1 i włączono ją do zasobów Państwowego Funduszu Ziemi. Z kolei decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...], L.dz. [...] przekazano nieodpłatnie przedmiotową działkę jako użytki kopalne, stanowiące wyrobisko po glinie na czas nieokreślony w trwały zarząd i użytkowanie na rzecz Rejonowego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Z. Oddział w S. z przeznaczeniem na wysypisko śmieci dla terenu miasta S. Wojewoda [...] podał także, że od decyzji tej odwołał się R.B., zarzucając jej pominięcie w ustaleniach faktu, że zlokalizowane aktualnie na przedmiotowej działce wysypisko śmieci jest nieczynne z powodu zapełnienia w związku z czym utraciło cel na jaki przekazane zostało w zarząd i użytkowanie na rzecz Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Z. Oddział w S. oraz błędną interpretację przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami polegającą na przyjęciu, iż odmowa jej zwrotu uzasadniona jest tym, iż została ona użyta zgodnie z celem wywłaszczenia. Decyzją z dnia [...], Nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania R.B. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...]. W uzasadnieniu wymienionej decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż w niniejszej sprawie zamiast ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami winna mieć zastosowanie ustawa z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z uwagi na to, że przedmiotowa nieruchomość została najpierw wywłaszczona, a następnie była eksploatowana w czasie jej obowiązywania. Na tej podstawie Wojewoda [...] stwierdził, że zgodnie z art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, w razie użycia wywłaszczonej nieruchomości na cel wywłaszczenia, nie powstawał obowiązek jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi, a tym samym zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Na powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] R.B. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając, iż została ona oparta na błędnie ustalonym stanie faktycznym oraz naruszenie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. W uzasadnieniu skargi R.B. podniósł, iż na przedmiotowej nieruchomości zlokalizowano cegielnię wykorzystującą do celów produkcji istniejące na jej części złoża gliny, a po ich wykorzystaniu zlikwidowano cegielnię. Skoro zaś cel wywłaszczenia nie został zrealizowany i utraciła moc decyzja lokalizacyjna, to na podstawie art. 136 w związku z art. 13 7 ust. l pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami wywłaszczona nieruchomość winna zostać mu zwrócona. Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2003r., sygn. akt II SA/Łd 1174/99 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...], Nr [...] uzasadniając swoje rozstrzygniecie tym, iż organ II instancji błędnie zastosował przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974r., Nr 10, poz. 64), a nie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm.), co stanowi rażące naruszenie przepisów tej ustawy. Wojewoda [...] podał również, że z uwagi na powyższy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponownie rozpoznał odwołanie R.B. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] Nr [...]. Powołując się z kolei na treść art. 136 ust. 3 1 art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r., Nr 46, poz. 543 ze zm.) organ II instancji podniósł, że postępowanie prowadzone w przedmiocie zwrotu nieruchomości winno w pierwszej kolejności zmierzać do ustalenia celu dla którego wywłaszczono nieruchomość, a następnie wyjaśnienia, czy nieruchomość stała się zbędna na tenże cel w rozumieniu art. 137 w/w ustawy. Z uzasadnienia decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Ł. z dnia [...] orzekającej o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości wynika, iż przedmiotowa nieruchomość zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] wydaną w dniu [...] przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B., przeznaczona została pod eksploatację złoża gliny na wniosek B. Decyzja o lokalizacji szczegółowej określała zmianę sposobu użytkowania z upraw rolnych na eksploatację złoża surowca, dla cegielni na terenie położonym w S. według planu sytuacyjnego oznaczającego działkę literami A B C D E F. W ocenie Wojewody [...], z załączonego do akt sprawy w/w planu jednoznacznie wynika, że zmiana sposobu użytkowania dotyczyła między innymi działki S.B. oznaczonej nr 372/1 co oznacza, że cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości został określony precyzyjnie. Organ II instancji podał także, że protokołem zdawczo – odbiorczym z dnia 19 lutego 1973r. przekazano wywłaszczoną nieruchomość A w Ł. Oddział w Ł. W dniu 8 kwietnia 1974r. w S. spisano protokół na okoliczność powstałych szkód w związku z wcześniejszym przekazaniem działki gruntu o powierzchni 1,5290 ha dla potrzeb przemysłowych (ukop gliny) cegielni S. należącej do A Oddział w Ł. Natomiast prace związane z przygotowaniem terenu pod kopalnie gliny, a tym samym z realizacją celu wywłaszczenia, rozpoczęto w latach 1973 – 1974. Zdaniem Wojewody [...], cel wywłaszczenia został zrealizowany na początku lat 80 – tych, a świadczą o tym pismo Burmistrza Miasta – Gminy S. z dnia [...] Nr [...] informujące o dacie realizacji celu wywłaszczenia na działce nr 372/1, decyzja Naczelnika Miasta i Gminy z dnia [...] orzekająca o wprowadzeniu w operacie ewidencji gruntów wsi S. zmiany użytków klas glebowych polegającej na wydzieleniu na działce nr 372/1 z gruntów ornych – użytków kopalnych w uzasadnieniu, której podano, że w wyniku oględzin, badania gleby i pomiarów na gruncie dokonanych w dniu 5 maja 1982r. przez nadzór klasyfikacyjny WBGiTR w Ł. stwierdzono, iż w wyniku działalności gospodarczej (eksploatacji gliny) zaszły trwałe zmiany użytków, bonitacji gruntów, decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...], znak: [...] o przejęciu od A przedmiotowej działki gruntu i włączeniu jej do zasobów Państwowego Funduszu Ziemi, w której uzasadnieniu podano, iż wymieniony grunt stanowi wyeksploatowane wyrobisko gliny cegielni S., decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...], L.dz. [...] orzekająca o nieodpłatnym przekazaniu tejże działki na czas nieokreślony w trwały zarząd i użytkowanie na rzecz Rejonowego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Z., w uzasadnieniu której podano, że wymieniony grunt stanowi wyrobisko po glinie. Nadto uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ odwoławczy powołał się na oględziny nieruchomości przeprowadzone w dniach 3 września 1998r. oraz l czerwca 1999r. Reasumując Wojewoda [...] stwierdził, że prace związane z realizacją celu wywłaszczenia na działce położonej w S., oznaczonej nr 372/1 o powierzchni 1,5290 ha rozpoczęte zostały przed upływem terminu oznaczonego w art. 137 ust. 1 pkt l ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami tj. przed upływem 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, inwestycję zakończono na początku lat 80 – tych, a cel wywłaszczenia zrealizowano na całej jej powierzchni. Powołując się z kolei na wyroki NSA z dnia 12 kwietnia 2000r., sygn. akt I SA 745/99, z dnia 8 stycznia 2003r., sygn. akt II SA/Łd 1789/99 (niepublikowane) organ orzekający wskazał, iż sam fakt wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości na cel, dla którego dokonano wywłaszczenia uzasadnia wydanie decyzji o odmowie jej zwrotu, zaś okoliczność, że dopiero później przestano wykorzystywać ją w tym celu nie ma znaczenia prawnego. Tym samym, w ocenie Wojewody [...] nie jest istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, czy znajdujące się obecnie na działce nr 510 (dawniej działka 372/1) wysypisko śmieci jest czynne czy też nie.
Na powyższą decyzję R.B. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi wnosząc o jej uchylenie w całości, stwierdzenie nieważności lub stwierdzenie niezgodności z prawem.
Skarżonemu rozstrzygnięciu strona zarzuciła naruszenie art. 136 ust. 3 i art. 137 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm.).
W uzasadnieniu skarżący kwestionując prawidłowość ustaleń faktycznych organów administracji podał, że decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Geodezji Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] pozbawiono prawa własności do przedmiotowej działki jego ojca – S.B., lecz dopiero w jej uzasadnieniu wskazano, że przeznaczona jest pod eksploatację złóż gliny. R.B. podał także, że faktycznie na nieruchomości tej zlokalizowano cegielnię, która wykorzystała do celów produkcji cegły istniejące na jej części złoża gliny. Tym samym jedynie część działki wykorzystana została na cel wywłaszczenia. Cegielnię zlikwidowano, gdy wykorzystane zostały miejscowe złoża gliny. Działkę najpierw włączono do zasobów Państwowego Funduszu Ziemi, a następnie na mocy decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...] jako wyrobisko po glinie została przekazana nieodpłatnie na czas nieokreślony w trwały zarząd i użytkowanie Rejonowemu Przedsiębiorstwu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Z. Oddział w S. z przeznaczeniem na wysypisko śmieci dla terenu S. Skarżący podniósł także, że wbrew stanowisku Wojewody [...] zbędność celu wywłaszczenia skutkującego zwrot nieruchomości nie musi być pierwotna i może nastąpić później tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Zdaniem strony, gdyby celem ustawodawcy było ograniczenie zbędność do tzw. zbędności pierwotnej, z całą pewnością inaczej zostałby sformułowany art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Skoro zaś działka stała się zbędna na cele eksploatacji gliny, co nie może budzić wątpliwości, to stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i podlega zwrotowi. Nadto R.B. podniósł, że eksploatowano jedynie część przedmiotowej działki, na której znajdowały się złoża gliny, a tym samym część w/w nieruchomości objęta jest zbędnością pierwotną na cel wywłaszczenia. W konkluzji skarżący stwierdził, iż przedmiotowa działka stała się zbędna zarówno na cel eksploatacji gliny, jak na cel wysypiska śmieci, gdyż z uwagi na to, że zostało zapełnione i zasypane ziemią, nie wysypuje się na niej i innych sąsiednich działkach śmieci wobec czego aktualnie może być przez niego wykorzystywana pod uprawy rolne.
W odpowiedzi na skargę, strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zajęte w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Rozpoznając skargę R.B., sąd nie stwierdził naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji lub też stwierdzenia jej nieważności, o co wnosił skarżący.
Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji, następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego ( lit.b); albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( lit.c).
Stosownie do treści art. 145 § 2 powołanej ustawy, uwzględniając skargę na decyzję, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Przesłanką nieważności decyzji jest m.in. stwierdzenie, iż wydana ona została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa ( art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Takich naruszeń prawa sąd w przedmiotowej sprawie nie stwierdził.
Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...], Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...], Nr [...] o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w S. gm. S., obręb [...], oznaczonej obecnie w ewidencji gruntów jako działka nr 510 (dawna działka nr 372/1), uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy V Wydział Ksiąg Wieczystych w Z.
Zgodnie z art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 46, poz. 543), poprzedni właściciel może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W myśl art. 137cytowanej ustawy, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo, utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany.
Sad podziela pogląd, że " przez zbędność nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu należy rozumieć nie rozpoczęcie w ogóle ( art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n.) lub niezrealizowanie (art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n.) przez podmiot, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie (nabycie) nieruchomości, celu, dla którego realizacji nieruchomość została wywłaszczona ( nabyta), spowodowane zarówno brakiem obiektywnych możliwości jego realizacji, jak i leżącymi po stronie tego podmiotu ( subiektywnymi ) przeszkodami, uniemożliwiającymi osiągnięcie przez niego zamierzonego poprzednio celu"
( por. T. Woś "Wywłaszczenie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości", Wyd.Praw., W-wa 2004, str. 216).
W ocenie sądu, organ słusznie uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą powyższe przesłanki, bowiem cel wywłaszczenia został zrealizowany. W niniejszej sprawie nieruchomość, wywłaszczona decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Ł. z dnia [...], Nr [...] zgodnie z decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury z dnia [...], Nr [...] o lokalizacji szczegółowej, została przeznaczona pod eksploatację złoża gliny. Szczegółowo wymienione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dowody z dokumentów jednoznacznie potwierdzają stanowisko organu o definitywnym wykorzystaniu nieruchomości na cel wywłaszczenia. Z dokumentów tych wynika, iż prace związane z przygotowaniem terenu pod eksploatację złoża gliny, a tym samym z realizacją celu wywłaszczenia, rozpoczęto już w latach 1973 – 1974 (protokół zdawczo – odbiorczy z dnia 19 lutego 1973r. o przekazaniu wywłaszczonej nieruchomości A w Ł. Oddział w Ł., protokół z dnia 8 kwietnia 1974r. na okoliczność powstałych szkód w związku z wcześniejszym przekazaniem działki gruntu o powierzchni 1,5290 ha dla potrzeb przemysłowych (ukop gliny) cegielni S.). Następnie, z decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...] orzekającej o wprowadzeniu w operacie ewidencji gruntów wsi S. zmiany użytków klas glebowych polegającej na wydzieleniu m.in. na działce nr 372/1 z gruntów ornych – użytków kopalnych wynika, że na skutek oględzin, badania gleby i pomiarów na gruncie stwierdzono, iż w wyniku działalności gospodarczej (eksploatacji gliny) zaszły trwałe zmiany na terenie nieruchomości wskazanych w sentencji decyzji. Nie budzi również wątpliwości ustalenie przez organ, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na początku lat 80-tych, co znajduje potwierdzenie w decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...], znak: [...] o przejęciu od A przedmiotowej działki gruntu i włączeniu jej do zasobów Państwowego Funduszu Ziemi, w której uzasadnieniu podano, iż wymieniony grunt stanowi wyeksploatowane wyrobisko gliny cegielni S. oraz w decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...], L.dz. [...] orzekająca o nieodpłatnym przekazaniu tejże działki na czas nieokreślony w trwały zarząd i użytkowanie na rzecz Rejonowego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Z, w uzasadnieniu której podano, że wymieniony grunt stanowi wyrobisko po glinie. Zaznaczyć należy, iż dokumenty te określają w tenże sposób całą wywłaszczoną nieruchomość a nie jej część. To, że obecnie nieruchomość nie jest wykorzystywana na cel i przez jednostkę wskazaną w decyzji o wywłaszczeniu nie oznacza, że stała się zbędna w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Cel ten bowiem został zrealizowany.
W przedmiotowej sprawie, w sposób nie budzący wątpliwości organ ustalił, stosownie do art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, i znajduje to odzwierciedlenie w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji, że na wywłaszczonej nieruchomości w ciągu 7 lat od dnia od jej wywłaszczenia rozpoczęto prace związane z realizacja celu wywłaszczenia. Takież stwierdzenie uprawniało organ, w myśl cytowanego przepisu, do podjęcia decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości.
Sąd, w składzie rozpoznającym sprawę, w pełni podziela utrwalony zarówno w orzecznictwie jak i w piśmiennictwie pogląd, iż zmiana sposobu wykorzystania obiektu wybudowanego i wykorzystywanego na nieruchomości wywłaszczonej zgodnie z celem wywłaszczenia, nie stanowi w świetle art. 137 ust. 1 przesłanki do przyjęcia, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (por. Gospodarka nieruchomościami. Komentarz pod red. J.Szachułowicza , Wyd. Praw., W-wa 2003, str. 372 i nast., wyrok NSA z dnia 12.04.2000r. ISA 745/99 nie publ., wyrok NSA z dnia 2.06.2000r. ISA 661/99 nie publ., wyrok NSA z dnia 7.12.2000r. ISA 1720/99 nie publ., wyrok NSA z dnia 12.01.2001r. ISA 1792/99 nie publ., wyrok NSA z dnia 13.02.2001r. IVSA 2641/98 nie publ., wyrok NSA z dnia 15.02.2001r. IVSA 2266/98 nie publ., wyrok NSA z dnia 22.03.2001r. SA/Rz 1786/99 nie publ., wyrok NSA z dnia 4.09.2003r. IISA/Gd 1552/00 nie publ., wyrok SN z dnia 6.03.2002r. IIIRN 11/01 nie publ.). W świetle powyższego zgodzić należy się ze stanowiskiem organu, że zarzut skarżącego, iż przedmiotowa nieruchomość nie jest już wykorzystywana jako wysypisko śmieci, czy jest ono czynne, czy też nie jest kwestią wtórną i nie ma znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia sprawy zwrotu nieruchomości położonej w S. gm. S., obręb [...], oznaczonej obecnie w ewidencji gruntów jako działka nr 510.
Z przyczyn podniesionych wyżej, Sąd nie podzielił również argumentu skarżącego dotyczącego okoliczności, że zbędność celu wywłaszczenia skutkującego zwrot nieruchomości nie musi być pierwotna i może nastąpić później czyli jak wywodził to skarżący: "tzw. zbędności pierwotnej i późniejszej". Podkreślić bowiem należy, ze zmiana sposobu użytkowania wywłaszczonej nieruchomości już po zrealizowaniu celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej i rozporządzenie ta nieruchomością na rzecz innego podmiotu nie powoduje zwrotu nieruchomości stosownie do art. 136 ust.3 w związku z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami ( por. wyrok NSA z dnia 15.02.2001r. IVSA 2266/98 ).
Podsumowując powyższe rozważania stwierdzić należało, że kwestionowana decyzja nie narusza prawa a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Tym samym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło