II SA/Łd 1179/14
WyrokWSA w Łodzi2015-06-09
Skład orzekający: Czesława Nowak-Kolczyńska, Renata Kubot-Szustowska, Sławomir Wojciechowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przeniesieniu pozwolenia na rozbiórkę obiektów budowlanych może zostać uznana za bezprzedmiotową i wygasnąć na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. w sytuacji, gdy podmiot, na rzecz którego decyzja została przeniesiona, utracił prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane z powodu jednostronnego oświadczenia woli właściciela nieruchomości o uchyleniu się od skutków prawnych wcześniejszego oświadczenia o zgodzie, podczas gdy umowa cywilnoprawna, na podstawie której zgoda została udzielona, nadal wiąże strony?Ratio decidendi
Decyzja o przeniesieniu pozwolenia na rozbiórkę nie staje się bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. jedynie z powodu utraty przez stronę prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, wynikającej z jednostronnego oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych zgody, gdy umowa cywilnoprawna, na podstawie której zgoda została udzielona, nadal wiąże strony. Bezprzedmiotowość decyzji wymaga ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji, a nie jedynie sporów cywilnoprawnych czy utraty prawa do dysponowania nieruchomością wynikającej z wadliwego cofnięcia zgody.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji o przeniesieniu pozwolenia na rozbiórkę obiektów budowlanych. Starosta wydał pierwotne pozwolenie na rozbiórkę, a następnie przeniósł je na rzecz A Spółki z o.o. B Spółka Akcyjna, właściciel obiektów, wystąpiła o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji o przeniesieniu pozwolenia, twierdząc, że A Spółka utraciła prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane z powodu uchylenia się przez B Spółkę od skutków prawnych wcześniejszego oświadczenia o zgodzie. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty o wygaśnięciu. A Spółka z o.o. zaskarżyła decyzję Wojewody, argumentując, że zgoda na dysponowanie nieruchomością nie została skutecznie cofnięta i decyzja nie stała się bezprzedmiotowa.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku, zasądził zwrot kosztów postępowania od Wojewody na rzecz skarżącego oraz zwrócił skarżącemu nadpłacony wpis sądowy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant Sekretarz sądowy Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2015 r. przy udziale - sprawy ze skargi A Spółka z o.o. w K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o przeniesieniu pozwolenia na rozbiórkę obiektów budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] znak: [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego [...] Spółka z o.o. w K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 4. zwraca ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżącemu A Spółka z o.o. w K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem nadpłaconego wpisu sądowego uiszczonego w dniu 13 stycznia 2015 roku i zaewidencjonowanego pod poz. [...]. LS
Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania A Spółka z o.o., na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – w dalszej części uzasadnienia jako: k.p.a.) utrzymał w mocy decyzję Starosty [...]z dnia [...] stwierdzającą wygaśnięcie decyzji z dnia [...]o przeniesieniu pozwolenia na rozbiórkę obiektów budowlanych na terenie działki przy ul. A i B w K.
Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] Starosta [...] udzielił Zakładowi B Spółka Akcyjna pozwolenia na rozbiórkę opisanych obiektów budowlanych. W dniu 7 grudnia 2012 r. organ I instancji przeniósł przedmiotową decyzję na rzecz A Spółki i z o.o. Następnie w dniu 25 lipca 2014 r. B Spółka Akcyjna wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji o przeniesieniu pozwolenia na rozbiórkę, alternatywnie o wznowienie postępowania. Po analizie żądań B Spółki Akcyjnej Starosta [...], w dniu 5 sierpnia 2014 r. stwierdził wygaśnięcie decyzji własnej z dnia [...] wyjaśniając, iż B Spółka Akcyjna jako podmiot posiadający interes prawny i faktyczny w sprawie rozbiórki obiektów będących w dalszym ciągu jej własnością mógł wystąpić z takim wnioskiem. Organ podkreślił, iż w sprawie niniejszej nastąpiła zmiana stanu faktycznego stanowiącego przesłankę wydania decyzji o przeniesienie pozwolenia na rozbiórkę i tym samym nastąpiła utrata przez adresata uprawnień nadanych ta decyzją z powodu braku zgody właściciela obiektów na ich rozbiórkę przez A Spółkę z o.o.
W terminie prawem przewidzianym A Spółkę z o.o.złożyła odwołanie zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych polegający na stwierdzeniu, że decyzja stała się bezprzedmiotowa, a błąd ten doprowadził do naruszenia art. 162 § 1 k.p.a. poprzez stwierdzenie wygaśnięcia decyzji. Strona wniosła o uchylenie w całości decyzji organu I instancji. Zarzuciła błędną argumentację organu, stwierdzającą że doszło do zmiany stanu faktycznego. Owszem istnieje spór co do wykonania umowy przedwstępnej łączącej obie Spółki jednak nie można twierdzić, że w wyniku niespełnienia się warunków zawartych w tej umowie doszło do jej wygaśnięcia. Fakt, że jedna ze stron nie wykonuje swoich obowiązków umownych, może rodzić ewentualne roszczenia cywilnoprawne związane z odpowiedzialnością kontraktową, nie prowadzi jednak do wygaśnięcia umowy oraz do wycofania oświadczeń woli złożonych przez strony takiej umowy. Fakt, że nie doszło do wykonania umowy nie oznacza, że wygasła zawarta w niej zgoda na dysponowanie gruntem, gdyż nie wygasł stosunek cywilnoprawny, na podstawie którego zgoda ta została udzielona. B Spółka Akcyjna nie może jednostronnym oświadczeniem woli cofnąć zgody na przeniesienie decyzji, tylko dlatego, że umowa w której udzieliła tej zgody, nie została wykonana zgodnie z jej oczekiwaniami.
Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Wojewoda [...] przywołując przepis art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. podkreślił, iż organ administracji jest obowiązany stwierdzić wygaśnięcie decyzji, jeżeli spełnione są łącznie przesłanki tj. decyzja stała się bezprzedmiotowa, stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo stwierdzenie jej wygaśnięcia leży w interesie społecznym lub w interesie strony. Bezprzedmiotowość decyzji wynika z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie tejże decyzji stosunku prawnego na skutek np. rezygnacji z uprawnień przez stronę czy zmiany stanu faktycznego, bądź prawnego.
Organ wskazał dalej, iż zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne (Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: ustawa), organ, który wydał decyzję o pozwoleniu na budowę/rozbiórkę, jest obowiązany, za zgodą strony, na rzecz której decyzja została wydana, do przeniesienia tej decyzji na rzecz innego podmiotu, jeżeli przyjmuje on wszystkie warunki zawarte w tej decyzji oraz złoży oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Do wniosku o przeniesienie przedmiotowej decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę A Spółka z o.o. załączyła "oświadczenie" B Spółki Akcyjnej z dnia 5 listopada 2012 r., w którym A Spółka z o.o. stwierdza, że posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, tj. działkami wskazanymi w decyzji Starosty [...]z dnia [...] o pozwoleniu na rozbiórkę i udziela A Spółce z o.o. prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zgodnie z ustawą Prawo budowlane w celu przeniesienia pozwolenia na rozbiórkę obiektów budowlanych. Wojewoda zwrócił uwagę, iż do wniosku o wygaśnięcie decyzji przenoszącej pozwolenie na rozbiórkę B Spółka Akcyjna załączyła sporządzone w dniu 24 lipca 2014 r. w formie aktu notarialnego oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych złożonych oświadczeń woli m.in. w/w oświadczenia z dnia 5 listopada 2012 r. Powyższe powoduje, że A Spółka z o.o. nie posiada prawa do dysponowania nieruchomościami na cele budowlane określonymi w decyzji Starosty [...]z dnia [...] o przeniesieniu pozwolenia na rozbiórkę obiektów budowlanych.
Wobec powyższego decyzja Starosty [...]z dnia [...] jest bezprzedmiotowa, gdyż jej wykonanie nie jest możliwe.
Aby właściwy organ mógł stwierdzić na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. wygaśnięcie danej decyzji, to oprócz bezprzedmiotowości musi wystąpić jeszcze jedna przesłanka - stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo stwierdzenie wygaśnięcia decyzji leży w interesie społecznym lub w interesie strony.
Interes strony jako przesłanka stwierdzenia wygaśnięcia decyzji wymaga skonkretyzowania w każdym przypadku, natomiast zgodnie z przyjętym orzecznictwem sądowo-administracyjnym, pozostawienie w obrocie prawnym decyzji bezprzedmiotowej pozostaje w kolizji z interesem społecznym.
W odpowiedzi na argumentację odwołania Wojewoda wskazał, iż organ nie rozstrzygnął kwestii ważności umowy przedwstępnej, gdyż jak słusznie wskazała strona skarżąca leży to w gestii sądów powszechnych. W decyzji tej jedynie stwierdzono, że podmiot na rzecz którego przeniesiono decyzję utracił prawo do dysponowania nieruchomościami na cele budowlane.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A Spółka z o.o. zarzuciła naruszenie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego zastosowanie i stwierdzenie wygaśnięcia decyzji Starosty [...]z dnia A Spółkę z o.o., pomimo niewystąpienia przesłanki bezprzedmiotowości tej decyzji, co wynika z faktu, że skarżąca nie utraciła prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, albowiem zgoda uczestniczki na dysponowanie przez skarżącą nieruchomością na cele budowlane nie została skutecznie cofnięta. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji w całości oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów sądowych, opłaty od pełnomocnictwa oraz kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Uzasadniając zarzuty i wnioski skargi strona stwierdziła, że organ uprawniony jest do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji tylko, gdy łącznie spełnione są następujące przesłanki: po pierwsze - decyzja stała się bezprzedmiotowa, po wtóre - stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo stwierdzenie wygaśnięcia decyzji leży w interesie społecznym lub w interesie strony. Bezprzedmiotowość z kolei wynika z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej. Jako przykłady takich okoliczności w literaturze wskazuje się zgaśnięcie podmiotu, zniszczenie lub przekształcenie rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę, zmiana stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji albo zmiana w stanie prawnym (ale tylko w przypadku, gdy powoduje ona taki skutek). W przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z powyższych okoliczności. Nie można więc mówić o bezprzedmiotowości decyzji z dnia [...]. Zdaniem strony skarżącej całkowicie błędne jest stanowisko, że doszło do zmiany stanu faktycznego, poprzez utratę przez skarżącą prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zgoda ta i jej ważność musi być rozpatrywana przez pryzmat uregulowań prawa cywilnego dotyczących oświadczeń woli. Zgoda nie jest bowiem niczym innym, jak oświadczeniem woli złożonym przez uczestniczką pod adresem skarżącej. Między w/w podmiotami istnieje spór co do wykonania umowy przedwstępnej, jednak nie można twierdzić, że w wyniku niespełnienia się warunków zawartych w tej umowie doszło do jej wygaśnięcia. Fakt, że jedna ze stron nie wykonuje swoich obowiązków umownych może rodzić ewentualne roszczenia cywilnoprawne związane z odpowiedzialnością kontraktową, nie prowadzi jednak do wygaśnięcia umowy oraz do wycofania oświadczeń woli złożonych przez strony takiej umowy. Aby taka umowa przestała obowiązywać strony, musi dojść do jej rozwiązania lub odstąpienia od niej. Fakt, że nie doszło do wykonania umowy nie oznacza, że wygasła zawarta w niej zgoda na dysponowanie gruntem, albowiem nie wygasł stosunek cywilnoprawny, na podstawie którego zgoda to została udzielona. Podobne znaczenie dla ważności obowiązywania umowy przedwstępnej ma fakt, że upłynął termin do którego można było żądać zawarcia umowy przyrzeczonej. Nie prowadzi to z mocy prawa do wygaśnięcia umowy. Aby umowa (a także zawarte w niej oświadczenia) przestała wiązać strony, umowę taką trzeba rozwiązać lub skutecznie od niej odstąpić. Uczestniczka nie może jednostronnym oświadczeniem woli cofnąć zgody na przeniesienie decyzji tylko dlatego, że umowa, w której udzieliła tej zgody, nie została wykonana zgodnie z jej oczekiwaniami. Zgoda na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane jest częścią ogółu wzajemnych oświadczeń złożonych sobie przez strony na mocy łączącej je umowy, która nadal je wiąże. Zgoda na dysponowanie nieruchomością jest oświadczeniem złożonym przez uczestniczkę pod adresem skarżącej. Oświadczenie takie, zgodnie z normami kodeksu cywilnego, może być odwołane tylko, jeśli takie odwołanie dojdzie do adresata przed dojściem odwoływanego oświadczenia (w tej sytuacji nie ma o tym mowy), lub jeśli dojdzie do skutecznego uchylenia się od skutków tego oświadczenia. Uchylenie to musi mieć jednak swoją podstawę.
Uczestniczka powołuje się na to, że udzielając zgody była w błędzie co do tego, że umowa zostanie wykonana. Powoływać się na błąd można tylko w odniesieniu do błędu co do treści czynności prawnej, a więc uczestniczka mogłaby się powołać na błąd tylko wtedy, gdyby udzielając zgody nie wiedziała, co taka zgoda oznacza i jakie czynności mogą zostać podjęte przez skarżącą w związku z tą zgodą. O takim stanie rzeczy nie może więc być mowy. Co więcej, jeżeli oświadczenie woli było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć. Skarżącej choćby w najmniejszym stopniu nie można przypisać winy, czy złej woli co do treści udzielanej zgody. Zawierając umowę obie strony liczyły na jej wykonanie, do wykonania jednak nie doszło. Zawód, czy niezadowolenie związane z tym faktem, nie jest podstawą do uchylania się od oświadczeń zawartych w tej umowie. Gdyby przyjąć ideę forsowaną przez uczestniczkę (całkowicie błędnie potwierdzoną przez organy administracyjne obu instancji), to w trakcie problemów z wykonaniem każdej zawartej umowy, można by nagle uchylić się od skutków swego oświadczenia woli argumentując, że zawierając ją było się w błędzie co do tego, że zostanie ona bezproblemowo wykonana. Stoi to wszak w sprzeczności z zasadą pacta sunt servanda, a instrumentami do obrony swych interesów są przepisy dotyczące odpowiedzialności kontraktowej, a nie regulacje dotyczące wad oświadczeń woli. Sam fakt, że uczestniczka stwierdza, że odwołuje zgodę (niezależnie od formy w jakiej to robi), może być skuteczne w określonych prawem przypadkach, które w przedmiotowej sprawie nie miały miejsca, a więc skarżąca nadal ma prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.)., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.a – c p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).
Po myśli art. 134 §1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia A Spółkę z o.o.
, stwierdzającą wygaśnięcie decyzji własnej z dnia [...] o przeniesieniu pozwolenia na rozbiórkę obiektów budowlanych na terenie działki przy ul. A i B w K.. W ocenie Sądu lektura zaskarżonych decyzji nie pozwala na pozostawienie przedmiotowych rozstrzygnięć w obrocie prawnych z uwagi na ustalenie, iż nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie wniosku strony skarżącej o stwierdzenie wygaśnięcia opisanej decyzji organu I instancji z dnia [...]. w oparciu o art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.
Stosownie do wspomnianego przepisu art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub interesie strony. Istotne jest, iż przywołany przepis posługuje się pojęciem "bezprzedmiotowości", które nie zostało zdefiniowane. Zarówno w piśmiennictwie, jak i w ślad za tym, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznaje się, że bezprzedmiotowość w rozumieniu powołanej regulacji wynika z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej, a to z powodu wygaśnięcia podmiotu, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę, czy też na skutek zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji albo z powodu zmiany w stanie prawnym, ale tylko w przypadku, gdy powoduje ona taki skutek (tak: B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 2005, s. 777). Bezprzedmiotowość może mieć przy tym charakter podmiotowy lub przedmiotowy. Bezprzedmiotowość o charakterze podmiotowym polega na tym, że przestaje istnieć podmiot stosunku prawnego. Sytuacja taka ma miejsce wtedy, gdy następuje np. śmierć podmiotu uprawnionego, zmiana (przekształcenie) podmiotu uprawnionego lub likwidacja uprawnionej jednostki organizacyjnej. Do grupy tej należy zaliczyć także utratę przez stronę kwalifikacji niezbędnych do wykonywania określonej funkcji. Bezprzedmiotowość o charakterze przedmiotowym oznacza z kolei, że przestaje istnieć przedmiot stosunku prawnego. Ta postać bezprzedmiotowości może zaistnieć np. w razie zniszczenia rzeczy, przekształcenia jej, rezygnacji uprawnionego z realizacji uprawnienia (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269, G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, LEX, 2010, wyd. III). Bezprzedmiotowość zachodzi wówczas, gdy nierealne okaże się osiągnięcie celu, ze względu na który decyzja została wydana, wskutek tego, że przestanie istnieć bądź przedmiot rozstrzygnięcia (prawo lub obowiązek strony), bądź podmiot, którego to rozstrzygnięcie dotyczyło (przestał istnieć lub utracił kwalifikację). Bezprzedmiotowość zachodzi więc wówczas, gdy nierealne okaże się osiągnięcie celu, ze względu na który decyzja została wydana, wskutek tego, że przestanie istnieć bądź przedmiot rozstrzygnięcia, bądź podmiot, którego to rozstrzygnięcie dotyczyło (por. wyroki WSA: w Łodzi z dnia 9 października 2012 r., sygn.akt II SA/Łd 764/12 oraz w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 września 2014 r., sygn.akt II SA/Go 403/14; wyrok NSA z dnia 20 września 2012 r., sygn.akt II OSK 2025/12 – wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu zwrócić trzeba również uwagę, iż nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż przepis ten stanowi odstępstwo od ogólnej, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Celem instytucji uregulowanej w art. 162 § 1 k.p.a. jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, a nie merytoryczne rozstrzyganie w sprawie czy też rozstrzyganie w nowej sprawie, wychodząc poza granice zakreślone przepisem art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. (wyroki WSA: w Warszawie z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1296/09; w Łodzi z dnia 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 433/12).
Zdaniem Sądu, który w składzie rozpoznającym niniejszą skargę w pełni podziela przedstawione stanowisko judykatury i doktryny, z tak rozumianą bezprzedmiotowością w kontrolowanej sprawie nie mamy do czynienia. Organy administracji publicznej, których decyzje zostały wyeliminowane z obrotu prawnego stwierdziły, iż zaistniały przesłanki stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia [...]., gdyż decyzja ta stała się bezprzedmiotowa. Wywodząc dalej, iż skoro zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne (Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) organ, który wydał decyzję o pozwoleniu na budowę/rozbiórkę, jest obowiązany, za zgoda strony na rzecz której decyzja została wydana, do przeniesienia tej decyzji na rzecz innego podmiotu, jeżeli przyjmuje on wszystkie warunki zawarte w tej decyzji oraz złoży oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. A jak wynika z materiału dowodowego, do wniosku o przeniesienie na A Spółkę z o.o. decyzji z dnia [...] Spółka ta załączyła oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, które wynikało z upoważnienia zawartego w umowie przedwstępnej Repertorium [...] Organ na podstawie na tego oświadczenia uznał za spełnione warunki do przeniesienia decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę, a obecnie ocenił, iż wobec tego, że B Spółka Akcyjna przedmiotowe upoważnienie do dysponowania nieruchomością cofnęła to decyzja ta stała się bezprzedmiotowa.
Przedstawionej oceny organów administracji publicznej Sąd nie podziela. Faktycznie nierealne było osiągniecie celu ze względu, na który decyzja została wydana, ale nie wskutek ustalenia, iż przestał istnieć przedmiot rozstrzygnięcia lub podmiot, którego to rozstrzygnięcie dotyczy. Nie nastąpiła bowiem taka zmiana stanu faktycznego i prawnego, która powodowałaby bezprzedmiotowość decyzji przenoszącej pozwolenie na rozbiórkę. Stosunek prawny określony w tej decyzji nie przesłał istnieć, a jedynie takie ustalenie czyniłoby zasadnym stwierdzenie jej wygaśnięcia, przy spełnieniu pozostałych przesłanek. Wobec tego, iż powstały na mocy omawianej decyzji stosunek materialnoprawny nie przestał istnieć, zatem nadal pozostaje ona w obrocie prawnym, a dążąc do jej wyeliminowania z tegoż porządku prawnego należy poszukiwać innych rozwiązań prawnych, również na gruncie przepisów postępowania administracyjnego. Kwestie skuteczności, czy też wykonalności decyzji z dnia [...] leżały poza kontrolą sądu w tym postępowaniu i nie mogły być przedmiotem rozważań organów oceniających zaistnienie przesłanek z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż nie mieściły się w katalogu przewidzianym tym przepisem. Natomiast, wbrew stanowisku organu, oświadczenie strony uczestniczącej z dnia 24 lipca 2014 r. o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczeń dotyczących wyrażenia zgody na przeniesienia pozwolenia na rozbiórkę oraz "udzielenia prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane" nie powodowało, iż decyzja o przeniesieniu pozwolenia na rozbiórkę stała się bezprzedmiotowa.
W ocenie Sądu skoro przepis art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. nie pozostawia wątpliwości, iż w pierwszej kolejności niezbędne było ustalenie, iż decyzja stała się bezprzedmiotową, a taki stan nie zaistniał w niniejszej sprawie, to konieczne było wyeliminowanie zarówno decyzji organu I jak i II instancji, które wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowanie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na względzie, Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. W pkt 3 i pkt 4 sentencji orzeczono o kosztach postępowania stosownie do art. 200 i 205 § 1 oraz art. 225 p.p.s.a.
IB
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło