II SA/Łd 118/22

WyrokWSA w Łodzi2022-05-11

Skład orzekający: Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Magdalena Sieniuć, Tomasz Porczyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie, która nie podjęła zatrudnienia lub zrezygnowała z niego z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeśli zakres sprawowanej opieki nie uniemożliwia całkowicie podjęcia zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jeżeli wykazano bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej a koniecznością sprawowania tej opieki, a sama opieka ma charakter stały i w takim wymiarze, że uniemożliwia podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Samo sprawowanie opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, która nie wymaga całodobowej opieki, nie jest wystarczające do przyznania świadczenia, jeśli nie wykazano, że uniemożliwia ona podjęcie pracy.
Stan faktyczny
Skarżąca M.K. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką A.P., która posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca nie wykazała bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a koniecznością sprawowania opieki, a zakres opieki nie uniemożliwiał całkowicie podjęcia zatrudnienia. Skarżąca podnosiła, że sprawuje stałą opiekę nad matką i z tego powodu przebywała na zwolnieniu lekarskim, a jej umowa o pracę wygasła. WSA w Łodzi oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 maja 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. a.bł. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735) – dalej: k.p.a.; art.17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) - dalej: u.ś.r.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] r., znak [...] o odmowie przyznania M.K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką A.P. Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że o przyznanie przedmiotowego świadczenia skarżąca wystąpiła wnioskiem z dnia 6 października 2021 r. Do wniosku strona załączyła między innymi kserokopię orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia 9 września 2021 r. orzekającego o uznaniu A.P. za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym oraz kserokopię orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia 31 sierpnia 2021 r. orzekającego o uznaniu M.K. za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, na czas określony do dnia 31 sierpnia 2025 r. Dodatkowo, w toku przeprowadzonego w dniu 14 października 2021 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że wymagająca opieki A.P. jest po zawale serca, ma wszczepiony rozrusznik. Ponadto w/w cierpi na zespół chorej zatoki oraz chorobę nadciśnieniową serca. Z uwagi na powyższe jest pod stalą opieka lekarza kardiologa oraz musi regularnie przyjmować szereg leków. Zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką, zgodnie z oświadczeniem strony obejmuje wszystkie czynności życia codziennego, to jest sprzątanie, zakupy, przygotowywanie posiłków. Ponadto strona dopilnowuje aby matka przyjmowała regularnie lekarstwa oraz zawozi ją na wizyty kontrolne do lekarza. Nie ma innych osób zobowiązanych do opieki i pomocy względem A.P. Ponadto z oświadczenia skarżącej wynika, że do dnia 31 sierpnia 2021 r. zatrudniona była w firmie A. Z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką od dnia 1 lipca 2021 r. strona przebywa na zwolnieniu lekarskim. Z akt sprawy wynika, iż zawarta przez skarżąca umowa o pracę wygasła z uwagi na upływ czasu na jaki została zawarta. Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy R. odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na niespełnienie ustawowych przesłanek przyznania przedmiotowego świadczenia, to jest braku istnienia bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowanej opieki (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.) oraz przesłanki cezury czasowej powstania niepełnosprawności A.P. (art. 17 ust. 1b u.ś.r.). Kwestionując zasadność powyższego rozstrzygnięcia M.K. wniosła odwołanie, w którym podnosiła, iż od dwóch lat sprawuje opiekę nad schorowaną matką, która z uwagi na przebyty w listopadzie 2019 r. ciężki zawal serca wymaga stałej pomocy drugiej osoby , przede wszystkim w zakresie robienia zakupów, podawania leków i wszystkich czynności pielęgnacyjnych. Strona ponowiła argumentację, co do faktu wykonywania pracy zawodowej do dnia 31 sierpnia 2021 r. oraz pozostawania, od dnia 1 lipca 2021 r. na zwolnieniu lekarskim, z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką. Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając Kolegium wskazało na dokonane w sprawie ustalenia faktyczne oraz przywołało treść przepisów u.ś.r. regulujących instytucję świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w tym art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Kolegium przywołało również przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r., który stanowi, iż osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dalej, przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy organ odwoławczy wskazał, iż data powstania niepełnosprawności A.P. nie może stanowić podstawy odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Mając bowiem na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt TK 38/13 orzekający o niekonstytucyjności części art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawna ze względu na datę powstania niepełnosprawności, jak również ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych w powyższym zakresie, stwierdzić należy, iż oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy w takiej sytuacji dokonywać z pominięciem tego kryterium. Niemniej jednak w ocenie organu odwoławczego, pomimo wadliwej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. kwestionowane rozstrzygnięcie I instancji o odmowie przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia uznać należy za prawidłowe, gdyż strona nie spełnia pozytywnej przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Zdaniem Kolegium, pomimo bezspornie dokonanych w sprawie ustaleń zarówno co do faktu, iż wymagająca opieki A.P. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, jak również co do faktu, iż skarżącą należy do podmiotów uprawnionych do uzyskania świadczenia, w sprawie brak jest przesłanki bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej strony, a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Kolegium podkreśliło, iż celem przedmiotowego świadczenia jest wsparcie osób, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osoba niepełnosprawną, a samo świadczenie stanowi pewną formę rekompensaty strat finansowych opiekuna. Przy czym, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych świadczenie to skierowane jest nie do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, a d do tych którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w zakresie i rozmiarze uniemożliwiającym podjęcie innej pracy. Z powyższego wynika, że związek pomiędzy brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia, a sprawowaniem opieki musi być bezpośredni, a sama opieka musi mieć charakter stały lub długoterminowy. W ocenie organu odwoławczego wynikający z przeprowadzonego w dniu 14 października 2021 r. wywiadu środowiskowego zakres czynności składających się na opiekę skarżącej nad matką, które w zasadzie sprowadzają się do czynności życia codziennego, wykonywanych także przez osoby aktywne zawodowo, jak również przedstawiony stan zdrowia A.P. nie uzasadnia twierdzenia, iż sprawowana przez stronę opieka ma charakter stały i uniemożliwia podjęcie aktywności zawodowej, choćby niepełnym wymiarze czasu. Co więcej jak wynika z oświadczenia skarżącej, pomimo podnoszonej konieczności sprawowania opieki nad matka strona, do dnia 31 sierpnia 2021 r. była aktywna zawodowo, co pozwala na stwierdzenie, że była ona w stanie pogodzić prace ze sprawowaną opieką. Organ podkreślił również, iż rezygnacja z zatrudnienia nie wynikała z konieczności sprawowania opieki nad matką, a była następstwem wygaśnięcia zawartej umowy o pracę. Ponadto organ zakwestionował potencjalna zdolność do podjęcia przez skarżącą zatrudnienia odwołując się w tym zakresie do przedłożonego przez nią orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym oraz faktu przebywania strony na zwolnieniu lekarskim. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M.K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez niezasadne uznanie, że skarżąca nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na brak związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowanej opieki nad matką oraz poprzez niezasadne uznanie, że zakres sprawowanej przez stronę opieki nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia. Strona zarzuciła nadto naruszenie przepisów postępowania to jest: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, wbrew treści orzeczenia o niepełnosprawności A.P. że w/w nie wymaga stałej opieki córki, która nie musiała rezygnować z zatrudnienia. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i ustalenie na rzecz skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 października 2021 r. na stałe. Jednocześnie strona wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Strona wnosiła także o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej zakwestionował stanowisko Kolegium dotyczące wystąpienia przesłanki uniemożliwiającej przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego to jest braku związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaniem opieki. Podniósł, że z dyspozycji art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom w nim wymienionym, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z przywołanej normy wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej możliwość podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która to opieka nie musi być opieką całodobową. Istotnym dla spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie wnioskowanego świadczenia jest pozostawanie w ciągłej dyspozycji podopiecznego. Podkreślił, iż z zebranego w sprawie materiału wynika, że skarżąca ze względu na sprawowaną opiekę, która to okoliczność nie jest kwestionowana przez organ, nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, nawet w najmniejszym wymiarze czasowym. Procedujące w sprawie organy nie zakwestionowały także w żaden sposób, iż wymagająca opieki A.P. nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować, a dokonana przez organy ocena czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą względem matki jest nie do zaakceptowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Jednocześnie wnosiło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym organ nie wnosił o przeprowadzenie rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie ze stanowiskiem obu stron postępowania skarga M.K. została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 329) - dalej: p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi M.K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Wojta Gminy R. z dnia [...] r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad matką A.P. Podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 111) - dalej: u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że wymagająca opieki A.P. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia 9 września 2021 r. orzekającego o uznaniu jej za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Bezspornym pomiędzy stronami pozostaje również to, iż M.K. jest jedyną córką A.P., co oznacza, iż na skarżącej ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki wynikający z art. 129 § 1 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1359) - dalej: k.r.o. Skarżąca nie legitymuje się także orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Wobec powyższego uznać należy, że skarżąca należy do kategorii podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uprawnionych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jednakże jak słusznie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, iż w sprawie nie doszło do łącznego spełnienia wszystkich warunków określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., gdyż skarżąca nie wykazała istnienia bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Wskazać bowiem należy, że powołanego wyżej przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie można odczytywać w ten sposób, że samo posiadanie przez osobę niepełnosprawną orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym sprawia, że świadczenie to przysługuje wskazanym w w/w przepisie osobom. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę oraz pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Zarówno charakter omawianego świadczenia, jak i jego cel pozwalają na stwierdzenie, iż stanowi ono pewną formę rekompensaty strat finansowych opiekuna wynikających z rezygnacji z aktywności zawodowej, a co za tym idzie nie może stanowić alternatywnego źródła dochodu. Podkreślenia również wymaga, że zakres sprawowania opieki nad osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym może się różnić w zależności od stopnia samodzielności tych osób oraz ich potrzeb. Sprawowana opieka musi zatem w sposób oczywisty uniemożliwiać wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobie ubiegającej się oświadczenie pielęgnacyjne. Innymi słowy o rezygnacji z zatrudnienia czy też świadomym jego niepodejmowaniu można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia, a składające się na nią szczególne czynności zajmują tyle czasu, że podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia jest niemożliwe. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (bądź niepodejmowania przez niego pracy), a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w przepisie art. 17 u.ś.r. Co również istotne, stały i długoterminowy charakter opieki nie może być utożsamiany z wykonywaniem czynności opiekuńczych bez przerwy przez 24 godziny na dobę. Podkreślić dodatkowo należy, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek, od wnioskodawcy zależy więc, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia o nie wystąpi. (por. wyroki NSA z 16 grudnia 2021 r., I OSK 716/21; z 2 lutego 2017, I OSK 2201/15; wyrok WSA w Łodzi z 20 czerwca 2020 r., II SA/Łd 218/20; wyrok WSA w Krakowie z 15 grudnia 2021 r., III SA/Kr 634/21; wyroki WSA w Gdańsku z 22 grudnia 2021 r., III SA/Gd 841/21; z 16 września 2021 r., III SA/Gd 563/21; wyroki WSA w Olsztynie z 21 października 2021 r., II SA/Ol 708/21, z 21 października 2021 r., II SA/Ol 776/21; wyrok WSA w Poznaniu z 28 listopada 2019 r. II SA/Po 827/19; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego, wbrew stanowisku organu odwoławczego bez wpływu na możliwość przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pozostaje okoliczność pogodzenia przez skarżącą jednoczesnego sprawowania opieki nad matką z wykonywaną przez nią pracą zawodową, przez okres ponad dwóch lat, poprzedzający datę złożenia przedmiotowego wniosku. Nie znajduje także uzasadnienia ta argumentacja organu, odnosząca się do istnienia potencjalnej możliwości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia, z uwagi na jej stan zdrowia i orzeczoną w stosunku do jej osoby niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym. Wskazać bowiem należy, iż orzeczenie o niepełnosprawności, którym legitymuje się skarżąca nie eliminuje jej z rynku pracy, gdyż może ona podjąć pracę na stanowisku pracy przystosowanym odpowiednio do potrzeb i możliwości wynikających z niepełnosprawności. Co również istotne, zarówno Sąd, jak i organy administracji nie są uprawnione do oceny stanu zdrowia skarżącej i związanej z nim możliwości podjęcia przez stronę aktywności zawodowej. Ocena ta pozostaje bowiem w gestii właściwych organów orzeczniczych, których orzeczenia są dla organów procedujących w sprawie, jak i dla Sądu wiążące. Zdaniem Sądu, podnoszona przez Kolegium okoliczność ustania stosunku pracy skarżącej z uwagi na upływ czasu na jaki zawarta została umowa o pracę, także nie może zostać uznana za przesłankę negatywnego rozpatrzenia żądania strony. Wskazać bowiem należy, że na równi z rezygnacją z zatrudnienia pozostaje niepodejmowanie pracy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym osobą bliską. Niemniej jednak w ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym przedłożone do akt oświadczenie strony, co do zakresu i charakteru świadczonej opieki oraz przeprowadzony w dniu 14 października 2021 r. wywiad środowiskowy czynią zasadnym stwierdzenie, co do niewykazania istnienia przesłanki bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej wnioskodawczyni, a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad matką. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. słusznie bowiem zauważyło, że wskazany przez stronę charakter wykonywanych czynności nie stanowi stałej opieki, a co za tym idzie nie wyklucza całkowicie podjęcia przez stronę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Pomimo, co nie budzi wątpliwości, codziennego charakteru świadczonej opieki, co wynika z faktu wspólnego zamieszkania z matką, zakres wykonywanych przez skarżącą czynności sprowadza się w istocie do prowadzenia gospodarstwa domowego. Czynności typu przygotowywanie i podawanie posiłków, pranie, sprzątanie, czy tez robienie zakupów, należą do typowych czynności dnia codziennego, które są także wykonywane przez osoby aktywne zawodowo. Natomiast wskazane przez skarżącą czynności stricte opiekuńcze nad matką, to jest podawanie lekarstw, czy też towarzyszenie w trakcie wizyt lekarskich, nie stanowią czynności wymagających stałej lub długotrwałej opieki innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu (por. wyroki NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20; z 24 czerwca 2021 r., I OSK 351/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasadności powyższego stwierdzenia nie przeczą w ocenie Sądu, wskazane przez stronę schorzenia, na które cierpi matka skarżącej. Nie bagatelizując stanu zdrowia A.P., podkreślenia jednak wymaga, że z akt sprawy nie wynika, iż w/w jest osobą leżącą, całkowicie niesamodzielną i niesprawną ruchowo, co wymagałoby stałej pomocy skarżącej. Bez wpływu na powyższe pozostaje również podniesiony w skardze argument, co do pozostawania skarżącej w pełnej gotowości do świadczenia pomocy matce. Raz jeszcze przypomnieć należy, iż system świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Jednak wówczas wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy. Reasumując Sąd stwierdza, iż pomimo faktu, że skarżąca należy do podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uprawnionych do otrzymania wnioskowanego świadczenia, to jednak z uwagi na brak wykazania istnienia, wynikającej z powyższego przepisu przesłanki związku pomiędzy brakiem jej aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad matką, za prawidłowe uznać należy negatywne rozpatrzenie zgłoszonego przez nią żądania. Tym samym zarzut skargi, co do naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uznać należało za niezasadny. Wbrew stanowisku pełnomocnika strony skarżącej w sprawie nie doszło także do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego, to jest art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. Procedujące w sprawie organy w sposób wyczerpujący zebrały i oceniły cały materiał dowodowy, zarówno pod katem możliwości uznania skarżącej za podmiot uprawniony do otrzymania wnioskowanego świadczenia, jak i pod kątem wystąpienia przesłanek zarówno pozytywnych, jak i negatywnych przemawiających za jego przyznaniem. Prowadząc postępowanie organy działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy, a uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. is

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło