II SA/Łd 1180/13

Dnia 18 marca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Jolanta Rosińska Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2014 roku sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi K. G. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...] wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększone o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. LS Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], nr [...], sprostowaną postanowieniem z dnia [...], nr [...], po rozpoznaniu odwołania A. G., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], Nr [...] o odmowie przyznania prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2013r., sygn. akt: II SA/Łd 1156/12, po rozpoznaniu skargi A. G., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...] w sprawie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków. Wyrok powyższy jest prawomocny od dnia 21 czerwca 2013r. Po ponownym rozpoznaniu skargi, Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] orzekł o odmowie przyznania prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko – J. G. wraz z dodatkami z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2012/2013 w okresie od dnia 1 sierpnia 2012r.. W odwołaniu od powyższej decyzji A. G. wskazała, że nie zgadza się z jej treścią i prosi o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami podnosząc, iż jej zarobki podczas gdy pracowała u poprzedniego pracodawcy na cały etat były znacznie wyższe niż u obecnego pracodawcy, gdzie pracuje na 3/4 etatu. Sytuacja materialna rodziny jest zła, a skarżąca ma problemy zdrowotne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przywołaną na wstępie decyzją, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm., dalej jako: "u.ś.r."), prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504zł w wysokości do dnia 31 października 2012r.. W przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższa lub kwotę równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym (art. 5 ust. 3 u.ś.r.). Dodatki do zasiłku przysługują w przypadku ustalenia uprawnień do zasiłku rodzinnego (art. 8 u.ś.r.). Jak wyjaśniło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powodem odmowy uwzględnienia wniosku strony o przyznanie świadczenia był fakt przekroczenia kryterium dochodowego w przeliczeniu na osobę w rodzinie odwołującej. Dochód rodziny to suma dochodów członków rodziny, a dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, na który jest ustalone prawo do świadczenia (art. 3 pkt 2 u.ś.r.). Dalej organ wskazał, iż z racji tego, że wniosek strony dotyczył okresu zasiłkowego 2011/2012, to podstawą rozstrzygnięcia winien być dochód osiągnięty w 2010r.. Następnie organ odwoławczy powołując regulacje ustawowe wskazał, że załączone do akt świadectwo pracy z firmy A Sp. z o. o. z dnia 21 czerwca 2012r. potwierdza zatrudnienie w okresie od dnia 26 listopada 2010r. do 20 czerwca 2012r., a umowy o pracę z firmy B z dnia 14 czerwca 2012r. oraz z dnia 1 września 2012r. potwierdzają dalsze zatrudnienie odwołującej od dnia 14 czerwca 2012r.. Dokumenty te, w ocenie organu odwoławczego, nie dają podstaw do zastosowania instytucji dochodu utraconego oraz powiększenia dochodu o dochód uzyskany, gdyż zatrudnienie trwało nieprzerwanie, tj. między utratą zatrudnienia, a podjęciem nowej pracy, nie było żadnej przerwy. Po analizie wniosku i dołączonych do niego dokumentów organ ustalił, że roczny dochód osiągnięty w rodzinie odwołującej w 2010r. wyniósł 24.329,98zł.. Na dochód rodziny składała się renta rodzinna pobierana przez córkę oraz miesięczny dochód odwołującej z zatrudnienia, co daje kwotę 1.378,96zł miesięcznie na rodzinę. W tej sytuacji miesięczny dochód netto w przeliczeniu na jednego członka rodziny za 2010r. wyniósł 689,48 zł.. Z uwagi na fakt, iż w rodzinie odwołującej miesięczny dochód na jednego członka rodziny przekroczył próg dochodowy wynoszący 504zł, organ skonstatował, iż zasiłek rodzinny wnioskodawczyni nie przysługuje. W skardze na powyższą decyzję A. G. ponowiła argumenty podniesione w odwołaniu, iż sytuacja materialna jej rodziny jest ciężka. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" P.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.). Oceniając legalność zaskarżonych decyzji sąd zważył, że organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe, ustaliły stan faktyczny i wydały rozstrzygnięcia odpowiadające zebranym dowodom oraz przepisom prawa. Tytułem wstępu podkreślić wypada, iż w uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi z dnia 25 kwietnia 2013 roku, sygn. akt: II SA/Łd 1156/12 zawarł wiążące organ wskazania co do dalszego postępowania zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267, dalej jako: "K.p.a."). W związku z powyższym dostrzec trzeba, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przystępując do merytorycznej oceny zasadności skargi wskazać należy, iż kwestia przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do niego regulowana jest przepisami powołanej już wcześniej ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. W pierwszej kolejności wyjaśnić wypada, że zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka (art. 4 ust. 1 u.ś.r.). Przysługuje on rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, bądź osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kryterium dochodowego (art. 5 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 2 u.ś.r.). Przy czym, stosownie do art. 3 pkt 2 u.ś.r., dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny, a zgodnie z regulacją art. 3 pkt 2a u.ś.r., dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4 – 4b. Wysokość kryterium dochodowego regulowana jest przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. poz. 959, dalej jako: "rozporządzenie"). Przepis § 1 ust. 1 tegoż rozporządzenia wskazuje, iż w okresie od dnia 1 listopada 2012r. do 31 października 2014r. wysokość kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 1 u.ś.r., wynosi 539zł. Natomiast, zgodnie z treścią § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 129, poz. 1058, dalej jako: "rozporządzenie z 2009r."), od dnia 1 listopada 2009r. do 31 października 2012r. wysokość kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 1 u.ś.r., wynosiła 504zł. Zgodnie z treścią art. 8 pkt 3a i 6 u.ś.r., do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki m. in. z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Przewidziane w art. 8 u.ś.r. dodatki do zasiłku rodzinnego przyznane być mogą wyłącznie w sytuacji, gdy na dziecko przyznany został zasiłek rodzinny, nie mają one bowiem samodzielnego charakteru (vide chociażby wyroki WSA: w Poznaniu z dnia 13 lipca 2011r., w sprawie sygn. akt IV SA/Po 484/11; w Gliwicach z dnia 24 czerwca 2008r., w sprawie sygn. akt IV SA/Gl 25/08; http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Odnosząc powyższe regulacje do stanu faktycznego niniejszej sprawy wyjaśnić należy, iż skarżąca w dniu 23 sierpnia 2012r. wystąpiła do organu pierwszej instancji z wnioskiem o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na okres zasiłkowy 2011/2012, czyli w istocie wniosek skarżącej dotyczył okresu od dnia 1 sierpnia do 31 października 2012r.. Zgodnie bowiem z treścią art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W tej sytuacji, skoro wniosek skarżącej dotyczył okresu zasiłkowego 2011/2012, uwzględniając treść art. 3 pkt 2a i art. 5 ust. 1 u.ś.r., do ustalenia przesłanek do przyznania zasiłku rodzinnego niezbędne było uwzględnienie dochodu rodziny z roku 2010. Na dochód rodziny skarżącej w owym okresie składał się dochód z tytułu zatrudnienia skarżącej oraz renta rodzinna córki skarżącej. Z ustaleń organu wynika, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie skarżącej wyniósł 689zł.. Tymczasem kryterium dochodowe wynosiło w owym okresie 504zł.. Z zestawienia wysokości osiąganego przez rodzinę skarżącej dochodu i ustalonego kryterium dochodowego, bezspornie wynika, że dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe, co jest bezpośrednią przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Z treści przytoczonych wcześniej przepisów wynika, iż ustawodawca uzależnił prawo do świadczenia rodzinnego w postaci zasiłku rodzinnego od spełnienia kryterium dochodowego. Ustalenia organów w tym przedmiocie nie budzą wątpliwości składu orzekającego. Wobec stwierdzenia, że wniosek strony dotyczył fragmentu okresu zasiłkowego 2011/2012, prawidłowo organy uwzględniły dochód rodziny za rok 2010. Dostrzec w tym miejscu wypada, iż argumenty strony skarżącej, zarówno podnoszone w odwołaniu, jak i w skardze do sądu administracyjnego, nie odnoszą się do kwestii wadliwego ustalenia dochodu. Skarżąca podnosiła jedynie, że jej dochód nie jest wysoki. Odnosząc się do tego argumentu wyjaśnić należy, iż niewątpliwie sytuacja rodziny skarżącej osiągającej niewysoki dochód jest trudna, jednakże organy administracyjne (podobnie zresztą jak i sąd) nie są uprawnione do kierowania się zasadami współżycia społecznego w sprawach dotyczących przyznawania świadczeń rodzinnych na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych. (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2009r., w sprawie sygn. akt I SA/Wa 50/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Decyzja w przedmiocie przyznania świadczeń rodzinnych nie jest decyzją uznaniową. Podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ obowiązany jest dokonać ustaleń, a następnie wydać decyzję, uwzględniając wskazane w ustawie okoliczności. Brak zatem, w tym względzie jakiejkolwiek swobody organu co do uznania, że pomimo niespełnienia ustawowych przesłanek, świadczenie można przyznać również z uwagi na zaistniałą trudną sytuację finansową, społeczną, czy też np. prawną strony. Zasiłki rodzinne są bowiem formą pomocy państwa dla rodzin i mogą być przyznane dopiero wtedy, gdy rodzice nie mogą sami zaspokoić potrzeb bytowych swoich dzieci. Organ administracji publicznej nie może według swojego uznania przyznać świadczenia rodzinnego kierując się zasadami współżycia społecznego, czy słuszności, w sytuacji nawet bardzo ciężkich okoliczności życiowych dotyczących rodziny wnioskodawcy. Żadne inne niż określone w ustawie kryteria nie mogą decydować o przyznaniu świadczenia rodzinnego (vide: wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 24 czerwca 2009r., w sprawie sygn. akt II SA/Rz 76/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Ponadto wypada podzielić pogląd organów odnoszący się do braku możliwości zastosowania w sprawie szczególnej regulacji, o której mowa w art. 5 ust. 3 u.ś.r.. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym, w przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Dochód uprawniający do przyznania świadczenia, na podstawie art. 5 ust. 3 u.ś.r. to kwota 504zł + 77zł (art. 6 ust. 1 pkt 1 u.ś.r.), czyli 581zł.. Tymczasem jak wskazywano, miesięczny dochód na osobę w rodzinie skarżącej wynosił w tamtym okresie 689zł.. Z tego powodu wypada podzielić pogląd, iż nie ma podstaw do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 5 ust. 3 u.ś.r.. Uzupełniając powyższe uwagi wskazać wypada, iż odmowa przyznania prawa do zasiłku rodzinnego skutkowała brakiem możliwości uzyskania przez skarżącą prawa do dodatków do tegoż zasiłku, co wprost wynika z cytowanego już uprzednio art. 8 u.ś.r.. Konkludując powyższe rozważania, sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego oraz nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł w punkcie pierwszym wyroku o oddaleniu skargi. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej sąd postanowił, jak w punkcie drugim wyroku na mocy art. 250 P.p.s.a. przy zastosowaniu § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z § 19 ust. 1, § 20 i § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013r., poz. 461). d.r.