II SA/Łd 1234/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska Sędzia WSA Joanna Sekunda – Lenczewska Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - oddala skargę. Burmistrz Z., po rozpoznaniu wniosku Grażyny K. z dnia 10 sierpnia 2010r., decyzją z dnia [...] odmówił wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego w tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad szwagierką H. K. Organ pierwszej instancji ustalił, że orzeczeniem Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia [...] H. K. została zaliczona do pierwszej grupy inwalidów na stałe. Zdaniem organu pierwszej instancji wnioskodawczyni nie spełnienia warunków koniecznych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie jest spokrewniona i nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny względem szwagierki H. K. Uznając powyższą decyzję za krzywdzącą, G. K. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. Odwołanie to zostało wniesione w terminie. W odwołaniu tym podniosła, iż rodzice H. K. nie żyją od kilkunastu lat i od tego czasu zamieszkuje ona wraz z wnioskodawczynią i jej rodziną. Najbliższą rodziną H. K. są jej dwaj bracia. K. K. zamieszkuje w S. w województwie [...] i nie interesuje się losem swojej siostry. Jej drugi brat – mąż wnioskodawczyni pracuje jako kierowca i nie jest w stanie zapewnić swojej siostrze całodobowej opieki. H. K. mieszka z wnioskodawczynią od 18 lat i wymaga całodobowej opieki. Cierpi na urojenia, ma kłopoty z porozumiewaniem się i nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, iż wnioskodawczyni nie należy do kręgu osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, tzn. do osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Z tej właśnie przyczyny świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać jej przyznane, niezależnie od innych okoliczności występujących w sprawie związanych ze sprawowaniem opieki nad H. K. W skardze na powyższą decyzję G.K. podniosła argumenty tożsame z zawartymi w odwołaniu. Skarga ta została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a. Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd nie stwierdził naruszenia norm procedury administracyjnej i przepisów prawa materialnego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonych decyzji. Skarżąca odwołuje się do argumentacji pozaprawnej, podkreślając swą bezdyskusyjnie szalenie trudną sytuację życiową. Nie stanowi ona jednak podstawy do uwzględnienia jej żądań. Podstawę rozstrzygania przez organy w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( t.j. Dz.U z .2006r., nr.139, poz 992 ze zm.). Zgodnie z art.17 ust.1 "świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. 1a. Osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. " Przy czym art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2010 r., został wprowadzony przez art. 13 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych (Dz.U.09.219.1706). Jak z cytowanych przepisów wynika, ustawodawca wiąże uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego z więzami pokrewieństwa oraz obowiązkiem alimentacyjnym Dla sprecyzowania pojęcia obowiązku alimentacyjnego, który jest pojęciem prawnym, należy sięgnąć do przepisów Działu III ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.), zwanej dalej k.r.io., zatytułowanego "Obowiązek alimentacyjny". Stosownie do przepisu art. 128 k r. i o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie z art. 617 § 1 zd. pierwsze i § 2 k.r.io. krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej, zaś stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo. Zatem z regulacji określających krąg osób zobowiązanych do alimentacji, jak i ze znowelizowanego art. 17 ustawy oświadczeniach rodzinnych (poprzez dodanie ust.1a) wynika, że ustawodawca konsekwentnie utrzymał zasadę, że do świadczenia tego uprawnieni są krewni osoby wymagającej opieki i to z najbliższego kręgu, natomiast dalsi krewni tylko w warunkach precyzyjnie określonych w ustawie. Osobom obcym, które sprawują faktyczną opiekę nad osobą tej opieki wymagającą, ustawodawca do świadczenia pielęgnacyjnego nie przyznał. Należy pamiętać, że ustawa zawiera legalną definicję opiekuna faktycznego dziecka, która odbiega nieco od pojęcia potocznego (oznacza to jedynie osobę faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka) Jak z powyższego wynika, uprawnionymi do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym są przede wszystkim osoby spokrewnione. Również w uzasadnieniach orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, który zajmował się zagadnieniem wykluczenia określonych kategorii osób spośród uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego akcentowano niedopuszczalność wyłączenia osób należących do kręgu rodziny, a więc związanych pokrewieństwem z osobą niepełnoprawną w stopniu określonym w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. I tak wyrokiem z dnia 18 lipca 2008 r., w sprawie o sygn. akt P 27/07 (OTK-A 2008/6/10) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP Wyrokiem z dnia 22.lipca 2008 r. w sprawie o sygn.akt P 41/07 (OTK-A 2008/6/109) Trybunał Konstytucyjny uznał za niekonstytucyjny. art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy w zakresie w jakim uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 tej ustawy, nad innym niż jej dziecko, niepełnosprawnym, niepełnoletnim członkiem rodziny, dla której stanowi rodzinę zastępczą spokrewnioną i wobec którego osobę tę obciąża obowiązek alimentacyjny Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych ilekroć w ustawie mowa jest o rodzinie - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżąca jest dla całkowicie niepełnosprawnej H. K. szwagierką, czyli powinowatą. H. K. ma dwóch braci, na których niewątpliwie ciąży obowiązek alimentacyjny. Mąż skarżącej, jeden z braci H. K., zapewne ze względu na konieczność utrzymania rodziny nie zdecydował się na rezygnację z zatrudnienia. Nie zmienia to faktu, że skarżąca nie należy do kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, skarżąca nie należy też do członków rodziny w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Reasumując uznać należy, że organy nie naruszyły prawa, odmawiając skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec powyższego skargę należało oddalić jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 p.p.s.a. A.D.