II SA/Łd 1247/11
WyrokWSA w Łodzi2011-12-14
Skład orzekający: Jolanta Rosińska, Czesława Nowak-Kolczyńska, Barbara Rymaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawidłowo ustalono opłatę legalizacyjną za samowolnie zrealizowaną rozbudowę budynku mieszkalnego, biorąc pod uwagę datę jej powstania i zastosowane przepisy Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały przepisy Prawa budowlanego dotyczące opłaty legalizacyjnej, w tym art. 49 ust. 1 i 2 oraz art. 59f ust. 1, w brzmieniu obowiązującym po nowelizacji z 2003 r. Ustalony stan faktyczny, w tym data rozpoczęcia samowoli budowlanej w 2003 r., został uznany za prawidłowy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym zdjęć satelitarnych. Wysokość opłaty legalizacyjnej została obliczona zgodnie z przepisami, a skarżący mieli możliwość ubiegania się o jej umorzenie lub rozłożenie na raty.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi H. R. i Z. R. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł., które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. o ustaleniu opłaty legalizacyjnej w wysokości 50.000 zł za samowolnie zrealizowaną rozbudowę budynku mieszkalnego o ganek. Skarżący kwestionowali datę powstania samowoli budowlanej oraz wiarygodność dowodów, domagając się umorzenia opłaty.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 14 grudnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2011 roku sprawy ze skargi H. R. i Z. R. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi T. G., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy alei [...], kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącym z urzędu.
Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. na podstawie art.123 k.p.a., art. 49 ust 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 ze zm.) ustalił H. i Z. R. opłatę legalizacyjną w wysokości 50.000 zł za samowolnie zrealizowaną rozbudowę budynku mieszkalnego w okresie od 2003 r. o ganek o wymiarach 3,20m x 2,00m, na działce nr ewid. [...] położonej w miejscowości D., gm. P..
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, że na podstawie oględzin przeprowadzonych w dniu 11 października 2006 r. i zebranych dokumentów ustalono, iż Z. R. w latach 2002-2005 zrealizował samowolnie rozbudowę budynku mieszkalnego o ganek o powierzchni zabudowy 6,40m2, na działce nr ewid. [...] w D. (3,20m x 2,00m, parterowy, murowany, pokrycie blacha).
Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. nałożył na Z. R. obowiązek przedłożenia 4 egzemplarzy projektu architektoniczno - budowlanego zrealizowanej rozbudowy budynku mieszkalnego.
Po przedłożeniu żądanych dokumentów, postanowieniem z dnia [...] nr [...] organ I instancji ustalił opłatę legalizacyjną w wysokości 50.000,00 zł.
Powyższe postanowienie na skutek zażalenia strony zostało następnie uchylone mocą postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z powodu wątpliwości, co do ustalonego stanu faktycznego, a w szczególności daty zrealizowania przedmiotowej inwestycji, uniemożliwiających ocenę merytoryczną tego postanowienia.
Rozpoznając sprawę ponownie organ nadzoru budowlanego I instancji po uzupełnieniu materiału dowodowego ustalił, że rozbudowa budynku mieszkalnego o ganek powstała w drodze samowoli budowlanej w okresie od 2003 r. W konsekwencji postanowieniem z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 48 ust.2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.). nałożył na H. i Z. R. obowiązek przedłożenia w określonym terminie 4 egzemplarzy projektu budowlanego zrealizowanej rozbudowy.
Z uwagi na to, że zobowiązani nie wykonali obowiązku wynikającego z w/w postanowienia, PINB decyzją z dnia [...] nr [...] nakazał inwestorom rozbiórkę ganku.
Następnie postanowieniem z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. uchylił własne postanowienie z dnia [...] nr [...] nakładające na Z. R. obowiązek przedłożenia dokumentów, wskazując iż stronami niniejszego postępowania są H. i Z. R..
Decyzją z dnia [...] nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. po rozpatrzeniu odwołania H. i Z. R. uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] nr[...], argumentując, że w aktach znajdują się wszystkie wymagane dokumenty umożliwiające prowadzenie postępowania legalizacyjnego, przedłożone zgodnie z postanowieniem PINB z dnia [...]. Mimo, iż postanowienie to zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, to jednak przedłożone dokumenty zachowują moc dowodową i pozwalają na ustalenie, czy możliwa jest legalizacja obiektu, zrealizowanego w warunkach samowoli budowlanej.
Pismem z dnia 5 maja 2009 r. wezwano inwestorów do przedłożenia dodatkowo 1 egzemplarza projektu budowlanego, albowiem w organie znajdowały się 3 egzemplarze, a obowiązek przedłożenia 4 egzemplarzy projektu budowlanego wynikał z postanowienia organu I instancji z dnia [...]. Na decyzję organu II instancji z dnia [...] H. i Z. R. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
W dniu 25 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 462/09 Sąd na skutek cofnięcia skargi przez Z. R. postanowił o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego, zaś wyrokiem oddalił skargę H. R..
W dniu [...] inwestorzy przedłożyli żądane dokumenty, co pozwoliło organowi na ustalenie opłaty legalizacyjnej w wysokości 50.000,00 zł. Opłata ta stanowi iloczyn stawki opłaty (s), która wynosi 500 zł, współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k), który dla zrealizowanej rozbudowy budynku mieszkalnego wynosi 2 i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w), który wynosi 1 z tym, że stawka opłaty legalizacyjnej podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu (500 zł x 2 x 1 x 50).
W zażaleniu na powyższe postanowienie H. i Z. R. zarzucili organowi I instancji błędne ustalenie, iż samowolna rozbudowa budynku miała miejsce w 2003 r. Odwołujący zakwestionowali także wiarygodność dowodów, a w szczególności zdjęć lotniczych, wskazali na rozbieżności co do powierzchni dobudowanego ganku i wnieśli o umorzenie opłaty legalizacyjnej.
Postanowieniem z dnia [...] nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a., art. 49 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 59f ust. 1 ustawy w dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz.1118 ze zm.) utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W jego uzasadnieniu organ II instancji przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy stwierdzając, że PINB po spełnieniu przez inwestora obowiązków określonych w postanowieniu nr [...] i dokonaniu oceny przedłożonych dokumentów prawidłowo ustalił w drodze postanowienia opłatę legalizacyjną. O konieczności uiszczenia tejże opłaty i jej wysokości strony zostały pouczone w treści postanowienia nr[...]. Tym samym przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego zależne było jedynie od woli stron, które miały możliwość rezygnacji z ustawowego uprawnienia.
Dalej [...]WINB powołując się na dyspozycję art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego wyjaśnił, że do opłaty legalizacyjnej stosuje się przepisy dotyczące kar, o jakich mowa w art. 59f ust. 1 w/w ustawy, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu. Stawka opłaty legalizacyjnej, określona w art. 59f stanowi iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). Stawka opłaty (s), zgodnie z ust. 2 w/w przepisu, wynosi 500 zł.
Przedmiotowy obiekt, jak stwierdził organ II instancji to budynek mieszkalny jednorodzinny, który został zaliczony do I kategorii obiektów budowlanych, dla których ustawodawca określił współczynnik kategorii (k) - 2,0 oraz współczynnik wielkości (w) -1,0. W tych okolicznościach – zdaniem organu II instancji - PINB prawidłowo ustalił wysokość opłaty legalizacyjnej na 50.000,00 zł (500 zł x 50) x 2,0 x 1,0) i brak jest podstaw do usunięcia zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi H. R. i Z. R. wnieśli o uchylenie postanowienia organu II instancji, powtarzając argumenty podniesione w zażaleniu na postanowienie PINB z dnia [...].
Odpowiadając na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowanego w Ł. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonego postanowienia.
Na rozprawie w dniu 14 grudnia 2011 r. stawił się pełnomocnik skarżących ustanowiony z urzędu – adwokat T. G., który poparł skargę i wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącym z urzędu, oświadczając, że nie zostały one opłacone w całości, ani w części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), przywoływanej dalej w treści jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Oznacza to, że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego (decyzji, postanowienia), a więc jego zgodność z przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej.
Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] orzekającego o utrzymaniu w mocy postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...], o ustaleniu H. i Z. małżonkom R. opłaty legalizacyjnej w kwocie 50.000 zł za samowolnie zrealizowaną rozbudowę budynku mieszkalnego, położonego w D. na działce nr ewid. [...], gm. P., stwierdził, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia odpowiadają przepisom obowiązującego prawa materialnego i formalnego, wobec czego brak jest jakichkolwiek przesłanek do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.
W pierwszej kolejności godzi się zauważyć, że okoliczność popełnionej przez skarżących samowoli budowlanej w zakresie rozbudowy budynku mieszkalnego znajdującego się na działce nr ewid. [...] w D. o ganek o wymiarach 3,2m x 2,0m nie budzi jakichkolwiek wątpliwości. Poza sporem pozostaje przede wszystkim fakt, że wspomniana samowola rozpoczęła się w 2003 r. Prawidłowość poczynionych w tym zakresie przez organy nadzoru budowlanego ustaleń była już przedmiotem kontroli tutejszego Sądu, który wyrokiem z dnia 25 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 462/09 oddalił skargę H. R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...], znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki ganku.
Jak wynika z uzasadnienia wskazanej wyżej decyzji organ odwoławczy ocenił jako poprawne ustalenia PINB w P., iż rozbudowa przez małżonków R. budynku mieszkalnego o ganek o wymiarach 3,20m x 2,00m miała miejsce od 2003 r. Kluczowe znaczenie dla ustalenia daty realizacji przedmiotowej inwestycji miały następujące dokumenty:
1. mapa z 17 maja 1990 r., na podstawie której stwierdzono, że w elewacji północnej budynku (od strony podwórka) brak oznaczenia potwierdzającego istnienie ganku, na mapie uwidocznione są natomiast schody,
2. zdjęcie satelitarne otrzymane z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii, wykonane w 1996 r., na którym bezspornie brak jest ganku o wymiarach 3,20m x 2,00m,
3. zdjęcie satelitarne otrzymane z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii, wykonane w 2003 r., na którym również nie ma rozważanego ganku.
Jak podkreślił [...]WINB oryginały zdjęć znajdujące się w aktach sprawy zostały opatrzone na odwrocie pieczęcią dokumentującą daty ich wykonania i tego rodzaju zdjęcia mogą być uznane za dowody w sprawie, tak jak stanowi o tym art. 75 § 1 K.p.a. "Jakkolwiek istotnie zdjęcia wykonane zostały w skali odpowiednio 1:2000 oraz 1:1600 to jednak odwzorowują obiekty mniejsze niż omawiany ganek o wymiarach 3,20m x 2,00m. Należy zatem uznać, że gdyby ganek istniał już w latach 80 - tych XX wieku - jak twierdzą odwołujący – zostałby odzwierciedlony." Jednocześnie organ wyraził pogląd, że mapy geodezyjne zawarte w aktach sprawy mogą stanowić dowód w rozumieniu art. 75 K.p.a., o ile ich zapisy znajdują oparcie w pozostałym materiale dowodowym. Organ I instancji dla zweryfikowania tychże zapisów posłużył się właśnie wspomnianymi zdjęciami satelitarnymi.
Ostatecznie organ nadzoru budowlanego II instancji uznał, że zgromadzony materiał dowodowy jest kompletny, bowiem zawiera wszystkie dokumenty umożliwiające prowadzenie postępowania legalizacyjnego, co w rezultacie skutkowało uchyleniem decyzji organu I instancji nakazującej rozbiórkę spornego ganku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w P..
Podsumowując tą kwestię wskazać trzeba, że organy nadzoru budowlanego podobnie jak i skład orzekający w tej sprawie, jako że w myśl art. 153 p.p.s.a. związane są oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu, w tym wypadku wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 462/09, nie mogły przyjąć ani poczynić innych ustaleń co do daty rozpoczętej samowoli budowlanej, tak jak domagali się tego małżonkowie R. w złożonej skardze, argumentując przy tym, że gdyby uznać, iż ganek wybudowała w latach 80-ych XX wieku matka skarżących W. R., wówczas miałyby zastosowanie przepisy Prawa budowlanego, które nie przewidywały opłaty legalizacyjnej. Jak podnoszą skarżący "moglibyśmy wystąpić z wnioskiem o bezpłatne potwierdzenie legalności obiektu".
Zgodnie z linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego realizując normę z art. 153 p.p.s.a należy bezwzględnie przestrzegać, aby wyrok Sądu orzekającego po raz kolejny w sprawie nie podważał stanowiska Sądu wyrażonego w tej sprawie przez wcześniej orzekający skład. Związanie samego Sądu "oceną prawną" w rozumieniu przepisu art. 153 p.p.s.a. oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się takiemu wyrokowi w pełnym zakresie, nawet wówczas, gdy nie podziela wyrażonych w tym wyroku ocen. Natomiast w ramach kontroli legalności rozstrzygnięć, Sąd obowiązany jest zbadać, jak dyrektywę z art. 153 p.p.s.a. zrealizowały organy (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2008 r., sygn. akt II FSK 297/07).
Innymi słowy, wyrażona w powołanym przepisie zasada związania orzeczeniem sądu oznacza, iż orzeczenie to oddziałuje na przyszłe postępowanie tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Przy czym, przez oceną prawną należy rozumieć zarówno wykładnię prawa materialnego, jak i procesowego, w tym wyjaśnienie w badanym postępowaniu istotnych okoliczności stanu faktycznego.
Powoływany przez skarżących dokument w postaci oceny technicznej arch. W. Z. z dnia 31.10.2008 r. był już przedmiotem oceny organów w toku prowadzonego postępowania oraz Sądu. Godzi się zatem tylko przypomnieć, że ocena ta ma charakter dokumentu prywatnego i nie wskazuje jednoznacznie na okres powstania spornego obiektu. Z jej treści wynika tylko, że do budynku prowadziły schody zewnętrzne oraz istniały dwa drewniane słupki. Tymczasem sporny ganek jest obiektem zamkniętym, pokrytym dachem z blachy trapezowej, składającym się z pełnych ścian wykonanych z godnie z inwentaryzacją powykonawczą z pustaka komórkowego ocieplonego styropianem, których okresu powstania autor opinii nie był w stanie określić.
Wskazany dokument w żaden sposób nie mógł zatem podważyć dokonanej przez organy oceny zgromadzonego materiału dowodowego i prowadzić do pożądanego przez inwestora wniosku, iż obiekt powstał w latach 80-ych XX wieku.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy wyklucza również wersję skarżących co do remontu spornego obiektu przeprowadzonego po 2000 r. Nie ulega wątpliwości, że sugerowany zakres tego remontu wskazywałby na konieczność co najmniej zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych. Skarżący zaś jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego legalność tychże robót nie przedstawili, co skutkowałoby ustaleniem wykonania ich w warunkach samowoli budowlanej i zastosowania trybu legalizacji.
W związku z powyższym Sąd przechodząc do meritum sprawy stwierdził, że wobec ustalonego stanu faktycznego sprawy organy nadzoru budowlanego obu instancji prawidłowo zastosowały w rozpoznawanej sprawie regulację art. 49 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 ze zm.) w brzmieniu nadanym temu przepisowi na skutek jego nowelizacji, mocą art. 1 pkt 38 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 80, poz. 718 ze zm.), która to ustawa po myśli jej art. 9 weszła w życie po upływie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia, a więc z dniem 11 lipca 2003 r., za wyjątkiem przepisów art. 1 pkt 50, w części dotyczącej obowiązku przeprowadzenia kontroli, które weszły w życie z dniem 1 stycznia 2004 r.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy nowelizującej przepisy ustawy Prawo budowlane, do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe, z zastrzeżeniem ust. 2, który stanowi, że do postępowań - dotyczących obiektów budowlanych lub ich części będących w budowie albo wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ - wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy art. 1 pkt 37-39 oraz - w części odnoszącej się do art. 48 ust. 2 ustawy, o której mowa w art. 1 - art. 1 pkt 41.
Postępowanie w przedmiocie legalności rzeczonego ganku zostało niewątpliwie wszczęte po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 27 marca 2003 r., bowiem miało to miejsce w 2006 r. Zatem w tej sprawie, jak prawidłowo ustaliły organy nadzoru budowlanego obu instancji, miał zastosowanie przepis art. 49 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego w brzemieniu znowelizowanym, a więc przewidującym opłatę legalizacyjną.
Przepis art. 49 Prawa budowlanego stanowi mianowicie, że właściwy organ, przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, bada:
1) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń,
3) wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane
- oraz, w drodze postanowienia, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. Na postanowienie przysługuje zażalenie (ust.1).
Do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu (ust. 2).
Natomiast w myśl przepisu art. 59f ust. 1 w przypadku stwierdzenia w trakcie obowiązkowej kontroli nieprawidłowości w zakresie, o którym mowa w art. 59a ust. 2, wymierza się karę stanowiącą iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). Stawka opłaty (s) wynosi 500 zł. (art. 59f ust. 2).
Brzmienie cytowanych norm prawnych w kontekście regulacji art. 48 Prawa budowlanego, a w szczególności jego ust. 3 nie budzi - w ocenie Sądu - wątpliwości interpretacyjnych i prowadzi do jednoznacznego wniosku, że legalizacja samowoli budowlanej jako taka nie jest obowiązkiem inwestora, lecz jego uprawnieniem. Procedura legalizacyjna nie ma charakteru obligatoryjnego, jest zaś alternatywą wobec bezwzględnego nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego (rozbudowanego) obiektu budowlanego. Legalizacja obiektu budowlanego łączy się z koniecznością spełnienia określonych przesłanek. Jednym zaś z takich koniecznych wymogów jest uiszczenie w terminie opłaty legalizacyjnej ustalonej przez organ nadzoru budowlanego na podstawie art. 49 ust. 1 i 2 w związku z art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego. Bez uiszczenia przez inwestora opłaty legalizacyjnej organ nie może wydać decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót.
Małżonkowie R., co potwierdza zgromadzony materiał dowodowy najpierw na mocy postanowienia organu I instancji z dnia [...], a następnie postanowienia z dnia [...], które to rozstrzygnięcia zostały podjęte w trybie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane, zobowiązani zostali do przedłożenia określonych dokumentów w tym zaświadczenia burmistrza o zgodności rozbudowy budynku mieszkalnego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz 4 egzemplarzy projektu architektoniczno-budowlanego zrealizowanej rozbudowy budynku wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, sporządzonego przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane i jednocześnie pouczeni wytłuszczonym drukiem, że "po wykonaniu obowiązku, o którym mowa w niniejszym postanowieniu, zostanie wydane postanowienie z określeniem kwoty opłaty legalizacyjnej zrealizowanej rozbudowy budynku mieszkalnego, która obecnie wynosi 50.000 złotych", co miało właśnie miejsce w niniejszej sprawie. Nadto pouczono strony, że w razie niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków przewidzianych w postanowieniu zostanie wydana decyzja na podstawie art. 48 ust. 1 o rozbiórce części budynku (ganku), wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Zatem nie budzi w przekonaniu Sądu jakichkolwiek wątpliwości fakt, że przedłożenie przez małżonków R. dokumentów określonych w tychże postanowieniach stanowiło dla organu nadzoru budowlanego I instancji sygnał, że są oni zainteresowani legalizacją spornego obiektu, a nie jego rozbiórką i co istotne liczą się z koniecznością wniesienia opłaty legalizacyjnej w określonej wyżej wysokości.
W ocenie Sądu organy administracyjne prawidłowo ustaliły wysokość spornej opłaty legalizacyjnej, czemu zresztą dały wraz w podjętych rozstrzygnięciach. Zarówno organ I instancji jak i [...]WINB szczegółowo wyjaśniły stronom postępowania zasady oraz podstawy faktyczne i prawne obliczenia opłaty legalizacyjnej, podkreślając, że stanowi ona iloczyn stawki opłaty (s), podlegającej pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu, współczynnika kategorii obiektu (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w).
Stawka opłaty (s) zgodnie z wolą ustawodawcy została określona w art. 59f ust. 2 Prawa budowlanego na kwotę 500 zł, z kolei współczynnik kategorii obiektu budowlanego (k) dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego zaliczonego do I kategorii obiektów budowlanych wynosi 2,0, a współczynnik wielkości (w) – 1,0, co w sumie daje opłatę legalizacyjną w wysokości 50.000 zł = [(500 zł x 50) x 2,0, x 1,0]. Wspomniane dwa ostatnie współczynniki określa zgodnie z art. 59f ust. 3 załącznik do ustawy, co wbrew zarzutom skargi oznacza, że organy nadzoru budowlanego nie mają w tym zakresie jakiejkolwiek swobody i związane są tym, co wynika z załącznika do ustawy.
Niezależnie od powyższego organ orzekający z należytą starannością odniósł się do zarzutów zażalenia, a w szczególności do kwestii ewentualnego umorzenia, odroczenia spłaty lub rozłożenia na raty rzeczonej opłaty, pouczając skarżących o konieczności wystąpienia ze stosownym wnioskiem do Wojewody [...]. Poinformował skarżących o treści art. 48 ust. 3 Prawa budowanego wskazując, że niespełnienie przez inwestora któregokolwiek z ustawowych warunków legalizacji, w tym wniesienia opłaty legalizacyjnej, będzie skutkowało obowiązkiem orzeczenia nakazu rozbiórki samowolnie dobudowanego ganku, a nadto wyjaśnił, że zarzut wadliwego określenia powierzchni dobudowanego samowolnie ganku w postanowieniu organu I instancji z dnia [...] jest nietrafny, ponieważ okoliczność ta nie ma żadnego znaczenia dla ustalenia wysokości rozważanej opłaty, a dodatkowo wspomniane postanowienie zostało usunięte z obrotu prawnego. Co więcej, przedłożony przez skarżących projekt budowlany zrealizowanej samowolnie rozbudowy dotyczy właśnie ganku o wymiarach 3,20m x 2,0m.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo wywiódł również, jakie okoliczności faktyczne i prawne, o których była już zresztą wcześniej mowa, rzutowały na ustalenie czasookresu popełnionej samowoli budowlanej.
Z tych wszystkich powodów Sąd nie stwierdziwszy przesłanek do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji zobligowany był oddalić skargę H. R. i Z. R..
O powyższym Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącym z urzędu rozstrzygnięto w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 19 w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).
n.k.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło