II SA/Łd 13/15
WyrokWSA w Łodzi2015-02-24
Skład orzekający: Arkadiusz Blewązka, Renata Kubot-Szustowska, Grzegorz Szkudlarek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o uznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane może zostać wydana, jeśli decyzje przyznające te świadczenia zostały uchylone w wyniku wznowienia postępowania, ale postępowania odwoławcze od decyzji odmawiających przyznania świadczeń nie zostały jeszcze prawomocnie zakończone?Ratio decidendi
Decyzja o uznaniu świadczeń za nienależnie pobrane, oparta na uchyleniu decyzji przyznających świadczenia w wyniku wznowienia postępowania i odmowie ich przyznania, jest przedwczesna, jeśli postępowania odwoławcze od decyzji odmawiających przyznania świadczeń nie zostały jeszcze prawomocnie zakończone. Sąd bierze pod uwagę stan prawny istniejący w dacie orzekania, uwzględniając zdarzenia, które zaszły w toku postępowania sądowoadministracyjnego, w tym prawomocne uchylenie przez sąd postanowień odmawiających przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od decyzji odmawiających przyznania świadczeń. W takiej sytuacji zachodzi podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją o uznaniu świadczeń za nienależnie pobrane.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi o uznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane przez M. M. Organ I instancji, po wznowieniu postępowania, uchylił wcześniejsze decyzje przyznające świadczenia i odmówił ich przyznania z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego, co skutkowało uznaniem pobranych świadczeń za nienależne. Skarżąca kwestionowała ostateczność decyzji odmawiających przyznania świadczeń, wskazując na złożone odwołania i wnioski o przywrócenie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zawiesił postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia postępowań dotyczących odwołań od decyzji odmawiających przyznania świadczeń. Po prawomocnym uchyleniu przez WSA postanowień odmawiających przywrócenia terminu do wniesienia odwołań i stwierdzających uchybienie terminu, sąd podjął zawieszone postępowanie.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. Stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Przyznał i nakazał wypłacić z funduszu Skarbu Państwa kwotę 240 zł powiększoną o podatek VAT tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 24 lutego 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, , Protokolant Pomocnik sekretarza Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2015 roku sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], Nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat B. K. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy al. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. LS
Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), powoływanej dalej jako k.p.a. – oraz art. 2 pkt 7 lit. c) ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz.U. z 2012r. poz. 1228 ze zm.), powoływanej dalej także jako: "ustawa", utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...] w sprawie uznania za nienależnie pobrane przez M. M. świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
W toku postępowania ustalono, że Prezydent Miasta Ł.:
1. decyzją z dnia [...], nr [...] przyznał M. M. prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2010r. do 30 września 2011r. w wysokości 200,00 zł miesięcznie;
2. decyzją z dnia [...], nr [...], zmienił decyzję własną z dnia [...], nr [...], w części dotyczącej wysokości świadczenia i przyznał prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2010r. do 28 lutego 2011r. w wysokości 200,00 zł miesięcznie, na okres od 1 marca 2011r. do 31 marca 2011r. w wysokości 480,65 zł oraz na okres od 1 kwietnia 2011r. do 30 września 2011r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie;
3. decyzją z dnia [...], nr [...], przyznał wnioskodawczyni prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2011r. do 30 września 2012r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie;
4. decyzją z dnia [...], nr [...], przyznał prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2012r. do 30 września 2013r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie.
We wnioskach o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, stanowiących podstawę do wydania ww. decyzji, M. M. każdorazowo wskazywała w składzie rodziny siebie oraz swoją matkę G. P..
W dniu 5 kwietnia 2013 r. do Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. wpłynął odpis skrócony aktu małżeństwa z dnia 3 kwietnia 2013r., wydany przez Urząd Stanu Cywilnego w Ł., z którego wynikało, że matka uprawnionej – G. M. w dniu 2 czerwca 2010r. zawarła związek małżeński z T. P., przyjmując nazwisko męża.
W związku z ujawnionym przez organ faktem pozostawania w związku małżeńskim przez matkę wnioskodawczyni, Prezydent Miasta Ł., w wyniku wznowienia postępowania, decyzją z dnia [...], nr [...], uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], zmienioną decyzją z dnia [...] i odmówił stronie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego od 1 października 2010r. z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Następnie w wyniku wznowienia postępowania Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...], nr [...], uchylił w całości decyzję z dnia [...] i z tych samych przyczyn odmówił M. M. prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego od 1 października 2011r. Również w wyniku wznowienia postępowania Prezydent Miasta Ł. decyzją z tej samej daty nr [...] uchylił w całości decyzję z dnia [...] i z analogicznych powodów odmówił skarżącej prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego od 1 października 2012r. We wszystkich ww. decyzjach organ I instancji podniósł, że o przypadkach, w których nie przysługuje prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jak również o obowiązku niezwłocznego poinformowania organu o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń strona była pouczona we wnioskach o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz w decyzjach przyznających świadczenia. Organ uznał, że strona nienależnie pobrała świadczenia z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 października 2010 r. do 28 lutego 2011r. w wysokości 200,00 zł miesięcznie, za okres od 1 marca 2011 r. do 31 marca 2011r. w wysokości 480,65 zł, a za okres od 1 kwietnia 2011r. do 31 marca 2013r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie. Wskazał ponadto, że decyzja w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego zostanie wydana po uostatecznieniu się decyzji, wydanych w następstwie wznowienia postępowań w sprawach dotyczących przyznania świadczeń.
Decyzją z dnia [...], nr [...], Prezydent Miasta Ł., działając na podstawie art. 104 k.p.a., art. 2 pkt 4, 5, 5a, 7 lit. c), pkt 12, art. 9 ust. 2, art. 19 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, art. 3 pkt 1 lit. a), pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. 2006r., nr 139, poz. 992 ze zm.), art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz.U. z 2011r., nr 205, poz. 1212), orzekł o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 października 2010r. do 28 lutego 2011r. w wysokości 200,00 zł miesięcznie, za okres od 1 marca 2011r. do 31 marca 2011r. w wysokości 480,65 zł, a za okres od 1 kwietnia 2011r. do 31 marca 2013r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że za nienależnie pobrane świadczenie w myśl art. 2 pkt 7 lit. c) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów uważa się świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia. W myśl z kolei art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Dodał, że w myśl art. 3 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, sprawy o świadczenia rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed wejściem w życie ustawy zmieniającej tj. przed dniem 1 stycznia 2012r. podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych. Z tego względu przy rozpatrzeniu sprawy za okres od 1 października 2010r. do 30 września 2012r. organ zastosował przepisy obowiązujące przed 1 stycznia 2012r.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M. M., która oświadczyła, że nie mieszka z mamą i nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego od 2008 r. oraz, że nie pozostaje w przyjaznych stosunkach z ojczymem T. P., który nie łoży na jej utrzymanie. W niektórych wnioskach o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego jako członka rodziny ujmowała swoją mamę, gdyż ta pomagała jej finansowo, a w niektórych jej nie ujmowała, ponieważ kierowała się sugestią urzędnika, przyjmującego wniosek, o wspólnym zamieszkaniu. Zdaniem wnioskodawczyni, świadczenia, które pobrała z funduszu alimentacyjnego były jej należne. Do odwołania wnioskodawczyni załączyła zaświadczenie o nowym adresie zamieszkania, 3 umowy najmu lokalu, rachunki za prąd i gaz w wynajmowanym lokalu.
W uzasadnieniu wspomnianej na wstępie decyzji z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wskazało, że M. M. (lat 24) od kilku lat pobiera świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Od 2008r. strona nie mieszka z matką, która w dniu 2 czerwca 2010 r. zawarła związek małżeński z T.P.. Strona od tego czasu we wnioskach o ustalenie prawa do świadczeń alimentacyjnych nie wykazywała swojego ojczyma, wobec czego wystąpiły nowe okoliczności w sprawie wskazujące na konieczność przeliczenia dochodu rodziny. Organ stwierdził, że w sprawie bezsporne jest, że w dniu 16 maja 2013r. organ l instancji wydał trzy odrębne postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okresy świadczeniowe 2010/2011, 2011/2012, 2012/2013. W wyniku tego postępowania organ wydał trzy odrębne decyzje, uchylające decyzje przyznające świadczenia w powyższym okresie i jednocześnie odmówił prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzje te są ostateczne. W ocenie Kolegium, organ l instancji przeprowadził szczegółowo postępowanie wyjaśniające, nadto w świetle art. 2 pkt. 7 lit. c) ustawy decyzja o uznaniu za nienależne pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest prawidłowa, odpowiednia do dokumentów zebranych w aktach sprawy i unormowań, dotyczących pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wnioskodawczyni pomimo prawidłowego pouczenia nie skorzystała z przysługującego jej prawa do złożenia odwołania od trzech decyzji z dnia [...], uchylających w całości decyzje Prezydenta Miasta Ł., orzekające o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz M. M. za okresy świadczeniowe 2010/2011, 2011/2012, 2012/2013 i jednocześnie odmawiających świadczeń z tego funduszu od dnia 1 października 2010r. Wobec tego Kolegium uznało, że nie może rozpatrywać zarzutów podniesionych w odwołaniu, które dotyczyły postępowań, zakończonych decyzjami ostatecznymi.
Skargę na powyższą decyzję wniosła M. M., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zakwestionowała zaskarżoną decyzję oraz decyzje orzekające o odmowie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego z dnia [...] Zdaniem strony, Kolegium błędnie ustaliło, że decyzje odmowne są prawomocne, bowiem strona wniosła od nich odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Wyraziła też pogląd na temat przewlekłości postępowania oraz bezczynności organu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie. Organ podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wskazał, że skarga poza wskazaniem numeru i daty zaskarżonej decyzji oraz ogólnym stwierdzeniem, że jest wadliwa nie zawiera żadnego zarzutu jak również wskazania naruszenia prawa lub interesu prawnego. Strona skarży jednocześnie więcej niż jedną decyzję oraz czyni przedmiotem skargi bezczynność oraz przewlekłość postępowania. Tym samym zdaniem organu, trudno wywodzić, iż skarga spełnia wymogi ustawowe.
Na rozprawie w dniu 25 marca 2014r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne podnosząc, że w rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja uznająca za nienależnie pobrane świadczenia wypłacone skarżącej z funduszu alimentacyjnego w związku z wydanymi w wyniku wznowienia postępowania decyzjami, odmawiającymi skarżącej prawa do tychże świadczeń. Postanowienia odmawiające skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od tychże decyzji oraz stwierdzające uchybienie terminu do ich wniesienia były natomiast przedmiotem skarg w sprawach zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi, oznaczonych sygnaturami akt II SA/Łd 1341/13, II SA/Łd 1342/13, II SA/Łd 1343/13, II SA/Łd 1344/13, II SA/Łd 1345/13 oraz II SA/Łd 1346/13. Z uwagi więc na fakt, że byt decyzji uznającej pobrane świadczenia za nienależne, uzależniony jest od obowiązywania i ostateczności, wydanych w następstwie wznowienia postępowania, decyzji odmawiających prawa do tych świadczeń, za celowe uznano zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie do czasu prawomocnego zakończenia wskazanych wyżej postępowań sądowoadministracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokami z dnia 24 czerwca 2014r. uwzględnił skargi M. M. w sprawach o sygn. akt II SA/Łd 1341/13, II SA/Łd 1342/13 oraz II SA/Łd 1343/13 i uchylił zaskarżone postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od decyzji dotyczących odmowy przyznania skarżącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okresy świadczeniowe 2010/2011, 2011/2012 i 2012/2013. Orzeczenia wspomniane są prawomocne.
Z kolei wyrokami z dnia 21 października 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uwzględnił skargi M. M. w sprawach o sygn. akt II SA/Łd 1344/13, II SA/Łd 1345/13 oraz II SA/Łd 1346/13 i uchylił zaskarżone postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołań od decyzji dotyczących odmowy przyznania skarżącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okresy świadczeniowe 2010/2011, 2011/2012 i 2012/2013. Orzeczenia powyższe są prawomocne.
Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podjął zawieszone w niniejszej sprawie postępowanie, wobec tego, że ustała przyczyna zawieszenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Odnosząc się do najdalej idącego wniosku, zawartego w odpowiedzi na skargę wskazać należy, iż żądanie odrzucenia skargi z uwagi "brak odniesienia do decyzji ostatecznej, jak również wskazania naruszenia prawa lub interesu prawnego", nie znajduje uzasadnienia. Skarżąca w piśmie wszczynającym postępowania sądowoadministracyjne określiła bowiem przedmiot zaskarżenia, stronę przeciwną oraz sformułowała zarzuty pod adresem wydanego rozstrzygnięcia, co pozwala uznać za spełnione wymogi formalne, określone w art. 57 § 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a. Kwestia natomiast obowiązku rozdzielenia skarg, zawartych w jednym piśmie, pozostaje bez związku z oceną ich dopuszczalności.
Przechodząc natomiast do oceny zasadności skargi, wskazać należy, że kognicja sądu administracyjnego obejmuje sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowanej pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – tekst jednolity Dz.U. z 2014r., poz. 1647).
Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność rozstrzygnięcia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 p.p.s.a.).
Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza przepisy prawa w stopniu określonym w cytowanym przepisie.
W rozpoznawanej sprawie okolicznością niekwestionowaną zarówno przez skarżącą, jak i organ pozostaje fakt, iż decyzjami z dnia [...] (zmienioną w dniu [...]), z dnia [...] oraz z dnia [...]. przyznano M. M. prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okresy zasiłkowe 2010/2011, 2011/2012, 2012/2013. Decyzjami z dnia [...], wydanymi po wznowieniu postępowania, orzeczenia wspomniane zostały uchylone, zaś prawa do świadczeń we wskazanych okresach zasiłkowych skarżącej odmówiono.
Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w art. 23 ust. 1 nakłada na osobę, która pobrała nienależnie świadczenie z funduszu alimentacyjnego obowiązek jego zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami.
Definicja ustawowa nienależnego świadczenia, zawarta w art. 2 pkt 7 ustawy precyzuje natomiast, iż za takowe uznawane są świadczenia:
a) wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części,
b) przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia,
c) wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia,
d) wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów,
W rozpoznawanej sprawie podstawą do uznania przez organ pobranych przez M. M. świadczeń za nienależne, był fakt wyeliminowania decyzji przyznających świadczenia z obrotu prawnego w trybie wznowienia postępowania oraz związana z tym odmowa przyznania skarżącej prawa do wnioskowanych świadczeń. Decyzje w tym zakresie podjęte zostały przez Prezydenta Miasta Ł.w dniu [...] i uznane za ostateczne w związku z ich niezaskarżeniem w ustawowym terminie przez beneficjentkę świadczeń.
Jednakże postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołań od wspomnianych decyzji oraz odmawiające przywrócenia terminu do ich wniesienia, zostały przez tutejszy Sąd prawomocnie uchylone.
Nie ulega zatem wątpliwości, że w dacie wyrokowania decyzja organu I instancji z dnia [...] i utrzymująca ją w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] okazały się decyzjami przedwczesnymi. Logicznym jest bowiem, że decyzje w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego z powołaniem się na odmowę ich przyznania po wznowieniu postępowania, winny być poprzedzone ostatecznymi decyzjami w tym zakresie. Skoro zatem byt aktu uchylającego decyzje ostateczne o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego uzależniony jest od rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji, to znaczy że dopóki organ odwoławczy nie rozstrzygnie w sposób ostateczny tej kwestii, dopóty decyzje o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego pozostają w obrocie. To z kolei wyklucza możliwość wydania decyzji o uznaniu świadczeń za nienależnie pobrane.
W niniejszej sprawie nie można wprawdzie zarzucić organom obu instancji naruszenia przepisów prawa w dacie wydawania przez nie rozstrzygnięć. Skarżąca złożyła bowiem odwołania od decyzji z dnia [...], odmawiających jej przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego dopiero w dniu 6 listopada 2013r., a zatem już po wydaniu decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Organy miały zatem prawo i obowiązek wydać rozstrzygnięcie o uznaniu świadczeń za nienależnie pobrane, w związku z posiadaną wiedzą o ostateczności decyzji z dnia [...] Nie zmienia to jednak faktu, że orzekający w sprawie Sąd bierze pod uwagę nie tylko stan faktyczny i prawny z daty orzekania przez organ II instancji, ale również, w określonych okolicznościach, jego zmianę na skutek zdarzeń, które zaszły przed datą wyrokowania.
Jakkolwiek bowiem, stosownie do treści art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, co oznacza, że ocena legalności koncentruje się, co do zasady, na stanie faktycznym i prawnym istniejącym w dniu wydania aktu, obowiązkiem Sądu jest uwzględnienie zdarzeń, które zaszły w toku postępowania sądowoadministracyjnego, jeżeli dotyczą rozstrzygnięć organów administracyjnych i sądów administracyjnych (art. 170 i 171 p.p.s.a.) wydanych w kontrolowanej sprawie. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2012r., sygn..akt II FSK 1617/10 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2013r., sygn..akt I SA/Kr 1066/10 dostępne w centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl)
Skoro zatem w dacie orzekania przez Sąd decyzje o odmowie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie są decyzjami ostatecznymi, to można przyjąć, że zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją organu o uznaniu świadczeń za nienależnie pobrane na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. To z kolei obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono natomiast, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Po myśli art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 lit b i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 461), orzeczono o natomiast o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu żądanego wynagrodzenia, powiększonego o należny podatek od towarów i usług, w związku ze złożonym przezeń oświadczeniem, iż koszty te nie zostały opłacone nawet w części.
Ponownie rozpatrując sprawę, organ uwzględni przedstawione powyżej poglądy prawne, uzależniając rozstrzygnięcie od uostatecznienia się decyzji w sprawie przyznania skarżącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wydanej po wznowieniu postępowania.
a.tp.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło