II SA/Łd 1309/11

Dnia 6 marca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda – Lenczewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Protokolant Asystent sędziego Marcin Olejniczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2012 roku sprawy ze skargi C. U. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów z akt sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu M. K., prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w Ł. przy ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 74 § 2 oraz art. 73 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., w skrócie K.p.a.), utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] nr [...] odmawiające wydania C. U. uwierzytelnionych odpisów dokumentów z akt sprawy. W toku postępowania ustalono, iż pismem z dnia 17 sierpnia 2011r. C. U. zwróciła się do Prokuratora Generalnego o zwrot dokumentów załączonych do pisma z dnia 28 lipca 2011r. Pismo skarżącej z dnia 17 sierpnia 2011r. Departament Postępowania Przygotowawczego Prokuratury Generalnej przekazał do Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, a Ministerstwo przekazało pismo do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Powołując się na art. 73 § 2 K.p.a. organ administracji stwierdził, iż strona nie wskazała celu, w jakim planuje wykorzystać uwierzytelnione odpisy dokumentów oraz nie uzasadniła tego ważnym interesem, dlatego w związku z tym postanowieniem odmówił wydania uwierzytelnionych dokumentów z akt sprawy z uwagi na brak ważnego interesu. Postanowienie zostało doręczone skarżącej w dniu 3 października 2011r. Pismem z dnia 3 października 2011r. C. U. ponownie zwróciła się z żądaniem zwrotu przedmiotowych dokumentów do Departamentu Postępowania Przygotowawczego Prokuratury Generalnej, który w dniu 13 października 2011r. przekazał ww. żądanie Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Rozpoznając zażalenie skarżącej organ administracji w pierwszej kolejności stwierdził, iż zażalenie zostało wniesione w terminie, a następnie przytaczając treść przepisu art. 73 § 2 K.p.a. stwierdził, że ww. przepis zobowiązuje organ administracji publicznej do uwierzytelnienia na żądanie strony sporządzonych przez stronę odpisów lub kopii z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, jeżeli organ ten uzna, iż jest to uzasadnione ważnym interesem strony. W ocenie organu strona żądając wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy nie wykazała w tym swojego ważnego interesu, dlatego na podstawie okoliczności faktycznych i prawnych sprawy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...]. Na ostateczne postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych skargę do sądu administracyjnego wniosła C. U., zarzucając organowi administracji, iż pod pretekstem braku dowiedzenia, że żądanie skarżącej jest uzasadnione ważnym interesem strony, odmawia skarżącej wydania odpisów dokumentów, załączonych do wcześniejszych wniosków. Skarżąca podniosła, że nie posiada dodatkowych egzemplarzy żądanych dokumentów, a zamierza je wykorzystać przed innymi organami. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sadem Administracyjnym w Łodzi pełnomocnik skarżącej popierał skargę i oświadczył, że z uwagi na ograniczoną możliwość kontaktu ze skarżącą nie mógł ustalić, jakiej treści pismo skarżąca przesłała do Ministra Pracy i Polityki Społecznej i zostało ono złożone po doręczeniu skarżącej postanowienia pierwszo instancyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako: p.p.s.a. – sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd badając w tak zakreślonych granicach legalność postanowienia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych doszedł do przekonania, że przy wydaniu kwestionowanej rozstrzygnięcia doszło do naruszenia przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i uzasadniało uwzględnienie skargi. Przede wszystkim podkreślić należy, że zgodnie z art. 141 § 2 K.p.a. w związku z art. 129 § 1 i art. 144 K.p.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. W myśl art. 57 § 5 pkt 2 K.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Natomiast stosownie do art. 65 § 1 jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. Podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu (§ 2). Z kolei art. 134 K.p.a. stanowi, iż organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Jak wynika z powyższego w pierwszej kolejności organ odwoławczy obowiązany jest zbadać czy środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został zachowany termin do jego wniesienia. W przypadku stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia organ odwoławczy jest zobligowany do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. W przedmiotowej sprawie skarżąca odebrała pierwszo instancyjne postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] w dniu 3 października 2011r., zatem termin do wniesienia zażalenia na to postanowienie upływał w dniu 10 października 2011r. Jak wynika to z akt sprawy, dniu 4 października 2011r. skarżąca nadała zażalenie pocztą, które zaadresowała do Departamentu Postępowania Przygotowawczego Prokuratury Generalnej, który w dniu 13 października 2011r. przekazał ww. żądanie Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W ocenie Sądu, Prokuratura Generalna nie jest organem administracji publicznej i w takiej sytuacji nie będzie miała zastosowania zasada, iż podanie wniesione do organu administracji publicznej niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu - art. 65 § 2 K.p.a. Przekazywanie bowiem sprawy w trybie art. 65 § 1 K.p.a., może nastąpić wyłącznie pomiędzy organami administracji publicznej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 marca 2007r., sygn. akt I SA/Wa 1687/06 – dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W związku z powyższym należy jednoznacznie stwierdzić, iż to zażalenie, które zostało wniesione do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych za pośrednictwem Prokuratury Generalnej było złożone po terminie, jako że do organu właściwego wpłynęło w dniu 13 października 2011r., podczas gdy termin upłynął z dniem 10 października 2011r. Jednakże w aktach administracyjnych znajduje się również pismo Departamentu Ubezpieczeń Społecznych Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 października 2011r., z którego wynika, iż ww. organ administracji w ślad za pismem z dnia 5 sierpnia 2011r. znak: [...] oraz pismem z dnia 7 września 2011r. znak: [...] przesyła, zgodnie z właściwością, kolejny list C. U., w którym zawarta jest ponowna prośba o zwrot załączników przesłanych przez zainteresowaną. Tegoż "listu" nie ma jednak w aktach sprawy. Z powołanego wyżej pisma Departamentu Ubezpieczeń Społecznych Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej nie wynika również jednoznacznie, o jakim piśmie skarżącej jest mowa. Nie wiadomo zatem, czy jest to pismo z dnia 21 września 2011r., które zostało przekazane przez Departamentu Postępowania Przygotowawczego Prokuratury Generalnej w dniu 30 września 2011r., czy może jest to inne pismo, z którego treści dałoby się wywnioskować, iż stanowi ono zażalenie na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], co sugerować może data (10 października 2011r.). Nie można bowiem wykluczyć, że skarżąca złożyła zażalenie nie tylko za pośrednictwem Prokuratury Generalnej, ale także za pośrednictwem Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, co mogłoby skutkować zachowaniem terminu do jego wniesienia, jako że wskazane ministerstwo jest organem administracji, do którego ma zastosowanie przepis art. 65 § 1 K.p.a. Wskazać również należy, iż na rozprawie w dniu 6 marca 2012r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że z uwagi na niepełnosprawność skarżącej miał ograniczoną możliwość z nią kontaktu, co uniemożliwiło mu ustalenie jakiej treści pismo skarżąca przesłała do Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej i czy zostało złożone po otrzymaniu postanowienia pierwszoinstancyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż organ administracji wbrew określonej w art. 6 K.p.a. zasadzie praworządności, wymagającej od organów administracji publicznej działania na podstawie przepisów prawa, nie wyjaśnił należycie kwestii terminowości wniesionego zażalenia, co zobligowany jest badać z urzędu z mocy art. 134 K.p.a. Dokumenty zgromadzone w aktach sprawy nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie czy zażalenie zostało wniesione w terminie, a tym samym czy skutecznie uruchomiło merytoryczne rozpoznanie sprawy przez organ ponownie rozpatrujący sprawę. W tym celu niezbędne jest zbadanie jakie pismo skarżącej zostało przekazane Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przez Departament Ubezpieczeń Społecznych Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w dniu 10 października 2011r. a w szczególności , czy pismo to nosi cechy zażalenia, a jeżeli tak, to czy zostało wniesione w 7- dniowym terminie od dnia doręczenia skarżącej postanowienia z dnia [...]. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy bowiem, decydować będzie o tym, czy skarżąca zachowała termin do wniesienia zażalenie na wydane w pierwszej instancji postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. Omówione uchybienia procesowe czynią niecelowym i przedwczesnym rozważania co do merytorycznych zarzutów skargi, choć jedynie zasygnalizować i przypomnieć należy, że podstawowym obowiązkiem organu, wynikającym z art. 9 K.p.a. jest prawidłowe ustalenie treści żądania strony. W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O wynagrodzeniu dla pełnomocnika skarżącej, ustanowionego z urzędu, orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). j.m.