II SA/Łd 131/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz radcy prawnego M. W., prowadzącego Kancelarię Radcy Prawnego w Ł. przy ul. [...], kwotę 488 (czterysta osiemdziesiąt osiem) złotych, która zawiera należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu T. R. przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...] o odmowie przyznania T. R. pomocy w formie zasiłku celowego na zakup leków w kwietniu 2009r. Decyzja ta stanowi rozstrzygnięcie odwołania, opatrzonego datą 30.04.2010r., które wpłynęło do SKO w dniu 4 maja 2010r. W odwołaniu T.R. kwestionował pozbawienie go prawa do zasiłku celowego na zakup leku w kwietniu 2010r. Nie zgadzając się z powołaną na wstępie decyzją, T. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której domagał się uchylenia rozstrzygnięcia oraz zasądzenia kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, a więc wyłącznie z punktu widzenia legalności zaskarżonego aktu. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej K.p.a.) lub innych przepisach – stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – powoływanej dalej jako p.p.s.a.). W myśl art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji sąd stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej podniesione. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. dopuściło się bowiem naruszenia prawa, które stanowi określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przyczynę nieważności decyzji. Na wstępie przede wszystkim podkreślić należy, iż w myśl art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Jak wynika z treści tego przepisu, termin do wniesienia odwołania, rozpoczyna swój bieg w dniu, w którym doręczono stronie decyzję, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Wniesienie odwołania przed rozpoczęciem biegu terminu do wniesienia odwołania jest przedwczesne i nie może wywoływać skutków prawnych. Wydanie decyzji przez organ II instancji w wyniku rozpatrzenia takiego przedwczesnego środka zaskarżenia jest w istocie wydaniem decyzji z urzędu, bez wniosku strony. Uchybienie to stanowi rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (vide: wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 27 lutego 2007r., utrzymanym w mocy wyrokiem NSA z dnia 5 czerwca 2008r., sygn. akt I OSK 831/07 – dostępnych w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Do takiej sytuacji doszło w rozpoznawanej sprawie. Decyzja organu I instancji została wydana w dniu [...]. Tymczasem T. R. już w dniu 30.04.2009r. złożył odwołanie, wyjaśniając, że jest to odwołanie "od ustnej decyzji Kierownika MOPS [...] z dnia 29 kwietnia 2009r.". Ze znajdującej się na tym odwołaniu prezentaty Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. wynika natomiast, że wpłynęło ono do organu odwoławczego już w dniu 4 maja 2009r. Nie budzi wątpliwości, że odwołanie dotyczy odmowy przyznania T. R. pomocy w formie zasiłku celowego na zakup leków w kwietniu 2009r, a więc rozpoznawanego wniosku i późniejszej decyzji. Świadczy o tym również wpisany na prezentacie SKO znak sprawy "[...]". Z zestawienia samych dat: wydania decyzji przez organ pierwszej instancji – "[...]" oraz prezentaty Samorządowego Kolegium Odwoławczego – "4-05-2009r." na odwołaniu skarżącego z dnia 30 kwietnia 2009r. bezspornie wynika, że zakwestionował on rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, zanim w ogóle zostało ono wydane, a więc jeszcze przed rozpoczęciem biegu terminu, o którym mowa w powołanym wyżej art. 129 § 2 k.p.a. Zatem, jak wcześniej wskazano, rozpoznanie merytoryczne takiego przedwczesnego odwołania dotknięte jest wadą nieważności. Dodać przy tym należy, iż nie ma podstaw do uznania, iż w sprawie niniejszej wydana została decyzja ustna, o czym pisze w odwołaniu T. R. Określona w art. 14 § 1 k.p.a. zasada pisemności nakazuje załatwianie spraw administracyjnych w formie pisemnej. Pojęcie "załatwianie sprawy" odnosi się przede wszystkim do rozstrzygania sprawy co do jej istoty w całości lub w części albo innego zakończenia sprawy w danej instancji przez wydanie decyzji (art. 104 § 1 i 2 k.p.a.). Odstępstwo od zasady pisemnego załatwienia sprawy, a więc ustne załatwienie sprawy jest dopuszczalne natomiast tylko wówczas, gdy przemawia za tym interes trony, a przepis prawa nie stoi temu na przeszkodzie, o czym stanowi art. art. 14 § 2 k.p.a. Przy czym w myśl tego ostatniego przepisu treść oraz istotne motywy takiego załatwienia powinny być utrwalone w aktach w formie protokołu lub podpisanej przez stronę adnotacji. W aktach sprawy nie ma takiego protokołu lub podpisanej przez stronę adnotacji, o jakim stanowi art. 14 § 2 k.p.a. Reasumując – nie ma przesłanek do uznania, iż wydano decyzję ustną. W tej sytuacji nie można uznać, że znajdujące się w aktach sprawy odwołanie skarżącego z dnia 30 kwietnia 2009r. dotyczy wydanej w warunkach określonych w art. 14 § 2 k.p.a. decyzji ustnej organu pierwszej instancji z dnia "29 kwietnia 2009r.". Ponadto nie sposób byłoby uznać za decyzję pisma nieopatrzonego datą, stanowiącego załącznik do wywiadu środowiskowego z dnia 23 kwietnia 2009r., podpisanego przez Kierownika Oddziału Pomocy Materialnej i Pracy Socjalnej – E. W. Jest to co najwyżej propozycja, projekt wstępny rozstrzygnięcia. Nie zawiera ono niezbędnych elementów konstytutywnych decyzji takich jak: oznaczenie organu administracji publicznej, data wydania, oznaczenie strony, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji, o jakich stanowi art. 107 § 1 k.p.a. Na podstawie tej propozycji organ I instancji wydał decyzję w dniu [...], którą doręczył zainteresowanemu. Powyższe ustalenia i rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. została w istocie wydana w wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego z dnia 30 kwietnia 2009r., które jako przedwczesne było niedopuszczalne. Tymczasem powinnością organu odwoławczego w takiej sytuacji było stwierdzenie niedopuszczalności tego odwołania w postanowieniu wydanym na podstawie o art. 134 k.p.a. Rozpatrując merytorycznie odwołanie skarżącego i wydając zaskarżoną decyzję w dniu [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. dopuściło się rażącego naruszenia prawa, o jakim stanowi art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skutkować musi stwierdzeniem jej nieważności. Konsekwencją tego jest również to, iż nie jest możliwe ustosunkowanie się do merytorycznych zarzutów skargi. Wskazania co do dalszego postępowania dla Samorządowego Kolegium Odwoławczego wynikają natomiast z przedstawionych wyżej rozważań. Oznacza to, że odwołanie skarżącego z dnia 30 kwietnia 2009r., które wpłynęło do organu odwoławczego w dniu 4 maja 2009r. winno zostać ocenione przez organ odwoławczy pod kątem jego dopuszczalności. Z powyższych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu orzeczono w oparciu o art. 250 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 1 i 3, § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. d, § 15 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).