II SA/Łd 1319/13

Dnia 22 lipca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Sędzia NSA Anna Stępień po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku P. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. a.bł. P. R. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i 12-letnim synem. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia skarżącej w wysokości 4200 zł, ponadto rodzina posiada oszczędności w wysokości 50.000 zł. Skarżąca podkreśliła we wniosku, że obecnie nie stać jej na adwokata, ani uiszczenie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od powyższego postanowienia P. R. podniosła, że aktualnie jej rodzina utrzymuje się z jednej pensji, ponieważ mąż skarżącej jest bezrobotny. Sytuacja taka trwa od 4 listopada 2013 r. Zaoszczędzone środki rodzina wykorzystuje na bieżące potrzeby. Skarżąca podkreśliła również, że w obecnej sytuacji ponoszenie kosztów sądowych jak i obowiązkowego pełnomocnictwa przy sporządzaniu skargi kasacyjnej znacząco wpłynie na już i tak skromny budżet rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. W rozumieniu art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1); w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Całkowite zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe wyjątkowo w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 12 lipca 2013 r. sygn. akt II OZ 604/13 – Lex nr 1345059). W rozpoznawanej sprawie, postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2014 r., referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Dokonując analizy złożonego przez skarżącą oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, sąd doszedł do przekonania, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Według sądu skarżąca nie wykazała dostatecznie, że nie posiada żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Analiza sytuacji dochodowej i majątkowej skarżącej prowadzi do wniosku, że skarżąca utrzymuje się ze stałego dochodu z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 4200 zł brutto. Skarżąca ma także zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Niespornym jest wreszcie, iż strona posiada oszczędności w wysokości 50.000 zł, które jak twierdzi przeznacza obecnie na bieżące potrzeby. Ów fakt ma decydujące znaczenie i nie pozwala uznać skarżącej za osobę ubogą, która nie jest w stanie wygospodarować pieniędzy na zainicjowane przez siebie postępowanie sądowe. Podsumowując sąd stwierdził, że sytuacja materialna skarżącej pozwala jej na wygospodarowanie środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych postępowania kasacyjnego bez jakiegokolwiek uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny oraz bez konieczności obciążania tymi kosztami ogółu podatników. Z tego też względu sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a. a.bł.