II SA/Łd 147/15

Dnia 14 kwietnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2015 roku sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami uchyla zaskarżoną decyzję. LS Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 267), powoływanej dalej jako k.p.a. – oraz art. 3 pkt 1, 2, 2a, art. 4 ust. 1 i 2, art. 5, art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 1456) – powoływanej także jako: "ustawa" lub "u.ś.r." , utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...], orzekającej o odmowie przyznania A.P. zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami. W uzasadnieniu decyzji Kolegium, powołując się na treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych wyjaśniło zasady przyznawania zasiłków rodzinnych, a także obliczania dochodu w rodzinie przy uwzględnieniu dochodu utraconego i dochodu uzyskanego. Dalej organ odwoławczy wskazał, że utrata przez A.P. zatrudnienia w firmie: Spółka Jawna A dała podstawę do zastosowania instytucji utraty dochodu za 2012r. Z kolei podjęcie przez A.P. zatrudnienia od dnia 2 maja 2012r. w firmie Spółka Jawna B dawało podstawę do przeliczenia dochodu zgodnie z treścią art. 5 ust 4a ustawy (tj. od maja 2012r. do grudnia 2012r.). Natomiast uzyskanie przez G.T., konkubenta wnioskodawczyni, zatrudnienia w firmie C od miesiąca maja 2014r. dało podstawę do zastosowania instytucji dochodu uzyskanego (dochód za czerwiec 2014r. w kwocie 662,69 zł. netto). Organu II instancji po ponownej analizie wniosku i załączonych do niego akt administracyjnych sprawy ustalił, że roczny dochód osiągnięty w rodzinie A. P. w roku 2012 wynosił 30.050,71 zł. Kwota dochodu utraconego wyniosła 19.436,47 zł. Kwota dochodu uzyskanego w 2012r. przez A.P. – 14.991,60 zł. (z tytułu uzyskania przezeń zatrudnienia w miesiącu maju 2012r. 1.873,95zł x 8 miesięcy. Kwota dochodu uzyskanego przez G.T.w 2014r. - 662,69 zł (z tytułu uzyskania przezeń zatrudnienia od maja 2014r.). Kwota miesięcznego dochodu rodziny po zastosowaniu instytucji utraty i uzyskania dochodu wyniosła 3.421,16 zł, zatem miesięczny dochód netto w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 570,19 zł i przekroczył kryterium ustawowe wynikające z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynoszące 539,00 zł na osobę w rodzinie. Kolegium wskazało, że co prawda miesięczny dochód w rodzinie A. P. w przeliczeniu na osobę przekroczył, próg dochodowy o 31,19 zł, tak więc nie przekroczył kwoty 77,00 zł, odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie zasiłkowym 2013/2014, jednakże zasiłek rodzinny w poprzednim okresie zasiłkowym 2012/2013 nie przysługiwał A.P., dlatego zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy zasiłek rodzinny na dzieci A.P., M. P., Z.T. i P. T. w okresie od 1 października 2014r. A. P. nie przysługuje. Organ odwoławczy wyjaśnił, że przyznanie świadczeń w oparciu o normy zawarte w ustawie o świadczeniach rodzinnych nie jest pozostawione uznaniu organów administracji, a wyłącznie uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w tejże ustawie. Podkreślić należy, że kryteria przyznawania świadczeń określone zostały przez ustawodawcę w sposób jednoznaczny i wyczerpujący. Zatem ani organ I instancji, ani też organ II instancji nie był władny do przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego wbrew obowiązującym regulacjom. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające, wydana zaś w sprawie decyzja okazała się zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożyła A.P., która podniosła, że do odwołania od decyzji organu I instancji załączyła zaświadczenia komornika sądowego potwierdzające dokonanie wpłat przez jej partnera G.T. tytułem alimentów na rzecz innych osób w roku 2012 i 2013. Wydając decyzję o odmowie przyznania świadczeń za okres od dnia 1 października 2013r. organ I instancji nie wziął pod uwagę zaświadczeń komorniczych i nie pomniejszył dochodu w rodzinie skarżącej o kwoty płaconych alimentów. Według niej dochód rodziny w 2012r. powinien być pomniejszony o 2.964,66 zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie bowiem z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz.U. nr 270 z 2012r., zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) . Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia orzeczeń, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w stopniu skutkującym jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego. W niniejszej sprawie A.P. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł.i z [...]., która utrzymywała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], odmawiającą przyznania zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na czworo dzieci skarżącej. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji uznały bowiem, że skarżącej nie przysługują powyższe świadczenia rodzinne z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Jak wynika z akt sprawy wniosek o przyznanie świadczenia został złożony w dniu 20 października 2014 r. i dotyczył okresu zasiłkowego 1 listopada 2013r. – 31 października 2014r. Rok kalendarzowy, poprzedzający okres zasiłkowy zatem, to rok 2012. W rozpoznawanej sprawie w istocie chodzi więc o świadczenia należne za okres 1 miesiąca (października 2014r.). Nie ulega przy tym wątpliwości, że dochód w rodzinie skarżącej w roku poprzedzającym pobieranie świadczeń rodzinnych ulegał zmianie. Wiązało się to z utratą i podjęciem przez skarżącą zatrudnienia w 2012r. oraz podjęciem pracy przez jej konkubenta w 2014r. Jednakże przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest nie kwestia dochodów utraconych i uzyskanych, lecz prawidłowość kalkulacji dochodu rodziny, w związku z nieuwzględnieniem przez organ odwoławczy, podnoszonej przez skarżącą w odwołaniu okoliczności, związanej z potrąceniami alimentacyjnymi dokonywanymi z renty konkubenta skarżącej w 2012r. na rzecz jego małoletnich dzieci z poprzedniego związku. Zgodnie bowiem z ogólną zasadą wynikającą z art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dochód rodziny zawsze ustala się po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Na taki sposób ustalania dochodu wskazuje również § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2013r., poz. 3), zgodnie z którym w przypadku gdy członek rodziny ma zobowiązania alimentacyjne na rzecz osoby spoza rodziny, od dochodu członka rodziny odejmuje się kwotę alimentów zapłaconych na rzecz tej osoby. Zasada odliczania alimentów od dochodu ma zatem bezwzględne zastosowanie, natomiast szczególne warunki obliczania dochodu uzyskanego, wynikające z art. 5 ust. 4 ustawy określają jedynie sposób, w jaki należy obliczać dochód rodziny w sytuacji, gdy dochód został utracony lub uzyskany. Jednakże w dalszym ciągu w powołanym przepisie jest mowa o dochodzie, przez który należy, zgodnie z art. 3 ustawy, rozumieć kwotę przypadająca na każdego członka rodziny po odliczeniu alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Nie jest również istotne, że we wniosku w pkt 4.1 skarżąca nie wpisała alimentów płaconych przez jej konkubenta, uczyniła to natomiast w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy, w ramach obowiązku dwukrotnego, merytorycznego rozpatrzenia sprawy winien tę okoliczność uwzględnić. W świetle treści zaświadczenia komorniczego, dołączonego przez skarżącą do odwołania, wydaje się natomiast, iż kwoty wyegzekwowane przez komornika od konkubenta skarżącej tytułem alimentów w 2012r. wyniosły łącznie 2.964,66 zł, co oznacza, że jego dochód w 2012r. z tytułu renty powinien być pomniejszony o tę kwotę. Dochód ten wyniósłby wówczas 3.449,58 zł. zamiast 6.414,24 zł. To z kolei oznacza, że wyliczona przez organ I instancji kwota dochodu na osobę w rodzinie skarżącej jest zawyżona, zaś jej prawidłowa kalkulacja mogłaby skutkować konkluzją o spełnieniu wymogu pozostawania w granicach ustawowego kryterium dochodowego. W tym kontekście na marginesie już jedynie wskazać należy, że zgodnie z akceptowaną przez Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, wykładnią art. 5 ust.3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dla zastosowania dobrodziejstwa przewidzianego w tym przepisie nie jest wymagane by zasiłek rodzinny był pobierany (został przyznany) w poprzednim okresie zasiłkowym. Istotne jest by w tym okresie przysługiwał, co w przypadku jego niepobierania, rodzi obowiązek samodzielnego ustalania, czy wnioskodawca spełniał przesłanki do jego przyznania. (por. np. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Kielcach z dnia 29 czerwca 2011r., sygn.akt II SA/Ke 372/11, w Łodzi z dnia 22 marca 2011r., sygn.akt II SA/Łd 143/11, w Poznaniu z dnia 18 grudnia 2008r., sygn..akt IV SA/Po 111/08, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uznać zatem należy, że organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego - przepisu art. 3 pkt 1 i art. 5 ust. 3 ustawy - a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien ponownie dokonać obliczenia dochodu rodziny skarżącej z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w niniejszym wyroku. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji, uznając to za wystarczające dla końcowego załatwienia sprawy. Z uwagi na charakter prawny zaskarżonej decyzji (nienadającej się do wykonania i niewymagającej wykonania) za bezprzedmiotowe uznano zaś rozstrzyganie w sprawie jej wykonywania do dnia uprawomocnienia się wyroku. IB