II SA/Łd 148/13
WyrokWSA w Łodzi2013-06-21
Skład orzekający: Grzegorz Szkudlarek, Renata Kubot – Szustowska, Czesława Nowak - Kolczyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zasiłek pielęgnacyjny przyznany osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego może zostać uznany za nienależnie pobrany, jeśli organ administracji prawidłowo pouczył stronę o braku prawa do pobierania świadczenia w takiej sytuacji?Ratio decidendi
Zasiłek pielęgnacyjny jest nienależnie pobrany, jeśli został wypłacony mimo zaistnienia okoliczności powodujących utratę prawa do świadczenia, a strona została o tym prawidłowo pouczona. W przypadku, gdy decyzja przyznająca zasiłek pielęgnacyjny zawierała jasne i konkretne pouczenie o tym, że zasiłek nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego, a strona otrzymała dodatek pielęgnacyjny, zasiłek pielęgnacyjny należy uznać za nienależnie pobrany. Organy administracji nie mają obowiązku udzielania porad prawnych ani wyjaśniania wszystkich obowiązujących przepisów.Stan faktyczny
Prezydent Miasta uchylił decyzję przyznającą W. P. zasiłek pielęgnacyjny i uznał go za nienależnie pobrany za okres od stycznia 2010 r. do kwietnia 2012 r., zobowiązując do zwrotu kwoty 4 284 zł. Organ ustalił, że W. P. od stycznia 2010 r. otrzymywał dodatek pielęgnacyjny z ZUS, co zgodnie z przepisami wykluczało prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Strona skarżąca kwestionowała prawidłowość pouczenia o obowiązku informowania organu o zmianie sytuacji oraz zarzucała naruszenie przepisów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając pouczenie za wystarczające. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 21 czerwca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska (spr.) Sędzia WSA Czesława Nowak - Kolczyńska Protokolant specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2013 roku sprawy ze skargi W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny i uznanie zasiłku za nienależnie pobrany - oddala skargę. LS
Prezydent Miasta R., decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 32 ust. 1 i ust. 2, art. 16 ust. 6, art. 20 ust. 3 art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U.z 2006r. nr 139 z 2006r., poz. 992 ze zm.), w związku z art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.):
- uchylił własną decyzję z dnia [...], nr [...] przyznającą W. P. zasiłek pielęgnacyjny;
- uznał za nienależnie pobrany zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 4 284 złotych za okres od dnia 1 stycznia 2010r. do dnia 30 kwietnia 2012r.;
- zobowiązał W. P. do zwrotu kwoty 4 284 złotych z tytułu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami, wyliczonymi na dzień wydania niniejszej decyzji w wysokości 896 złotych.
W uzasadnieniu tejże decyzji organ wyjaśnił, iż decyzją z dnia [...], nr [...] uchylono decyzję przyznającą W. P. zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 złotych miesięcznie na czas nieokreślony, począwszy od dnia 1 listopada 2007r.., po czym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., decyzją z dnia [...] nr [...], wskutek odwołania W. P., uchyliło w/w decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Rozpoznając ponownie sprawę, organ pierwszej instancji ustalił, iż decyzją z dnia [...], nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych w T. Inspektorat w R. przyznał stronie od 1 stycznia 2010r. prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na stałe i dodatek pielęgnacyjny do dnia 31 maja 2013r. Pierwsza wypłata dodatku pielęgnacyjnego nastąpiła wraz ze świadczeniem za marzec 2010 roku, a w następnych miesiącach dodatek wypłacany był wraz z rentą, w pierwszym dniu każdego miesiąca. Nadto ustalono, iż z przekazanych przez ZUS informacji, w odniesieniu do przyznanego dodatku pielęgnacyjnego, nie wynika, aby zaistniały przesłanki wstrzymania wypłaty, czy też przesłanki negatywne, powodujące utratę prawa do dodatku, określone w przepisach.
W konsekwencji organ doszedł do wniosku, iż zainteresowanemu zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje, jako osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego, do którego W. P. nabył uprawnienia od dnia 1 stycznia 2010r. Okoliczność ta powoduje, iż wskazane wyżej świadczenie, poczynając od tej daty, należy uznać za nienależnie pobrane, albowiem uzyskanie dodatku pielęgnacyjnego jest okolicznością powodującą ustanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w całości.
Jednocześnie organ stwierdził, że w pouczeniu do wniosku z dnia 19 października 2007r. oraz decyzji z dnia [...], przyznającej zasiłek pielęgnacyjny w sposób czytelny wskazano, iż beneficjent jest zobowiązany do poinformowania organu o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych oraz pouczono, iż zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje, gdy ustalone jest prawo do dodatku pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. nr 162, poz. 1118, ze zm.) oraz na podstawie innych ustaw, które zostało opatrzone podpisem osoby upoważnionej przez wnioskodawcę. Pomimo tego pouczenia, zdaniem organu, W. P. zaniechał poinformowania organu o uzyskaniu prawa do dodatku pielęgnacyjnego od dnia 1 stycznia 2010r., co miało wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Dodano, iż tej samej treści pouczenie znajduje się we wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego z dnia 19 października 2007r, zatem strona miała pełną świadomość obowiązku poinformowania o zmianie sytuacji materialnej i sama przyczyniła się do powstania nienależnie pobranych świadczeń.
Od powyższej decyzji, części dotyczącej uznania za nienależnie pobrane i zobowiązania do zwrotu świadczenia nienależnie pobranego, odwołał się W. P., wnosząc o jej uchylenie.
W treści odwołania wyjaśnił, iż nie został prawidłowo pouczony o konieczności informowania organu o zmianie sytuacji materialnej, powstałej w wyniku przyznania mu dodatku pielęgnacyjnego, mającej wpływ na wypłatę przedmiotowego świadczenia. Podkreślił, że pouczenie organu administracji znajdujące się na wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego oraz na decyzji przyznającej zasiłek, którą odebrała osoba przeze niego upoważniona jest nienależyte, bowiem przytoczono jedynie przepis ustawy bez jego wyjaśnienia. Pouczenie winno być natomiast jasne i czytelne oraz zawierać wyczerpujące informacje o obowiązujących zasadach oraz sytuacjach, w których następuje po stronie skarżącego brak prawa do pobierania otrzymanego świadczenia. Takiego pouczenia nie zawiera ani wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego ani wydana decyzja o jego przyznaniu. Podanie jedynie przepisu ustawy jest dla większości osób, nie posiadających wykształcenia prawniczego zupełnie nieczytelne i nie może być traktowane jako pouczenie. Brak prawidłowego pouczenia powoduje, że świadczeniobiorca nie ma obowiązku zwrotu pobranych kwot, choćby nawet z innych źródeł mógł powziąć wiadomość o tychże okolicznościach. Poza tym wskazał, iż ze standardowym pouczeniem miał możliwość zapoznania się jedynie w momencie składania wniosku. Wniosek pozostawiany jest w aktach sprawy, także decyzję odkłada się do akt. Świadczeniobiorca winien mieć możliwość wielokrotnego dostępu do treści pouczenia bądź bezpośrednio w treści decyzji albo w odrębnej ulotce wydawanej stronie za potwierdzeniem odbioru. Organ administracji winien również sporządzać wywiad środowiskowy, z którego by wynikało, że pracownik socjalny powiadomił beneficjenta o przyczynach i skutkach ewentualnego równoczesnego pobierania zasiłku i dodatku pielęgnacyjnego. Pouczenie dotyczy bowiem zmian w stanie faktycznym w stosunku do stanu istniejącego w dacie przyznania świadczenia. Wyjaśnił, iż świadomość, że zasiłek pielęgnacyjny mu się nie należy uzyskał w chwili zawiadomienia go o wszczęciu postępowania administracyjnego przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., natomiast składając wniosek o zasiłek pielęgnacyjny, spełniał warunki do jego przyznania. Dopiero po uzyskaniu prawa do dodatku pielęgnacyjnego w myśl obowiązujących przepisów prawnych powinien utracić prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, lecz składając wniosek o przyznanie renty i dodatku pielęgnacyjnego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych nie znalazł na formularzu żadnej informacji, co do pobierania przez wnioskodawcę zasiłku pielęgnacyjnego z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i konsekwencji takiej sytuacji.
Wobec tego, zdaniem odwołującego się, wadliwa jest decyzja o uznaniu za nienależnie pobrany zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 4 284 złotych, za okres od dnia 1 stycznia 2010r. do dnia 30. kwietnia 2012r. i zobowiązanie do zwrotu tejże kwoty wraz z ustawowymi odsetkami. Zdaniem strony, organ nieprawidłowo wywiódł, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem pouczenia dokonywane przez organ powinny być zindywidualizowane i zrozumiałe dla konkretnego świadczeniobiorcy, a organ winien dołożyć szczególnej staranności w tym zakresie dla strony, która ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności i wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Nadto, zdaniem strony, organ naruszył art. 10 § 1 k.p.a., bowiem przed wydaniem decyzji nie umożliwił odwołującemu się wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., decyzją z dnia [...], nr [...] , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy wskazaną na wstępie decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...].
Uzasadniając powyższe rozstrzygniecie Kolegium przypomniało, iż sporne świadczenie przyznane zostało stronie po rozpoznaniu jego wniosku, którego integralną część stanowi oświadczenie służące ustaleniu uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego (część II wniosku). Z treści formularza, zdaniem Kolegium, bezspornie wynika, iż odwołujący się został pouczony o konieczności powiadomienia podmiotu wypłacającego zasiłek pielęgnacyjny o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. W końcowej części wniosku zawarte jest pouczenie, iż zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz na podstawie innych ustaw. Z tego zapisu wynika zatem obowiązek poinformowania organu o uzyskaniu prawa do dodatku pielęgnacyjnego. Wskazane wyżej oświadczenie oraz pouczenie zostało podpisane przez skarżącego dnia 19 października 2007r. Nadto o obowiązku niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenia rodzinne w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, jak też o nieprzysługiwaniu zasiłku pielęgnacyjnego osobom uprawnionym do dodatku pielęgnacyjnego skarżący został też pouczony w decyzji z dnia [...], przyznającej mu zasiłek pielęgnacyjny. Zdaniem organu, w/w pouczenia zostały sformułowane w sposób zrozumiały, zawierały tylko niezbędne treści i nie wymagały znajomości przepisów prawa. Nie sposób zatem uznać za uzasadnione zarzutów odwołania, odnoszących się w istocie rzeczy do prawidłowości pouczenia o braku podstaw do pobierania świadczenia.
W ocenie organu, bezsporny jest również fakt, iż W. P. otrzymuje, przyznany decyzją z dnia [...] dodatek pielęgnacyjny od 1 stycznia 2010r., zatem z chwilą przyznania przez organ emerytalny dodatku pielęgnacyjnego na podstawie art. 75 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z dniem 1 stycznia 2010r. utracił uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego. Tym samym pobrany przez skarżącego zasiłek w okresie od 1 stycznia 2010r. do 30 kwietnia 2012r. należało uznać za świadczenie nienależnie pobrane.
Powyższą decyzję W. P. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji, w części dotyczącej uznania za nienależnie pobrane i zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż zasiłek pielęgnacyjny przyznany skarżącemu miał charakter świadczenia nienależnie pobranego oraz nieprawidłowe ustalenie obowiązku zwrotu pobranego świadczenia przez dokonanie wadliwej oceny istnienia przesłanki z w/w przepisu tj. zaistnienia okoliczności należytego pouczenia osoby pobierającej zasiłek pielęgnacyjny o sytuacjach, w których następuje brak prawa do ich pobierania. Podniósł również zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 9 i 10 k.p.a. poprzez brak należytego i wyczerpującego poinformowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy w tym mających wpływ na przyznanie i ustanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, braku udzielenia niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, dotyczących możliwości poniesienia przez skarżącego szkody z powodu nieznajomości prawa, w tym w postaci nałożenia obowiązku zwrotu nienależnie wypłaconego zasiłku pielęgnacyjnego oraz nieumożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów.
W uzasadnieniu skargi powtórzył argumentację, zawartą w złożonym uprzednio odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w treści zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do procesowych zarzutów skargi podniosło, że o prawie do czynnego udziału w postępowaniu oraz możliwości zapoznania się z aktami sprawy skarżący zawiadomiony został pismem z dnia 17 maja 2012r., informującym o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie.
W piśmie z dnia 14 marca 2013r. skarżący poparł stanowisko wyrażone w skardze. Podniósł, iż jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, po amputacji obu kończyn dolnych, po kilku zawałach mięśnia sercowego, których skutkiem jest pozawałowa dusznica bolesna. Ponadto choruje na nadciśnienie tętnicze oraz cukrzycę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie bowiem z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).
Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art.156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach – stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi w zaś grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270, powoływanej dalej jako p.p.s.a.) Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, brak było podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta R., uchylającą decyzję o przyznaniu skarżącemu zasiłku pielęgnacyjnego oraz uznającą pobrany przezeń zasiłek pielęgnacyjny za nienależny i zobowiązującą do jego zwrotu, w części rozstrzygającej o świadczeniu nienależnie pobranym.
Ocenę prawną zaskarżonej decyzji odniesiono zatem do tej jej części, która objęta była zakresem zaskarżenia. W myśl art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się między innymi świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Powołany przepis jednoznacznie wskazuje, iż możliwość uznania świadczenia za nienależnie pobrane uzależniona została od prawidłowego pouczenia wnioskodawcy o braku prawa do jego pobierania. Jest to niewątpliwie okoliczność istotna dla rozstrzygnięcia, która warunkuje możliwość dochodzenia zwrotu świadczenia jako nienależnie pobranego.
W skardze W. P. zarzucił brak prawidłowego, zindywidualizowanego pouczenia go o sytuacjach, w których następuje brak prawa do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego. Zarzut ten nie jest jednak zasadny.
Zgodnie z treścią art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Dodatek pielęgnacyjny, w oparciu o przepis art. 75 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( tekst jednolity Dz. U nr 153 z 2009., poz. 1227 ze zm. ) przysługuje natomiast osobie uprawnionej do emerytury lub renty, jeżeli osoba ta została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo ukończyła 75 lat życia.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, na które powołuje się również skarżący, pouczenie udzielane świadczeniobiorcy przez organ winno być jasne i czytelne, powinno zawierać wyczerpujące informacje o obowiązujących zasadach. Pouczenie nie może być przy tym obarczone brakiem konkretności. Pouczenia o dużym stopniu ogólności, nie mogą zostać uznane za wystarczające. Takie sformułowania nie mogą być traktowane jako pouczenie, bez wskazania, kiedy i jakie okoliczności świadczeniobiorca winien przedstawić organowi w toku pobierania konkretnego świadczenia (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Go 759/07 opublikowany w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej przez stronę internetową www.nsa.gov.pl oraz w Systemie Informacji Prawnej lex pod nr 486348). Właściwe pouczenie winno być zamieszczone albo w ulotce, z której następnie strona może korzystać w okresie późniejszym albo w uzasadnieniu decyzji. (por. wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV Po 331/08 opublikowany w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych oraz w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 527565). Wymóg prawidłowego pouczenia jest szczególnie istotny w sprawach dotyczących zasiłków pielęgnacyjnych, bowiem świadczenia te w zasadzie przyznawane są osobom w podeszłym wieku, schorowanym, niepełnosprawnym. Treść pouczenia powinna być zatem - co sugeruje skarżący - dostosowana do możliwości adresata, jego stanu zdrowia, w tym możliwości widzenia i zapamiętywania. W rozpoznawanej sprawie skarżący jest osobą 64 – letnią. Jego niepełnosprawność w stopniu znacznym nie ma jednak związku z zaburzeniami percepcji, lecz wynika ze schorzeń kardiologicznych; związana jest z przebytymi zawałami serca, cukrzycą, amputacjami kończyn dolnych. Nie można więc zgodzić się ze stanowiskiem, że pouczenie zawarte we wniosku o przyznanie świadczenia a zwłaszcza w decyzji z dnia [...], przyznającej zasiłek pielęgnacyjny było nienależyte i niedostatecznie zindywidualizowane, zaś jego zrozumienie przekraczało możliwości percepcyjne skarżącego. W decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny wskazano bowiem expressis verbis, że "zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje (...) osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego (...)" . Nie ograniczono się zatem wyłącznie do powołania przepisu prawa, którego znajomość i zrozumienie mogłoby być dla skarżącego utrudnione. Wskazano skonkretyzowaną okoliczność (uprawnienie do dodatku pielęgnacyjnego), spełnienie której powoduje, iż zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje. Decyzja została doręczona skarżącemu (do rąk jego pełnomocnika) nie zaś "załączona do akt" Nie można więc zgodzić się z obszernymi, opartymi o rozważania zawarte w wyrokach sądów administracyjnych, wywodami skargi, że pouczenie o okolicznościach, których wystąpienie w przyszłości spowoduje brak prawa do świadczeń, było w analizowanej sprawie nienależyte.
Konkluzję zatem, iż zasiłek pielęgnacyjny pobrany przez skarżącego, w okresie od dnia 1 stycznia 2010r. do dnia 30 kwietnia 2012r. jest zasiłkiem nienależnie pobranym, uznać należy za prawidłową. W konsekwencji też prawidłowe jest obciążenie skarżącego obowiązkiem zwrotu tychże świadczeń w oparciu o treść art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przepisu art. 9 k.p.a. wskazać należy, co wyżej podniesiono, że udzielone skarżącemu pouczenie o okolicznościach powodujących utratę prawa do zasiłku pielęgnacyjnego było wystarczające i należyte. Obowiązki organu administracji nie obejmują natomiast pouczania stron postępowania o wszystkich obowiązujących regulacjach prawnych. Przepis art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy uzależnia uznanie pobranych świadczeń za nienależne od pouczenia strony o braku prawa do ich pobierania. Pouczanie stron o skutkach zaniechania wymaganych prawem działań nie mieści się w dyspozycji powołanej normy. Obowiązek informowania stron, określony w art. 9 k.p.a., nie oznacza wymogu udzielania stronie porad prawnych o konsekwencjach zaistnienia wszelkich, hipotetycznych stanów faktycznych dotyczących jej sytuacji prawnej, w szczególności gdy określone okoliczności faktyczne mogą stanowić podstawę do wszczęcia odrębnego postępowania administracyjnego z udziałem strony. Nie może być również utożsamiany z obowiązkiem zawiadamiania strony o powszechnie obowiązujących, publikowanych aktach prawnych i wynikających z nich obowiązkach czy konsekwencjach niedostosowania się do konkretnych przepisów. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2011r., sygn.akt II OSK 1450/10 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z Gdańsku z dnia 8 lutego 2012r., sygn.akt II SA/Gd 772/11, oba dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Jeśli zaś chodzi o zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. poprzez zaniechanie zawiadomienia strony o zgromadzeniu materiału dowodowego, możliwości zapoznania się z nim oraz możliwości składania wniosków (w tym wniosków dowodowych), podnieść należy, iż jego ocena dokonywana być winna z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, zarzut naruszenia postanowień art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się, co do tego i składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. (por. np. wyroki Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2012r., sygn. akt II OSK 1490/11, z dnia 11 stycznia 2013r., sygn.akt II GSK 1142/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych oraz z dnia 18 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 831/05, ONSAiWSA 2006/6/157). W skardze nie wykazano natomiast, by naruszenie przez organ odwoławczy art. 10 § 1 k.p.a. miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Biorąc pod uwagę powyższe, z uwagi na fakt, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi, uznając ją za bezzasadną.
a.bł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło