II SA/Łd 1537/10

Dnia 31 stycznia 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział II Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A.H. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A.H. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. AG II SA/Łd 1537/10 U z a s a d n i e n i e A.H. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w związku ze skargą na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie odmowy wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego. Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką oraz dwojgiem dzieci w wieku 5 i 2 lat. Posiada dom o powierzchni 150 m kw. oraz nieruchomości rolne o powierzchni 16,21ha. Skarżący zadeklarował dochody z działalności rolniczej (sprzedaż mleka) w wysokości ok. 1100 złotych miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że środki uzyskiwane ze sprzedaży mleka zostają wydatkowane na zakup paliwa, środków produkcji rolnej (nawozów, pasz) oraz na bieżące utrzymanie rodziny. Ponadto strona skarżąca oświadczyła, iż nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem ani radcą prawnym. W wykonaniu zarządzenia z dnia 18 stycznia 2011 r., na podstawie art. 255 p.p.s.a., skarżący został wezwany do udzielenia dodatkowych informacji, pozwalających na ustalenie jego zdolności płatniczych, w tym wskazanie dochodów osiąganych przez żonę B.H. oraz matkę J.H., a także nadesłania wyciągów z rachunków bankowych. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedstawił kopię decyzji o przyznaniu emerytury rolniczej dla matki w wysokości 737,32 złotych, a także wyciągi z rachunków bankowych: swojego i żony. Z tych ostatnich wynika, że B.H. również osiąga dochody z produkcji rolnej, w tym sprzedaży mleka i zwierząt, otrzymuje również dopłaty z ARiMR. Saldo na rachunku bankowych należącym do żony skarżącego na dzień 20 stycznia 2011 r. wyniosło 33.068,09 złotych. Natomiast skarżący na dzień 24 stycznia 2011 r. posiadał na rachunku bankowym do dyspozycji środki w wysokości 1.062 złotych, zaś jego matka – kwotę 1.762,89 złotych.. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, publ. Lex nr 75481). Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Otóż przede wszystkim podkreślić należy, iż skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Oznacza to, iż strona zobowiązana była do wykazania, iż nie posiada jakichkolwiek środków na udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Przedstawione przez stronę informacje i dokumenty nie dają jednak podstaw do twierdzenia, iż skarżącego zaliczyć można do kręgu osób, którym przypisać można jakikolwiek stopień ubóstwa, warunkujący przyznanie prawa pomocy. Skarżący oświadczył we wniosku złożonym na urzędowym formularzu, że prowadzi gospodarstwo domowe z matką i dwojgiem małych dzieci i utrzymuje rodzinę ze środków uzyskiwanych ze sprzedaży mleka, których miesięczna wysokość to jedynie 1.100 złotych. Pominął przy tym dochody matki J., która uzyskuje emeryturę rolniczą w kwocie 737,32 złotych, a także sytuację materialną żony B. Jak wynika z akt administracyjnych małżonkowie posiadają rozdzielność majątkową, jednak nie powoduje to, że zdolności płatnicze żony nie podlegają ujawnieniu w sprawie z wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazać bowiem należy, iż zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U.Nr 9, poz. 59 z późn. zm.) - dalej k.r.i.o. oboje małżonkowie zobowiązani są każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Okoliczność w postaci zniesienia wspólności ustawowej nie zwalnia z tego obowiązku. Stosownie bowiem do treści art. 23 k.r.i.o. małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy niezależnie od ustroju majątkowego. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. o sygn. akt GZ 71/04 (ONSAiWSA 2005 r. Nr 1, poz. 8). Na tle okoliczności rozpoznawanej sprawy należy zaś przyjąć, że możliwości finansowe żony skarżącego, prowadzącej działalność rolniczą, na której rachunku bankowym na dzień 20 stycznia 2011 r. pozostawały do dyspozycji środki w wysokości 33.068,09 złotych stanowi istotny czynnik, który kształtuje sytuację majątkową strony i musi być uwzględniony przy jej ocenie. Stan majątkowy strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy podlegający badaniu przez Sąd obejmuje w konsekwencji również jego możliwości wynikające z obowiązku alimentacyjnego członków jego rodziny. Mając zatem na uwadze dochody skarżącego, jego matki oraz dochody żony skarżącego należy uznać, że skarżący jest w stanie ponieść wydatki związane z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym zarówno w zakresie kosztów sądowych, jak i ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. AG