II SA/Łd 154/10

Dnia 18 czerwca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant asystent sędziego Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2010 roku sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi I. J. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80 groszy) złotych obejmującą należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją nr [...], wydaną w dniu [...] utrzymało w mocy decyzję Kierownika Filii Ł. Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...] o odmowie przyznania J. K. zasiłku okresowego. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: W dniu 27.października 2009r. J. K. złożył wniosek o "przyznanie pomocy finansowej w trybie pilnym", powołując się na wskazówki, zawarte w skierowanym doń piśmie Dyrektora Wydziału Spraw Społecznych Urzędu Miasta Ł. z dnia 4.września 2009r. Wskazaną decyzją z dnia [...] organ pierwszej instancji odmówił przyznania J. K. zasiłku okresowego. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że mimo wielu prób, pracownikowi socjalnemu nie udało się przeprowadzić wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawcy, bowiem za każdym razem J. K. nie było w domu. Od powyższej decyzji odwołanie złożył wnioskodawca, żądając ponownego rozpatrzenia złożonego przez niego wniosku o przyznanie pomocy finansowej. W uzasadnieniu odwołania wskazał, iż nie wiedział o podejmowanych przez pracownika socjalnego próbach przeprowadzenia z nim wywiadu środowiskowego w miejscu jego zamieszkania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji z dnia [...]. wyjaśniło, że z ustaleń dokonanych przez organ pierwszej instancji wynika, iż pracownik środowiskowy w dniach 30.października, 3., 10. i 17.listopada 2009r. podejmował próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania J. K. Próby te nie doprowadziły do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, który jest konieczny do przyznania świadczeń z ustawy o pomocy społecznej. Organ odwoławczy podniósł, że przyznanie świadczeń z ustawy o pomocy społecznej możliwe jest jedynie po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego i to tylko w miejscu zamieszkania osoby wnioskującej o tego typu świadczenia. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł J. K. wskazując, że jego zdaniem pracownik socjalny nie podejmował prób przeprowadzenia z nim wywiadu środowiskowego, o czym świadczy brak podpisów osób postronnych na protokołach z tych wizyt. W dalszej części skargi wskazał, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach organ pomocy społecznej może przyznać specjalny zasiłek celowy. W ocenie skarżącego organ pierwszej instancji doskonale zna jego sytuację osobistą i materialną, bowiem wynika ona z licznych spraw, prowadzonych przez tenże organ a dotyczących jego i jego matki. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w motywach zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu [...] skarżący wskazał, iż złożył wniosek o wyłączenie J. N. od udziału w czynnościach we wszystkich postępowaniach, toczących się z jego wniosków, który to wniosek został rozpoznany pozytywnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 p. p. s. a.). Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, dotknięte są wadami, skutkującymi koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności podnieść zatem należy, iż pismo skarżącego z dnia 27.października 2009r. nie zawierało wskazania o jaką pomoc finansową wnosi. Brak było więc uzasadnienia dla potraktowania przedmiotowego wniosku jako żądania o przyznania zasiłku okresowego i procedowania w tym zakresie w tymże trybie. Organ administracji, do którego wpływa żądanie strony, zobligowany jest przede wszystkim do dokładnego ustalenia treści żądania. Jednocześnie organ związany jest tym żądaniem. Treść żądania wyznacza bowiem stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. Tylko i wyłącznie strona określa przedmiot żądania. Jeżeli jednak treść żądania nie jest jednoznaczna lub budzi wątpliwości organu, winien on, w trybie art. 64 § 2 k.p.a., wezwać składającego wniosek do usunięcia jego braków poprzez sprecyzowanie jego treści. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, ciążący na organie administracyjnym, obejmuje ustalenie przez ten organ treści rzeczywistego żądania strony i wyjaśnienia rzeczywistej woli strony, jeżeli charakter pisma wnoszonego przez stronę budzi wątpliwości. Nie można przyjąć, że jeżeli żądanie jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale, to organ administracji publicznej jest uprawniony do sprecyzowania treści żądania. Jest to niedopuszczalne, chociażby dlatego, że mogłoby to doprowadzić do niedopuszczalnej zmiany żądania, wbrew intencji osoby wnoszącej podanie. (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Olsztynie z dnia 13.marca 2008r., sygn.akt II SA/Ol 48-08, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 480549 oraz w Gdańsku z dnia 14.stycznia 2009r., sygn.akt. II SA/Gd 786/08, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 481487). W rozpoznawanej sprawie natomiast, organy w sposób niedopuszczalny potraktowały żądania skarżącego jako wniosek o przyznanie zasiłku okresowego, choć brak było ku temu jakichkolwiek podstaw. Odnosząc się natomiast do okoliczności, wskazanych jako powody uzasadniające odmowę jego przyznania podnieść należy, iż wywiad środowiskowy jest szczególnym rodzajem dowodu w postępowaniu administracyjnym, którego przeprowadzenie jest obligatoryjne przed wydaniem decyzji o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Nie ma formalnego wymogu, by wywiad był obligatoryjnie przeprowadzony z wnioskodawcą. Jeśli nie jest to możliwe, należy w celu ustalenia sytuacji bytowej wnioskodawcy przeprowadzić wywiad z jego rodziną lub innymi osobami z jego otoczenia np. z sąsiadami. (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych z w Lublinie z dnia 5.czerwca 2008r., sygn.akt. II SA/Lu 197/08, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 504670 oraz w Łodzi z dnia 7.grudnia 2007r., sygn.akt II SA/Łd 987/07, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 501102) W badanej sprawie usiłowania pracownika socjalnego, zmierzające do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego dokumentują jedynie sporządzone przezeń notatko służbowe. Brak jest natomiast jakiegokolwiek dowodu, potwierdzającego skuteczne powiadomienie wnioskodawcy o czasie i miejscu jego przeprowadzenia, co podważa konkluzję o braku współdziałania przezeń z organami pomocowymi. Ponadto podzielić należy stanowisko tutejszego Sądu, wyrażone w wyroku z dnia 7.grudnia 2007r. w sprawie o sygn.akt II SA/Łd 987/07, iż wywiadu środowiskowego nie można rozumieć wąsko jako przesłuchania strony w miejscu zamieszkania. Nie ma bowiem przeszkód by w celu przeprowadzenia wywiadu wezwać skarżącego do siedziby organu. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, uznając to za konieczne dla końcowego załatwienia sprawy. Z uwagi zaś na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, niepodlegającego wykonaniu i nienadającego się do wykonania, za bezprzedmiotowe uznano rozstrzyganie w sprawie jego wykonania w trybie art. 152 p.p.s.a. Po myśli art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 pkt 1 lit c i § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.) przyznano zaś pełnomocnikowi z urzędu skarżącego wynagrodzenie w kwocie 240,00,-zł. powiększone o należny podatek od towarów i usług, wobec złożonego przezeń oświadczenia, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części. Przystępując do ponownego rozpatrzenia sprawy organy administracji winny dążyć w pierwszej kolejności do sprecyzowania żądania przez wnioskodawcę, następnie zaś do ustalenia jego sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodowej przy użyciu wszystkich dostępnych środków dowodowych, w tym przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej. m.o.