II SA/Łd 16/18

Dnia 13 lutego 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi. M.K. Ustanowiony z urzędu pełnomocnik Z. K. zaskarżył do sądu administracyjnego decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...], w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Wraz ze skargą pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, podnosząc, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz bez winy pełnomocnika. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącej wskazał, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącej w dniu [...]. Postanowieniem z dnia 16 października 2017r., sygn. akt. II SO/Łd 24/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uwzględnił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Pełnomocnik skarżącej oświadczył, że pismem z dnia [...], otrzymanym w dniu [...], został zawiadomiony o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w niniejszej sprawie. Zawiadomienie otrzymał zatem już po upływie terminu do wniesienia skargi, a więc uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Dalej pełnomocnik skarżącej podkreślił, że również skarżąca nie wniosła skargi w ustawowym terminie bez własnej winy. Skarżąca nie posiada bowiem wiedzy prawniczej, pozwalającej na dokonanie oceny skutków złożonego przez nią wniosku o wyznaczenie pełnomocnika. Otrzymane przez skarżącą wraz z decyzją pouczenie, wskazujące m.in. na możliwość wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, nie podaje informacji o wpływie złożenia takiego wniosku na bieg terminu do wniesienia skargi. Tym samym, skarżąca nie wiedziała o konieczności zachowania terminu nawet w przypadku złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również o tym, że w przypadku złożenia wniosku i wyznaczeniu pełnomocnika, pełnomocnik ten będzie miał możliwość sporządzenia i wniesienia skargi z zachowaniem terminu do jej wniesienia. Wobec powyższego, uwzględniając okoliczność, że skarżąca nie wiedziała też o procedurze wyznaczania pełnomocnika oraz czasu potrzebnego na rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy, zdaniem pełnomocnika stwierdzić należy, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącej. Następnie pełnomocnik skarżącej wskazał, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi ustała z dniem [...], w którym to dniu pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy, co dało realną możliwość wniesienia skargi. Siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upływał w dniu [...]. Jednocześnie pełnomocnik skarżącej zaznaczył, że wniesienie skargi nastąpiło z zachowaniem terminu 30 dni od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, co nastąpiło w dniu [...]. Pełnomocnik skarżącej dodał, że sposób ustalenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu w niniejszej sprawie znajduje oparcie w poglądach wyrażonych w orzecznictwie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi podkreślając, że z pouczenia zawartego w zaskarżonej decyzji wynikało, że stronom przysługuje prawo do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, za pośrednictwem organu II instancji, w terminie 30 dni od dnia doręczenia. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika natomiast, że skarżąca odebrała zaskarżoną decyzję w dniu [...] co potwierdziła podpisem. Termin do wniesienia skargi upłynął zatem w dniu [...]. Co prawda w terminie do wniesienia skargi skarżąca wystąpiła do sądu o ustanowienie pełnomocnika, jednak nie wniosła skargi na przedmiotową decyzję. Organ II instancji podniósł, że w sprawie nie zachodził przymus adwokacki. Zdaniem Wojewody termin do wniesienia skargi został uchybiony przez skarżącą świadomie. Pełnomocnik skarżącej nie wykazał, że skarżąca uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Nie wskazał na jakąkolwiek przeszkodę, której skarżąca nie mogła usunąć, a która udaremniła dokonanie czynności w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369) – w skrócie: "P.p.s.a." – skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Przepis ten jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości, co do początku biegu trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi, czy też możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie o przyznanie prawa pomocy obejmujące ustanowienie pełnomocnika. Jeżeli zatem skarżącej został doręczony odpis decyzji, bądź innego rozstrzygnięcia w sprawie, to od tego momentu, zgodnie z treścią wskazanego wyżej przepisu, liczony jest bieg terminu do złożenia skargi niezależnie od tego, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z powyższego wynika, że wniosek złożony do sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia dla strony pełnomocnika z urzędu nie wstrzymuje biegu terminu do wniesienia skargi, co oznacza, że w niniejszej sprawie skarga została złożona po upływie ustawowego terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 P.p.s.a. Skoro bowiem zaskarżona decyzja została doręczona skarżącej w dniu [...], to ostatnim dniem do wniesienia skargi był dzień [...]. Stosownie do art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże w myśl art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków skargi musi jednak spełniać warunki formalne określone w art. 87 § 1 - § 4 P.p.s.a., a zatem po pierwsze pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do usunięcia braków skargi wnosi się w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Po drugie we wniosku tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Po trzecie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Po czwarte równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W orzecznictwie przyjmuje się, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienie WSA w Opolu z dnia 19 stycznia 2018r., sygn. akt II SA/Op 624/17 – orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie przyczyną, która spowodowała uchybienie terminu do wniesienia skargi była okoliczność zainicjowania przez skarżącą postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy, w tym ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, w celu sporządzenia skargi, a w konsekwencji oczekiwanie na rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy, które zostało zakończone wydaniem przez Starszego referendarza sądowego postanowienia z dnia 16 października 2017r., sygn. akt II SO/Łd 24/17. Pełnomocnik skarżącej został zawiadomiony o jego wyznaczeniu w dniu [...]. W dniu [...]. zapoznał się z aktami sprawy (co wynika z akt administracyjnych), natomiast skarga wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia została nadana pocztą w dniu [...]. Wobec powyższego należy stwierdzić, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony w ustawowym terminie siedmiu dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie skarga wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia została złożona w terminie trzydziestu dni od dnia zawiadomienia pełnomocnika skarżącej o wyznaczeniu go do występowania w sprawie. To oznacza, że pełnomocnik skarżącej dopełnił wszystkich formalności wymaganych dla wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, o których mowa w art. 87 P.p.s.a. Następnie podkreślić wypada, że przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej uzależnione jest od kryterium braku winy, zatem strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zajęcie stanowiska odmiennego, uwzględniającego subiektywny miernik staranności, wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności (por. postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2010r., sygn. akt II GZ 223/10 – orzeczenie dostępne jw.). Jak już zostało wcześniej wskazane, chociaż wystąpienie do sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia dla strony pełnomocnika z urzędu nie wstrzymuje biegu terminu do wniesienia skargi, to jednak powyższy fakt może stanowić podstawę wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W ocenie sądu skarżąca nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi po pierwsze dlatego, że zaledwie po upływie 8 dni od daty doręczenia zaskarżonej decyzji (tj. w dniu [...].) zwróciła się do sądu o przyznanie jej pełnomocnika z urzędu (sygn. akt II SO/Łd 24/17). Po drugie we wniosku tym jednoznacznie wskazała, że samodzielne i prawidłowe napisanie skargi jest dla niej bardzo trudne z uwagi na podeszły wiek (78 lat) i stan zdrowia. Skarżąca podkreśliła, że bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika trudno jej będzie sporządzić skargę, gdyż sprawa ma charakter zawiły i skomplikowany. Tym samym uchybienie terminu do wniesienia skargi spowodowane było oczekiwaniem przez skarżącą na przyznanie jej pełnomocnika z urzędu, a więc okres ten można uznać za usprawiedliwiony okolicznościami, za które skarżąca nie ponosi winy. Z kolei wyznaczony pełnomocnik podjął czynności procesowe skutecznie i bez zbędnej zwłoki. Mając na względzie z jednej strony okoliczności faktyczne sprawy, z drugiej zaś treść art. 86 § 1 P.p.s.a., należało zdaniem sądu przyjąć, że skarżąca wykazała, że uchybiła terminowi do wniesienia skargi bez swojej winy. W związku z powyższym sąd, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. M.K.