II SA/Łd 161/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2008 r. przy udziale - sprawy ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz E. S. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia 21 kwietnia 2006 roku Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. przyznał E. S. pomoc finansową w łącznej wysokości 45.656,00 zł (w tym środki unijne: 36.520,14 zł; środki krajowe: 9.135,86 zł) na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów UE. Wnioskodawczyni została zobowiązana do zrealizowania przedsięwzięcia polegającego na: w zakresie produkcji mleka - przygotowaniu ścian i podłóg w pomieszczeniach do udoju oraz do przechowywania mleka, zainstalowaniu dojarki, schładzalnika mleka, umywalki, w zakresie przechowywanie nawozów naturalnych - wyposażenia gospodarstwa w płytę gnojową oraz w zbiornik na gnojówkę. Organ określił, iż środki na powyższe przedsięwzięcie płatne są w dwóch ratach, przy czym wysokość pierwszej raty określono w stosunku do każdego z zadań. Warunkiem wypłaty drugiej raty jest zrealizowanie przedsięwzięcia, potwierdzone złożonym przez wnioskodawcę oświadczeniem, stosownie do obowiązku wynikającego z treści § 9 ust. 3 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 17, poz. 142 z późn. zm.). W dniu 22 grudnia 2006 roku skarżąca złożyła oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia i osiągnięciu przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej na poziomie co najmniej 4 EJW. W związku z powyższym, w dniu 31 stycznia 2007 roku została przeprowadzona ponowna kontrola w gospodarstwie rolnym skarżącej. W protokole wizytacji nr 35/06 wskazano, że skarżąca nie wykonała obowiązków dotyczących dostosowania gospodarstw rolnych do standardów UE w zakresie produkcji mleka. Mając na uwadze powyższe ustalenia, w dniu 25 maja 2007 roku organ zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu jej pomocy finansowej z dnia [...]. E. S. pismem z dnia 4 czerwca 207 roku wyjaśniła, że zgłosiła w dniu 22.12.2006r. zakończenie przedsięwzięcia, mając na myśli nie całe przedsięwzięcie, lecz budowę silosu na przechowywanie obornika oraz zbiorników na przechowywanie nawozów naturalnych. W dniu {...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wydał decyzję o uchyleniu decyzji o przyznaniu pomocy finansowej z powodu niezrealizowania przez skarżącą przedsięwzięcia dotyczącego wymagań weterynaryjnych dla mleka i produktów mlecznych. W odwołaniu od powyższej decyzji E.S. wskazała, że organ I instancji naruszył przepis § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 17, poz. 142 z późn. zm.). Podniosła przy tym, że w okresie realizacji przedsięwzięcia była niezdolna do pracy, o czym świadczy zaświadczenie lekarskie. Ponadto opiekowała się chorą matką, jeżdżąc do szpitala w P.T. Wskazała również, że w 2006 roku w jej gospodarstwie nastąpiły straty spowodowane suszą. Decyzją z dnia [...] Dyrektor [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o uchyleniu w całości decyzji o przyznaniu E.S. pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. W motywach swego rozstrzygnięcia organ ten wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż skarżąca w dniu złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia faktycznie go nie wykonała. Wyjaśnienia skarżącej z dnia 4 czerwca 2007 roku potwierdzają bowiem fakt niezrealizowania przedsięwzięcia. Jednocześnie odnosząc się do zarzutów odwołania, organ ten podniósł, że opieka nad członkiem rodziny nie jest okolicznością wyłączającą obowiązek zwrotu pomocy finansowej. Zaświadczenie o niezdolności do pracy dotyczy natomiast okresu już po złożeniu oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia. Wskazał przy tym, że zgodnie z treścią § 10 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów, w sytuacji wystąpienia okoliczności wymienionych w tym paragrafie należy w terminie 14 dni od ustania przyczyny uniemożliwiającej realizację przedsięwzięcia złożyć oświadczenie o niemożności jego realizacji zamiast oświadczenia o realizacji przedsięwzięcia. Skarżąca tego nie uczyniła, zatem zaświadczenie wystawione przez Wójta Gminy W. z dnia 7 września 2007 roku nie ma wpływu na rozstrzygnięcie. Ponadto organ odwoławczy dodał, że zgodnie z art. 72 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 roku ustanawiającej szczegółowe zasady stosowania rozporządzeń Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, każdy beneficjent, który złożył fałszywą deklarację, zostaje wykluczony z pomocy. Organ ten wskazał również, że wnioskodawczyni, składając podpis na wniosku o przyznanie pomocy finansowej, oświadczyła m.in., że znane są jej zasady przyznawania pomocy finansowej, zatem w ocenie organu należy uznać za bezpodstawne twierdzenia skarżącej przedstawione w piśmie z dnia 4 czerwca 2007 roku. Organ odwoławczy podniósł także, iż decyzja organu I instancji jest uzasadniona, bowiem skarżąca nie zrealizowała przedsięwzięcia. Stwierdził przy tym, że uzasadnienie organu I instancji nie zawiera wystarczającego uzasadnienia prawnego, ale z uwagi, iż uchybienie to nie ma wpływu na wynik sprawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Nie zgadzając się z powyższą decyzją, E.S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji, zaskarżonej decyzji zarzuciła: - naruszenie art. 7 kpa poprzez niedopełnienie obowiązku wszechstronnego zbadania sprawy przez nieuwzględnienie wyjaśnień skarżącej zawartych w piśmie z dnia 25 października 2007 roku; - naruszenie art. 9 kpa poprzez nienależyte i niewyczerpujące informowanie o wszystkich okolicznościach faktycznych i prawnych, w szczególności nieudzielenie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek; - naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez utrzymanie mocy decyzji organu I instancji, pomimo braku uzasadnienia prawnego tej decyzji. Podniosła ponadto, że na oświadczeniu o realizacji przedsięwzięcia został złożony podpis, który nie jest jej podpisem, na co zwróciła uwagę w toku postępowania. Skarżąca wskazała również, że występowała o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia woli o niemożności realizacji przedsięwzięcia, do kwestii tej organ jednak nie odniósł się. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w zaskarżonej decyzji oraz dodatkowo podał, że fakt popełnienia przestępstwa poprzez sfałszowanie podpisów został podniesiony przez skarżącą dopiero na etapie złożenia skargi, wcześniej skarżąca utrzymywała, że złożyła takie oświadczenie. Natomiast ocena, czy dany czyn wypełnienia znamiona przestępstwa, nie należy do kompetencji organu administracji. Organ wskazał, że obowiązek informowania o warunkach i trybie udzielania pomocy mocą art. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich spoczywa na ośrodkach doradztwa rolniczego i KCDRRi OW. Podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi pełnomocnik skarżącej wniósł o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania W.K., informując jednocześnie o fakcie zawarcia w dniu 9 października 2007 roku umowy darowizny między M. i T. małżonkami S. a ich córką W.K., której przedmiotem jest gospodarstwo rolne objęte pomocą finansową. Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi dopuścił W.K. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, zważył, co następuje: Tytułem wstępu wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest z punktu widzenia kryterium legalności. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji bądź postanowienia nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Mając na uwadze tak zakreśloną kognicję, Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę, gdyż w toku postępowania doszło do zmiany okoliczności faktycznych i prawnych, mogących stanowić podstawę wznowienia postępowania, co w myśl art. 145 § 1 pkt1 lit. b p.p.s.a. stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Stało się tak z przyczyn lezących po stronie skarżącej, organ w chwili orzekania o nich nie został powiadomiony, niemniej sąd tych okoliczności pominąć nie może. Jak wynika z aktu notarialnego (Rep. A 8920/2007) przedłożonego na rozprawie w dniu 4 czerwca 2008 roku, z dniem 9 października 2007 roku córka skarżącej – W.K. przejęła prawa i obowiązki związane z prowadzoną na gruntach objętych umową darowizny działalnością rolniczą (w tym z tytułu płatności obszarowych, kwoty produkcyjne, zobowiązania rolnośrodowiskowe itp.), co tym samym oznacza, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji wstąpiła ona w prawa i obowiązki skarżącej związane z gospodarstwem, w tym także związane z pomocą finansową dla tego gospodarstwa. W tym względzie Sąd podziela bowiem prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, iż pomoc finansowa w postaci analizowanej tu płatności, ma charakter prawa majątkowego, związanego z gospodarstwem rolnym, a nie świadczenia osobistego (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 10 stycznia 2008 r, sygn. akt II SA/Łd 1021/07). Organ wprawdzie nie miał tej wiedzy w dacie orzekania, skarżąca nie powiadomiła bowiem o zmianie stanu własności. Natomiast stwierdzić trzeba, iż zarzuty skargi są nieuzasadnione. Podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w powyższej decyzji stanowiły między innymi przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 17, poz. 142), dalej jako "rozporządzenie w sprawie pomocy finansowej", wydanego na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 z późn. zm.). Rozporządzenie to określa, w zakresie ustalonym w planie rozwoju obszarów wiejskich, szczegółowe warunki i tryb udzielania oraz zwracania pomocy finansowej, zwanej płatnością, na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie pomocy finansowej, płatność ta wypłacana jest w dwóch ratach. Pierwszą ratę płatności wypłaca się w terminie 60 dni od dnia, gdy decyzja, o której mowa w § 7 ust. 1, stała się ostateczna (ust. 2). Drugą ratę płatności wypłaca się: 1) jeżeli producent rolny: a) zrealizował w terminie przedsięwzięcie określone w planie dostosowania oraz nie później niż w dniu, w którym upłynął termin zakończenia realizacji tego przedsięwzięcia, osiągnął wielkość ekonomiczną gospodarstwa rolnego wynoszącą co najmniej 4 EJW (ESU), w rozumieniu decyzji Komisji (EWG) nr 85/377 z dnia 7 czerwca 1985 r. ustanawiającej wspólnotową typologię gospodarstw rolnych (Dz. Urz. WE L 220 z 17.08.1985, z późn. zm.), b) złożył kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, nie później niż w terminie 14 dni od dnia, w którym upłynął termin zakończenia realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania, na formularzu udostępnionym przez Agencję, oświadczenie o: - zakończeniu realizacji tego przedsięwzięcia, - tym, że wielkość ekonomiczna gospodarstwa rolnego wynosi co najmniej 4 EJW (ESU); 2) w terminie 60 dni od dnia złożenia oświadczenia, o którym mowa w pkt 1 lit. b (§ 9 ust. 3 powołanego rozporządzenia). Skarżąca stosownie do powyższego uregulowania w dniu 22 grudnia 2006r. złożyła na urzędowym druku oświadczenie, iż zrealizowała przedsięwzięcie i jej gospodarstwo osiągnęło żywotność ekonomiczną na poziomie co najmniej 4 EJW. Tymczasem kontrola przeprowadzona w styczniu 2007 roku wykazała niezrealizowanie przedsięwzięcia w zakresie dostosowania gospodarstwa do wymogów weterynaryjnych produkcji mleka. Przesłanką uchylenia decyzji o przyznaniu pomocy jest zatem niezrealizowanie przedsięwzięcia w zakreślonym terminie i złożenie pomimo to oświadczenia potwierdzającego jego realizację. Skarżąca przyznała, że nie zrealizował przedsięwzięcia w całości w wyjaśnieniu złożonym w dniu 4.06.2007 roku. Nie zasługują na uwzględnienie wyjaśnienia E.S. iż potwierdzając wykonanie zadań miała na myśli tę część przedsięwzięcia, która dotyczyła płyty gnojowej zbiornika na gnojówkę. Została bowiem wyraźnie zobowiązana do wykonania całego przedsięwzięcia objętego decyzją przyznającą środki finansowe przed wystąpieniem o drugą ratę. Z decyzji z dnia 21 kwietnia 2006 roku wprost wynika, że przedsięwzięcie, które zobowiązana jest wykonać obejmuje dostosowanie gospodarstwa zarówno w zakresie produkcji mleka, jak i w zakresie przechowywania nawozów naturalnych. Z decyzji wynika również w sposób zdaniem sądu nie budzący wątpliwości, iż warunkiem przyznania drugiej raty płatności jest wykonanie całego przedsięwzięcia, a więc także działań dotyczących produkcji mleka. Świadczy o tym i wskazanie tych dwóch działań jako przedsięwzięcia, i przyznanie zarówno pierwszej jak i drugiej raty na każde z działań mieszczących się w jego ramach. Już choćby z faktu przyznania każdej płatności w określonej kwocie dla każdego z zadań i sformułowanie w decyzji, iż druga rata płatna będzie po wykonaniu przedsięwzięcia wynika, iż należy wykonać obydwa zadania ( stanowiące jedno przedsięwzięcie), aby otrzymać drugą ratę płatności. Tym bardziej, że decyzja określała również wysokość drugiej raty na każdą z objętych przedsięwzięciem działalności. |Przy takim określeniu wypłaty środków skarżaca nie miała podstaw do wnioskowania, iż pierwsza ratę może przeznaczyć na jedno z zadań w całości a drugą ratę na kolejne zadanie. Z tych względów tłumaczenie skarżącej, iż złożyła oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia nie będąc świadomą, iż chodziło o całość zadań nie zasługiwało na uwzględnienie i trafnie organ odwoławczy je zakwestionował. Nie sposób również zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 9 kpa polegającego na nieudzieleniu wyjaśnień i wskazówek. Trafnie podnosi organ odwoławczy, iż skarżąca składając podpis na wniosku przyznała, że znane są jej zasady pomocy finansowej. Z kolei zarzut, iż to nie skarżąca podpisała oświadczenie został podniesiony dopiero na etapie postępowania sądowego. Organ odwoławczy nie mógł zatem się do niego ustosunkować. Należy podkreślić jednak, iż skarżąca przez całe postępowanie nie kwestionowała złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia w dniu 22.12.2006 roku. Nie sposób w takiej sytuacji dać wiarę późniejszym twierdzeniom, że nie podpisała oświadczenia, także z uwagi na fakt, iż w pierwszym wyjaśnieniu (z 4.06.07) sama odwołuje się do owego oświadczenia i nie przeczy jego podpisaniu. Kwestionowanie podpisu należy zatem ocenić jako kolejny krok na potrzeby uzyskania pozytywnej decyzji. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżąca powołuje się na okoliczności mogące stanowić przesłankę nieobciążania jej zwrotem pierwszej raty. Zgodzić się należy z organem, że opieka nad członkiem rodziny nie może stanowić okoliczności wyłączającej po stronie skarżącej obowiązek zwrotu pomocy finansowej. Z kolei przedłożone przez skarżącą zaświadczenie o jej niezdolności do pracy obejmuje przedział czasowy od 07.09.2007 r. do 07.10.2007 r., dotyczy zatem okresu następującego po dniu złożenia przez nią wskazanego wyżej oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia. Także kolejne zaświadczenie o stanie zdrowia skarżącej datowane na 7.09. 2007r. nie ma znaczenia, skoro bowiem opisany w nim stan zdrowia pacjentki utrzymywał się od 2004 roku i nie stanowił przeszkody do wystąpienia z wnioskiem o pomoc i w realizacji części przedsięwzięcia. Sąd podziela również dokonaną przez organ odwoławczy ocenę innych okoliczności podniesionych w toku postępowania odwoławczego, które w ocenie skarżącej miałyby ją uwalniać w przyszłości od obowiązku zwrotu pierwszej raty. Bezspornym w sprawie pozostaje także fakt, że skarżąca nie dopełniła obowiązku wynikającego z powołanego wyżej § 10 rozporządzenia w sprawie pomocy finansowej. Nie złożyła bowiem oświadczenia o niemożności realizacji przedsięwzięcia z uwagi na wystąpienie okoliczności wskazanych w zaświadczeniu z dnia 7 września 2007 roku – w terminie 14 dni od ustania przyczyny uniemożliwiającej realizację przedsięwzięcia. Stąd też organ odwoławczy prawidłowo uznał, że zaświadczenie wystawione przez Wójta Gminy W. z dnia 7 września 2007 roku, nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Należy jednak mieć na uwadze, iż przedmiotem rozstrzygnięcia nie był obowiązek zwrotu pierwszej raty a uchylenie decyzji o przyznaniu pomocy. W tej sytuacji organ odwoławczy, zasadnie zdaniem Sądu podtrzymał ustalenia dokonane przez organ I instancji w zakresie złożenia przez skarżącą fałszywego oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia i zastosował art. 72 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE), Niemniej, pomimo iż sąd podzielił trafność argumentów i rozważań zawartych w zaskarżonej decyzji, z uwagi na zaistnienie okoliczności stanowiących podstawę wznowienia postępowania, o czym wyżej była mowa, zaskarżona decyzja podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. W kwestii kosztów orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1-3 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ odwoławczy ustali zatem, stosownie do wcześniejszych rozważań, czy W.K. przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 30 § 4 kpa w tymże postępowaniu, a w razie pozytywnego ustalenia tej kwestii - określi skutki prawne niewykonania przedsięwzięcia przez skarżącą względem obecnej właścicielki gospodarstwa rolnego, która kontynuuje inwestycje, na które skarżąca otrzymała pomoc finansową w drodze decyzji z dnia [...], uchylonej następnie decyzją z dnia [...]. A.K.