II SA/Łd 162/04

Dnia 5 października 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Grzegorz Szkudlarek (spr.), Sędzia WSA: Joanna Sekunda-Lenczewska, p.o. Sędziego WSA: Renata Kubot-Szustowska, , Protokolant: asystent sędziego Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 5 października 2004 roku na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi A. B., G. L., W. B., B. B. i P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], znak: [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...], Nr [...] utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zmiany własnej decyzji z dnia [...], Nr [...] ustalającej wysokość opłaty za pobyt C. B. w domu pomocy społecznej. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej zmienił wcześniejszą decyzję z dnia [...], Nr [...] i skierował C. B. do Domu Pomocy Społecznej w [...], ul. A 32 oraz ustalił wysokość odpłatności za pobyt w tym domu w kwocie 500,50 zł. W uzasadnieniu organ podał, iż odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej ustala się w wysokości 200 % kwoty określonej w treści art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), nie więcej jednak niż 70 % dochodu dla osoby dorosłej kierowanej do domu. Opłata ta może ulec zmianie, jeżeli zajdą okoliczności, o których mowa w regulacji art. 35 a ustawy o pomocy społecznej, czyli w razie zmiany wysokości pobieranego świadczenia. W dniu [...] Dyrektor Domu Pomocy Społecznej, w którym przebywała C. B. wystąpił z wnioskiem o ponowne naliczenie odpłatności za pobyt w domu, ponieważ zmieniła się sytuacja finansowa podopiecznej. Na podstawie przedstawionych dokumentów organ I instancji decyzją z dnia [...] zmienił własną decyzję z dnia [...] i ustalił, z dniem 1 listopada 2003 r., wysokość odpłatności za pobyt C. B. w domu pomocy społecznej na kwotę 922 zł. W motywach swojego rozstrzygnięcia organ podał, iż uległa zmianie sytuacja finansowa C. B.. Łączny miesięczny dochód wynosi 1.533,46 zł, przy czym na kwotę tą składa się emerytura w wysokości 833,46 zł i zasądzone alimenty od męża w kwocie 700 zł. Zgodnie z przepisem art. 2a ust. l pkt 2 ustawy o pomocy społecznej kwotę otrzymywanych alimentów dolicza się do dochodu netto. Wobec tego łączny dochód C. B. wynosi 1.533,46 zł i stanowi podstawę do naliczenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Zgodnie z unormowaniem art. 35 ustawy o pomocy społecznej, odpłatność w domu pomocy społecznej ustala się w wysokości 200 % kwoty określonej w art. 4 ust. 1 pkt 1, nie więcej jednak niż 70 % dochodu dla osoby dorosłej skierowanej do domu. Z uwagi na to, iż 70 % dochodu C. B. to 1.073,42 zł i kwota ta jest wyższa od 200 % ustawowego kryterium, tj. 922 zł, odpłatność za pobyt w domu ustalono na kwotę 922 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji A. B., pełnomocnik C. B. podała, iż alimenty zasądzone mocą postanowienia Sądu Rejonowego w Łodzi z dnia 10 kwietnia 2000 r., sygn. akt: XIV RC 675/99 w kwocie 700 zł nie mogą stanowić podstawy do podwyższenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, ponieważ są to alimenty rodzinne. Wniosła o zwrot potrąconej w miesiącu listopadzie części alimentów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania, mocą decyzji z dnia [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ podtrzymał stanowisko przedstawione przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. B., pełnomocnik C. B. podała, iż decyzja SKO podważa prawomocne postanowienie Sądu z dnia 10 kwietnia 2000 r. poprzez błędną jego interpretację, co ma decydujący wpływ na zmianę odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Przedmiotowe postanowienie zasądza na rzecz C. B. i P. B. kwotę 700 zł na koszty utrzymania rodziny. Organ odwoławczy mylnie zinterpretował powyższe postanowienie, ponieważ nie zapoznał się z jego uzasadnieniem. Postanowienie to nie określa w jaki sposób suma ta przypada każdemu w uprawnionych. Ponadto decyzja organu I instancji została wydana w dniu [...], doręczona została w dniu 29 listopada 2003 r., a dotyczyła okresu od dnia 1 listopada 2003 r. Zdaniem skarżącej prawo nie działa wstecz. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu kontestowanego aktu. Z załączonych do akt dokumentów wynika, iż skarżąca - C. B. mocą postanowienia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 31 marca 2004 r. (sygn. akt: I Nr 331/03) została całkowicie ubezwłasnowolniona z powodu choroby psychicznej. Natomiast z pisma A. B. datowanego na dzień 29 kwietnia 2004 r. wynika, iż skarżąca - C. B. w dniu 21 kwietnia 2004 r. zmarła. Wobec tego mocą postanowienia Sądu z dnia 3 czerwca 2004 r. postępowanie sądowe w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] zostało podjęte z udziałem, po stronie skarżącej, następców prawnych, czyli G. L., W. B., B. B., A. B. i P. B.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Podstawę materialno - prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). Przepis art. 35 ust. 1 wprowadza zasadę odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Obowiązanym do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej jest przede wszystkim mieszkaniec domu (art. 35 ust. 2 pkt 1). Miesięczna opłata jest zróżnicowana w zależności od statusu mieszkańca. W stosunku do osoby pełnoletniej, która posiada dochód opłata wynosi 200 % kwoty stanowiącej kryterium dochodowe na osobę samotnie gospodarującą (art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy), jednakże opłata ta nie może być wyższa niż 70 % dochodu danej osoby (art. 35 ust. 3 pkt 1 ustawy). Kryterium dochodowe, o którym mowa w regulacji art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy ustalone zostało kwotowo i wynosi ono dla osoby samotnie gospodarującej, w chwili orzekania, 447 zł. Przez dochód należy rozumieć dochód netto. Dla ustalenia składników dochodu osoby korzystającej z pomocy społecznej ważne znaczenie ma również regulacja art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy. Przepis ten stanowi, iż dochód rodziny oznacza sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki z tytułu ubezpieczeń społecznych, oraz o kwotę wysokości alimentów, świadczonych przez osoby w rodzinie na rzecz innych osób, jednorazowe pieniężne świadczenia socjalne oraz świadczenia w naturze, a także kwotę zwiększenia zasiłku rodzinnego na trzecie i kolejne dziecko oraz dziecko samotnej matki, uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego. Przepis ten bardzo wyraźnie zalicza do dochodu danej osoby wysokość emerytury i alimentów przyznanych na jej rzecz od innych członków rodziny. Poczynienie powyższych ogólnych uwag było konieczne dla ukazania zagadnień istotnych w niniejszej sprawie, w szczególności pokazania błędu organów popełnionego w trakcie rozpoznawania sprawy. W stanie faktycznym sprawy Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] mocą decyzji z dnia [...] zmienił odpłatność za pobyt C. B. w domu pomocy społecznej. Wysokość odpłatności ustalił na kwotę 922 zł. Jak wynika z uzasadnienia rozstrzygnięcia I, jak i II instancji, za podstawę zmiany wysokości wzięto okoliczność zmiany dochodów C. B. Napisano bowiem, iż na wysokość miesięcznych dochodów składa się emerytura, w kwocie 833,46 zł, i alimenty zasądzone od męża, w wysokości 700 zł. Na etapie ustalania wysokości dochodów C. B. organ popełnił błąd, tym samym doszło do naruszenia prawa materialnego. Podstawą wyliczenia dochodu, a konkretniej jego części składowej stanowiło postanowienie XIV Wydziału Rodzinnego i Nieletnich Sądu Rejonowego w Łodzi z dnia 10 kwietnia 2000 r., sygn. akt: XIV RC 675/99. Organ na podstawie tego dokumentu przyjął, iż C. B. i P. B. otrzymują po 700 zł świadczenia na zaspokojenie potrzeb rodziny. Po dokładnej analizie treści tego postanowienia, przede wszystkim jego uzasadnienia można wyprowadzić wniosek, iż takie stanowisko jest błędne. Z końcowej części motywów rozstrzygnięcia wynika, że kwota 700 zł jest przyznana łącznie obu beneficjentom. Ponadto zgodnie z unormowaniem art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1965 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny obciąża oboje małżonków. Z tego względu przy obliczaniu wysokości świadczenia na rzecz P. B. należy uwzględnić obowiązek obojga rodziców do utrzymywania wspólnego dziecka, a to stosownie do okoliczności danej sprawy zarówno w gotówce, jak i w formie starań o utrzymanie i wychowanie. Przenosząc te rozważania na grunt stanu faktycznego sprawy podać należy, iż kwota przyznana postanowieniem z dnia [...] przysługiwała łącznie na rzecz C. B. i P. B. Tym samym błędem organu było zaliczenie całej tej sumy do dochodu C. B., bowiem skarżącej przysługiwała tylko pewna jej część ułamkowa. Część ta powinna być ustalona z uwzględnieniem wspólnego dla małżonków obowiązku utrzymywania dziecka, o którym mowa w regulacji art. 27 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" oraz art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji jako wydane z mającym wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa materialnego. Sąd w oparciu o unormowanie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził, że kontestowana w skardze decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.