II SA/Łd 1629/01

Dnia 6 kwietnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Tomasz Zbrojewski, Sędziowie Sędzia WSA: Jolanta Rosińska, p.o. Sędziego WSA: Renata Kubot-Szustowska (spr.), Protokolant Referendarz sądowy Magdalena Sieniuć, po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich wdowy po kombatancie 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów z dnia [...] Nr [...]; 2) ustala, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz Z. B. kwotę 10,00 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił Z. B. uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie, przyznanych jej decyzją Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w Ł. z dnia [...] Orzeczenie powyższe wydano w oparciu o przeprowadzone postępowanie weryfikacyjne, w toku którego ustalono, iż zmarły mąż skarżącej – J. B. , uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu udziału w walkach o utrwalanie władzy ludowej, służąc w okresie od 18.czerwca 1947r. do dnia 31.grudnia 1947r. w organach Milicji Obywatelskiej (art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach, będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. Nr 142 z 1997r., poz. 950 ze zm.) We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Z. B. wskazała, iż jej mąż, we wrześniu 1939r., razem z wojskiem brał udział w walkach przeciwko Niemcom, następnie przymusowo pracował w Essen. Służąc w Milicji natomiast, walczył z bandami UPA. Podniosła, że decyzja o pozbawieniu jej uprawnień należnych wdowom po kombatantach jest dlań krzywdząca, zwłaszcza ze względu na trudną sytuację życiową, w której się znajduje. Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną, wskazując, iż służba w Milicji Obywatelskiej nie może być uznana za działalność kombatancką, bowiem Milicja nie była służbą zmilitaryzowaną. Natomiast uprawnienia kombatanckie za roboty przymusowe nie przysługują. W skardze na powyższą decyzję Z. B. ponownie wskazała, że nie potrafi zrozumieć powodów, dla których odebrano jej uprawnienia kombatanckie. Według relacji skarżącej J. B. pracował w M.O, gdyż został tam wcielony przymusowo i działał na korzyść ludzi represjonowanych. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów wniósł o oddalenie skargi, wywodząc jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po myśli art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) natomiast, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Jeżeli zaś jest to niezbędne dla załatwienia sprawy, przewidziane ustawą środki stosuje się w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów, wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga (art. 135 p.s.a.) Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza prawo procesowe w stopniu określonym w cytowanym przepisie. Zgodnie z treścią art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach, będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. Nr 142 z 1997r., poz. 950 ze zm.) pozbawiono uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Zaskarżona decyzja byłaby zgodna z prawem w zakresie wskazanej podstawy prawnej, gdyby nie fakt, iż przed jej wydaniem organ orzekający nie przeprowadził stosownego postępowania wyjaśniającego, pozwalającego na ustalenie, czy nie zachodzą okoliczności uzasadniające zachowanie uprawnień kombatanckich, w tym wypadku uprawnień wdowy po kombatancie. Mąż skarżącej J. B. w życiorysie załączonym do deklaracji członkowskiej, złożonym w dniu 25.listopada 1984r. wskazał, iż pełniąc służbę w organach Milicji Obywatelskiej, w okresie od dnia 18.czerwca 1947r. do dnia 31.grudnia 1947r., brał udział w walkach z bandami UPA w R. (gmina C. ) "razem z 9 kompanią II Armii W.P." Również skarżąca, zarówno w złożonym wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, jak i w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, konsekwentnie podnosi, iż zmarły mąż walczył z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii. Faktem jest, że służba w Milicji Obywatelskiej nie stanowi podstawy do uzyskania czy też zachowania uprawnień kombatanckich. Jednakże funkcjonariusz Milicji, który na mocy rozkazu został skierowany do służby w grupie operacyjnej, utworzonej w celu walki z Oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii i podlegał dowództwu Wojska Polskiego, nie traci uprawnień kombatanckich, na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 6 cytowanej ustawy. (podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29.sierpnia 2001r. w sprawie o sygn. akt III RN 132/00, OSNP 2002/5/101). Pominięcie przez organ, podnoszonego przez skarżącą (a wcześniej jej zmarłego męża) faktu walki z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii, w trakcie wszczętego w 2000r. postępowania weryfikacyjnego, z naruszeniem art. art. 7, 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a., miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem okoliczność ta może mieć znaczenie dla zachowania uprawnień kombatanckich, a w następstwie – wdowy po kombatancie. Posiadanie uprawnień kombatanckich również z innych tytułów niż utrwalanie władzy ludowej powoduje zachowanie tych uprawnień pod warunkiem, że nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 21 ust. 2 wskazanej wyżej ustawy. Określenie działalności kombatanckiej w decyzji Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, nie może przesądzać o pozbawieniu kombatanta (wdowy po kombatancie) uprawnień, w niej określonych (podobnie co do zasady Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14.marca 2002r. w sprawie o sygn.akt III RN 158/01, OSNP 2002/20/477). Biorąc pod uwagę wskazane powyżej naruszenia przepisów postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p. s. a. w zw. z art. 135 p. s. a. uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Po myśli art. 152 p. s. a. natomiast, rozstrzygnięto w przedmiocie wstrzymania wykonania uchylonej decyzji, do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11.maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) i w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), wobec tego, iż zasądzeniu na rzecz skarżącego podlegał jedynie uiszczony przezeń wpis sądowy.