II SA/Łd 164/22
WyrokWSA w Łodzi2022-05-11
Skład orzekający: Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Magdalena Sieniuć, Tomasz Porczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobie, która nie wykazała bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z aktywności zawodowej a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem, mimo że posiada ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje tylko wtedy, gdy osoba sprawująca opiekę wykaże bezpośredni związek między zaprzestaniem aktywności zawodowej a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Samo sprawowanie opieki oraz posiadanie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie jest wystarczające do przyznania świadczenia, jeśli nie zostanie udowodniony ten związek przyczynowo-skutkowy.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad ojcem, który legitymuje się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji. Skarżąca posiada ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca nie wykazała bezpośredniego związku między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką, co potwierdziła własnym oświadczeniem, że „nie musiała rezygnować z zatrudnienia na rzecz opieki nad ojcem”. Skarżąca wniosła skargę do sądu, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 maja 2022 r. sprawy ze skargi U. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. a.bł.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735) – dalej: k.p.a.; art.17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.:Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) - dalej: u.ś.r.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r., znak [...] o odmowie przyznania U.M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem D.M.
Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że o przyznanie przedmiotowego świadczenia skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpiła wnioskiem z dnia 10 czerwca 2021 r. Do wniosku strona załączyła między innymi kserokopie wypisu z treści orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] maja 2004 r. orzekającego o uznaniu D.M. za osobę całkowicie niezdolna do pracy i samodzielnej egzystencji oraz kserokopię decyzji ZUS [...] Oddział w Ł. z dnia [...] marca 2021 r. o przyznaniu skarżącej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, na okres od 17 lutego 2021 r. do 31 sierpnia 2021 r. Dodatkowo, w toku przeprowadzonego w dniu 12 października 2021 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżąca została uznana za osobę częściowo niezdolną do pracy na okres do 30 września 2022 r. i ma ustalone prawo do renty. Nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jest jedyną osobą spokrewnioną z wymagającym opieki D.M., nad którym faktycznie sprawuje opiekę, co potwierdza pracownik socjalny przeprowadzający wywiad. Skarżąca nie pracuje i jak oświadczyła nie musiała rezygnować z zatrudnienia na rzecz opieki nad ojcem.
Decyzją z dnia [...] października 2021 r. Prezydent Miasta Ł. odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na niespełnienie ustawowych przesłanek przyznania przedmiotowego świadczenia, to jest istnienia bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowanej opieki.
Kwestionując zasadność powyższego rozstrzygnięcia U.M., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła odwołanie, w którym zarzucała naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez zaniechanie dokonania wykładni systemowej i celowościowej powyższego przepisu i bezpodstawne przyjęcie, iż w sprawie brak jest związku przyczynowo skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką nad ojcem. Strona zarzuciła także naruszenie art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, w art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, to jest faktycznego zakresu sprawowanej przez skarżącą opieki. Wniosła o uchylenie decyzji I instancji i przyznanie wnioskowanego świadczenia.
Uzasadniając pełnomocnik skarżącej podkreślił, iż na równi z rezygnacją zatrudnienia pozostaje okoliczność niepodejmowania pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną. Wskazał, iż jak wynika z przedstawionych dokumentów stan zdrowia ojca skarżącej wymaga pozostawania przez stronę w całodobowej gotowości do pomocy, która polega na wykonywaniu wszelkich czynności związanych z codziennym funkcjonowaniem osoby niepełnosprawnej. Tym samym, wbrew twierdzeniu organu istnieje bezpośredni związek, zarówno czasowy, jak i co do motywów, między sprawowaną przez stronę opieką, a rezygnacją z zatrudnienia.
Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając Kolegium wskazało na dokonane w sprawie ustalenia faktyczne oraz przywołało treść przepisów u.ś.r. regulujących instytucję świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w tym art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Kolegium przywołało również przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r., który stanowi, iż osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Kolegium podkreśliło, iż wobec dokonanych w sprawie ustaleń nie kwestionuje zarówno faktu, iż wymagający opieki D.M. osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, jak również faktu, iż opieka ta jest sprawowana przez skarżącą, która należy do podmiotów uprawnionych do uzyskania świadczenia, wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Nie jest również kwestionowane przez organ odwoławczy to, iż ustalenie na rzecz skarżącej prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie stanowi negatywnej przesłanki do przyznania przedmiotowego świadczenia. Niemniej jednak w ocenie Kolegium, w sprawie nie została spełniona przesłanka istnienia związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą, przez którą rozumie się zarówno rezygnacje z pracy jak i jej niepodejmowanie, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Kolegium wskazało, iż uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia nie przysługuje z samego faktu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia z uwagi na sprawowaną opiekę. Świadczenie to stanowi bowiem rekompensatę utraconego dochodu osoby, która podjęła się sprawowania tej opieki, dobrowolnie pozbawiając się tym samym możliwości zarobkowania. Świadczenie to nie może stanowić alternatywnego dochodu, a jego przyznanie jest możliwe między innymi w przypadku wykazania istnienia bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaniem opieki. Tymczasem jak wynika z załączonego oświadczenia skarżącej z dnia 26 października 2021 r. "nie musiała ona rezygnować z zatrudnienia na rzecz opieki nad ojcem", co wprost wskazuje na brak spełnienia powyższej przesłanki. Kolegium podkreśliło również, iż pomimo upływu ponad 16 letniego okresu czasu od daty orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji D.M., skarżąca była aktywna zawodowo, na co wskazuje treść załączonej do akt sprawy decyzji ZUS orzekającej o przyznaniu świadczenia rentowego. Powyższe oznacza, iż pomimo podnoszonej konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem, okoliczność ta nie stanowiła przeszkody do zatrudnienia skarżącej. Ponadto do dnia 17 lutego 2021 r. skarżąca pobierała świadczenie rehabilitacyjne, a następnie zostało przyznane jej prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, co może budzić wątpliwości, co do potencjalnej gotowości do podjęcia zatrudnienia. Odnosząc się do podniesionego argumentu pozostawania skarżącej w gotowości do świadczenia opieki ojcu we wszelkich czynnościach dnia powszedniego organ wskazał, iż tego rodzaju zakres opieki ciąży na każdym z opiekunów posiadających taką osobę w kręgu swych bliskich, niezalenie od wykonywania pracy zawodowej. Wobec powyższego zdaniem Kolegium, kwestionowane rozstrzygniecie uznać należy za prawidłowe, a stawiane zarzuty za nieuzasadnione.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi U.M., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., poprzez zaniechanie jego wykładni systemowej i celowościowej, a w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że zakres sprawowanej opieki nie wypełnia dyspozycji wskazanego przepisu podczas, gdy w jego rozumieniu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga, w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia, opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej, a co za tym idzie wadliwe uznanie, iż brak jest bezpośredniego związku pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad ojcem. Strona zarzuciła nadto naruszenie przepisów postępowania to jest: art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym faktycznego zakresu sprawowanej opieki nad ojcem. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Strona wnosiła także o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej zakwestionował stanowisko Kolegium dotyczące wystąpienia przesłanki uniemożliwiającej przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego to jest braku związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaniem opieki. Podniósł, że z dyspozycji art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom w nim wymienionym, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z przywołanej normy wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej możliwość podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która to opieka nie musi być opieką całodobową. Podkreślił, iż z zebranego w sprawie materiału wynika, że skarżąca ze względu na sprawowaną opiekę, która to okoliczność nie jest kwestionowana przez organ, nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, nawet w najmniejszym wymiarze czasowym.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Jednocześnie, odnosząc się do wniosku strony skarżącej o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym organ nie wnosił o przeprowadzenie rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie ze stanowiskiem obu stron postępowania skarga U.M. została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 329) - dalej: p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi U.M., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad ojcem D.M..
Podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 111) - dalej: u.ś.r.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że wymagający opieki D.M. legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] maja 2004 r. o całkowitej niezdolności do pracy oraz samodzielnej egzystencji, co w myśl art. 3 pkt 21 lit. b u.ś.r. jest jednoznaczne z uznaniem, że w/w legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Bezspornym pomiędzy stronami pozostaje również to, iż U.M. jest jedyną córką D.M., co oznacza, iż na skarżącej ciąży obowiązek alimentacyjny względem ojca wynikający z art. 129 § 1 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1359) - dalej: k.r.o. Skarżąca nie legitymuje się także orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Wobec powyższego uznać należy, że skarżąca należy do kategorii podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uprawnionych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Nie budzą wątpliwości Sądu również te ustalenia faktyczne organu administracji, z których wynika, że wobec skarżącej orzeczono czasowo częściową niezdolność do pracy (do dnia 30 września 2022 r.) i z tego tytułu skarżąca ma ustalone prawo do renty. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 (Dz. U. z 2019 r. poz. 1257) orzekł, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż przywołany wyżej przepis w zakresie, w jakim został uznany za niezgodny z Konstytucją RP, traci moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw (to jest w dniu 9 stycznia 2020 r. – uwaga Sądu). Konsekwencją powyższego wyroku jest to, że norma prawna wyrażona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi być odczytywana w ten sposób, iż zawarte w niej wyłączenie przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego osobom posiadającym ustalone prawo do wskazanych w tym przepisie świadczeń, nie obejmuje sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Tym samym okoliczność posiadania przez skarżącą ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie stanowi negatywnej przesłanki do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad ojcem. Powyższe nie jest kwestionowane przez procedujące w sprawie organy.
Jednakże jak słusznie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, iż w sprawie nie doszło do łącznego spełnienia wszystkich warunków określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., gdyż skarżąca nie wykazała istnienia bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem.
Wskazać na wstępie wymaga, że powołanego wyżej przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie można odczytywać w ten sposób, że samo posiadanie przez osobę niepełnosprawną orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym sprawia, że świadczenie to przysługuje wskazanym w w/w przepisie osobom. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę oraz pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Zarówno charakter omawianego świadczenia, jak i jego cel pozwalają na stwierdzenie, iż stanowi ono pewną formę rekompensaty strat finansowych opiekuna wynikających z rezygnacji z aktywności zawodowej, a co za tym idzie nie może stanowić alternatywnego źródła dochodu. Podkreślenia również wymaga, że zakres sprawowania opieki nad osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym może się różnić w zależności od stopnia samodzielności tych osób oraz ich potrzeb. Sprawowana opieka musi zatem w sposób oczywisty uniemożliwiać wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobie ubiegającej się oświadczenie pielęgnacyjne. Innymi słowy o rezygnacji z zatrudnienia czy też świadomym jego niepodejmowaniu można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia, a składające się na nią szczególne czynności zajmują tyle czasu, że podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia jest niemożliwe. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (niepodejmowania przez niego pracy) a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w przepisie art. 17 u.ś.r. Co również istotne, stały i długoterminowy charakter opieki nie może być utożsamiany z wykonywaniem czynności opiekuńczych bez przerwy przez 24 godziny na dobę. Podkreślić dodatkowo należy, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek, od wnioskodawcy zależy więc, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia o nie wystąpi. (por. wyroki NSA z 16 grudnia 2021 r., I OSK 716/21; z 2 lutego 2017, I OSK 2201/15; wyrok WSA w Łodzi z 20 czerwca 2020 r., II SA/Łd 218/20; wyrok WSA w Krakowie z 15 grudnia 2021 r., III SA/Kr 634/21; wyroki WSA w Gdańsku z 22 grudnia 2021 r., III SA/Gd 841/21; z 16 września 2021 r., III SA/Gd 563/21; wyroki WSA w Olsztynie z 21 października 2021 r., II SA/Ol 708/21, z 21 października 2021 r., II SA/Ol 776/21; wyrok WSA w Poznaniu z 28 listopada 2019 r. II SA/Po 827/19; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wobec powyższego, wbrew stanowisku organu odwoławczego bez wpływu na możliwość przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pozostaje okoliczność wystąpienia z wnioskiem po upływie 16 lat od daty orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności D.M. oraz pozostawania przez skarżącą aktywną zawodowo pomimo podnoszonej konieczności sprawowania opieki nad ojcem. Nie znajduje także uzasadnienia ta argumentacja organu, odnosząca się do istnienia potencjalnej możliwości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia, z uwagi na jej stan zdrowia. Wskazać bowiem należy, iż skarżąca jako osoba częściowo niezdolna do pracy może podjąć zatrudnienie w warunkach chronionych. Co również istotne, zarówno Sąd, jak i organy administracji nie są uprawnione do oceny stanu zdrowia skarżącej i związanej z nim możliwości podjęcia przez stronę aktywności zawodowej. Ocena ta pozostaje bowiem w gestii właściwych organów orzeczniczych, których orzeczenia są dla organów procedujących w sprawie, jak i dla Sądu wiążące.
Niemniej jednak, w niniejszej sprawie nie sposób pominąć, iż skarżąca w złożonym do akt sprawy oświadczeniu z dnia 12 października 2021 r. wyraźnie oświadczyła, że cyt.: "nie zrezygnowałam z zatrudnienia na rzecz opieki nad ojcem". Jednocześnie w toku postępowania skarżąca nie wykazywała jakiegokolwiek aktualnego zamiaru podjęcia pracy zarobkowej. Wobec powyższego dokonana przez organ ocena, że w sprawie nie zostało wykazane istnienie bezpośredniego związku przyczynowo skutkowego pomiędzy podjęciem się sprawowania opieki, a rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia znajduje uzasadnienie w okolicznościach sprawy.
Reasumując Sąd stwierdza, iż pomimo faktu, że skarżąca należy do podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uprawnionych do otrzymania wnioskowanego świadczenia, to jednak z uwagi na brak wykazania istnienia, wynikającej z powyższego przepisu przesłanki związku pomiędzy brakiem jej aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem, za prawidłowe uznać należy negatywne rozpatrzenie zgłoszonego przez nią żądania. Powyższe skutkuje uznaniem, iż zarzut skargi, co do naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jest niezasadny.
Wbrew stanowisku pełnomocnika strony skarżącej w sprawie nie doszło także do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego, to jest art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. Procedujące w sprawie organy w sposób wyczerpujący zebrały i oceniły cały materiał dowodowy, zarówno pod katem możliwości uznania skarżącej za podmiot uprawniony do otrzymania wnioskowanego świadczenia, jak i pod kątem wystąpienia przesłanek zarówno pozytywnych, jak i negatywnych przemawiających za jego przyznaniem. Co prawda z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika szczegółowy zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad ojcem, jednakże fakt jej sprawowania nie jest kwestionowany przez organy, a odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia nie wynikała z faktu niesprawowania przez stronę tej opieki, lecz z uwagi na brak istnienia ustawowej przesłanki – związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że wynikający z art. 7 i art 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i oceny przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez ten organ materiałów dowodowych, mających wykazać okoliczności korzystne dla stron postępowania. Zasada ta nie zwalnia strony postępowania administracyjnego z obowiązku przedstawienia takich dowodów, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki. W niniejszej sprawie, zarówno z treści złożonego w dniu 10 czerwca 2021 r. wniosku, jak i w toku prowadzonego postępowania strona nie wskazywała w żaden sposób na zakres czynności opiekuńczych świadczonych względem ojca. W tym zakresie ograniczyła się jedynie do stwierdzenia, w treści odwołania od decyzji organu I instancji, że "odwołująca całodobowo jest w pełnej gotowości do pomocy ojcu" oraz, że " odwołująca wykonuje wszystkie czynności wobec opieki osoby wymagającej opieki nie tylko związane z codziennym funkcjonowaniem tej osoby ale w szerszym aspekcie – niezbędnym do jej pełnej egzystencji". Prowadząc postępowanie organy działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy, a uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
dc
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło