II SA/Łd 167/14

Dnia 15 kwietnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędzia WSA Joanna Sekunda – Lenczewska (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2014 roku przy udziale --- sprawy ze skargi B. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie ostatecznej decyzji orzekającej o uprawnieniu do świadczenia pielęgnacyjnego - oddala skargę. LS Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu zażalenia B.H. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 145 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: k.p.a.), utrzymało w mocy postanowienie Marszałka Województwa [...] z dnia [...]o odmowie wznowienia postępowania w sprawie ostatecznej decyzji Dyrektora Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Ł. z dnia [...] orzekającej o uprawnieniu B.H. do świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko K. H. na okres od 1 stycznia 2010 r. do 28 lutego 2017 r. Jak wynika z akt sprawy, na skutek rozpoznania wniosku B. H. z dnia 12 stycznia 2010 r., decyzją z dnia [...]Marszałek Województwa [...] orzekł o uprawnieniu B. H. o opisanego świadczenia. W dniu 9 lipca 2013 r. strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ww. ostateczną decyzją. Postanowieniem z dnia [...]Marszałek Województwa [...] na podstawie art. 145 § 1, art. 147, art. 149 § 3 i § 4 k.p.a. odmówił wznowienia opisanego postępowania. W uzasadnieniu wyjaśnił, przywołując brzmienie art. 145 § 1 k.p.a., iż w sprawie niniejszej nie zachodzi żadna z przesłanek, w oparciu o które organ uprawniony byłby wznowić postępowanie w sprawie. Organ dodał, iż w chwili wydawania decyzji z dnia [...] organem właściwym do jej wydania był marszałek Województwa [...], decyzja ta nie została także wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. W terminie prawem przewidzianym B. H. wniosła zażalenie wskazując, iż w dniu 1 października 2009 r. Prezydent Miasta Ł. wydał decyzję uchylającą świadczenie pielęgnacyjne dla osoby z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem w wysokości 420zł na okres od 1 września 2008 r. do 31 października 2009 r. Na tej podstawie Dyrektor Regionalnego Centrum Polityki Społecznej wydał decyzję z dnia [...]. Zdaniem strony oczywistym jest, że gdyby nie została wydana wcześniejsza decyzja o uchyleniu świadczenia pielęgnacyjnego z dnia 1 października 2009 r. to świadczenie to znajdowałoby się w gestii Centrum Świadczeń Socjalnych, mamy bowiem do czynienia z ciągiem zdarzeń, gdzie jedna decyzja stanowi podstawę do wydania drugiej. I co ważne wydanie drugiej nie jest możliwe bez uprzedniego wydania pierwszej decyzji. Oznacza to, iż decyzja z dnia [...]nie mogła być wydana bez uprzedniego uchylenia świadczenia pielęgnacyjnego i przekazania sprawy celem dokonania koordynacji Marszałkowi Województwa. Decyzja z 2009 roku została wydana z rażącym naruszeniem prawa i uchylona wyrokiem WSA z dnia 25 marca 2013 r., sygn.akt II SA/Łd 1303/12. Przywrócenie porządku wymaga w ocenie strony wyeliminowania również decyzji z dnia[...], gdyż wydana została w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Nadto decyzja została wydana w wyniku przestępstwa, gdyż zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa na niekorzyść strony, która wniosła do Prokuratury Rejonowej Ł.-B. zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa. Strona zwróciła uwagę, iż brak jest orzeczenia sądu karnego, jednakże fakt popełnienia przestępstwa jest oczywisty a jednocześnie wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...]. Uzasadniając Kolegium podkreśliło, iż decyzja z dnia [...] została wydana przez właściwy organ i nie została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Zasadne było tym samym rozstrzygnięcie organu I instancji. Dodatkowo organ wskazał, iż wskazywana w zażaleniu decyzja z dnia [...]2009 r. dotyczyła zupełnie innego okresu świadczeniowego. Nadto decyzja z dnia [...]została wydana na wniosek strony z dnia 12 stycznia 2010 r. złożony w siedzibie Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Ł. i gdyby z takim wnioskiem strona nie wystąpiła to decyzja nie zostałaby wydana. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi B. H. zarzuciła naruszenie: art. 145 § 1 pkt 1, pkt 5 i pkt 8, art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a.; art. 17 ust. 5 pkt 6 i art. 23a ust. 6 i ust. 7 ustawy; art. 7 i art. 71 pkt 1 Konstytucji RP. Skarżąca wywodząc jak w zażaleniu podkreśliła, iż w dniu 1 października 2009 r. Prezydent Miasta wydał trzy decyzje uchylające świadczenie pielęgnacyjne dla matki z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem K. H. na łączny okres od 8 marca 2007 r. do 31 października 2009 r. Zdaniem strony oznaczało to przekazanie sprawy Regionalnemu Centrum Polityki Społecznej jako organowi właściwemu, który wydał decyzję z dnia [...] orzekającą o uprawnieniu do świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko K. H. na okres od 1 stycznia 2010 r. do dnia 28 lutego 2017r r. nie zauważając, iż decyzja przyznająca świadczenie powinna być wydana od dnia jej uchylenia przez Prezydenta Miasta tj. od 8 marca 2007 r. do 28 lutego 2017 r. Zaznaczyła, iż wszystkie trzy decyzje Prezydenta Miasta zostały zaskarżone do sądu administracyjnego, który stwierdził rażące naruszenie prawa i uchylił wszystkie akty. Nadto dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, gdyż jako datę podlegania sprawy Marszałkowi Województwa [...] przyjęto datę 8 marca 2007 r.. Natomiast w trakcie postępowania sądowego ustalono, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od 22 grudnia 2008 r., i z tym dniem organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczania społecznego. Okoliczności te zostały ujawnione dopiero w trakcie postępowania sądowego, zatem uznać należy, iż wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody nieznane organowi, który wydał decyzję, a w zasadzie znane i istniejące, ale nie uwzględnione przez organ. Strona wskazała także, iż decyzja z dnia [...] wydana została przez niewłaściwy organ i bez podstawy prawnej z rażącym naruszeniem prawa, naruszony został także słuszny interes strony, gdyż wobec błędnych informacji przesyłanych pomiędzy organami, brytyjska instytucja zaprzestała wypłat. Kończąc podkreśliła, iż fakt istnienia decyzji z dnia [...] powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne znajduje się w gestii Marszałka Województwa [...] i pomimo upływu ważności decyzji i jej wyjaśnienia z dniem 30 czerwca 2013 r. nadal wywołuje negatywne skutki procesowe. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do regulacji art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem pomimo wadliwego uzasadnienia zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., utrzymało w mocy postanowienie Marszałka Województwa [...] z dnia [...]o odmowie wznowienia postępowania w sprawie ostatecznej decyzji Dyrektora Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Ł. z dnia [...]orzekającej o uprawnieniu B. H. do świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko K. H. na okres od 1 stycznia 2010 r. do 28 lutego 2017 r. Przywołany akt prawny wydany został w następstwie wniosku skarżącej o wznowienie opisanego postępowania, jak argumentowały organy obu instancji z uwagi na ustalenie, iż nie zaistniała żadna z przesłanek opisanych w art. 145 § 1 k.p.a. Niemniej jednak taka ocena organu była przedwczesna, gdyż tryb wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną jest trybem nadzwyczajnym i ustawodawca zakreślił jego konkretny kształt. W toku czynności wstępnych, przed wszczęciem postępowania wznowieniowego organ obowiązany jest zbadać, czy zachodzą zarówno przesłanki przedmiotowe (np. czy zachowano ustawowy termin do wniesienia wniosku i czy została wskazana ustawowa przyczyna wznowienia), jak i przesłanki podmiotowe (np. czy wnioskodawca posiada zdolność procesową), uzasadniające wszczęcie postępowania lub też, czy brak którejkolwiek z nich uzasadnia odmowę wznowienia postępowania. Na tym etapie nie jest dopuszczalne badanie, czy rzeczywiście wystąpiły przesłanki wymienione w art.145 § 1 k.p.a., czy 145a k.p.a. Ta kwestia jest przedmiotem oceny już w postępowaniu wznowieniowym, otwierającym się po wydaniu postanowienia o wszczęciu postępowania. W razie negatywnego wyniku ustaleń odnośnie przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych wznowienia, a także gdy doszło do uchybienia ustawowego terminu i nie został on przywrócony, organ nie wydaje postanowienia o wznowieniu postępowania, ale postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia. Przystąpienie do rozpoznania sprawy wznowieniowej w wypadku niedotrzymania przez wnioskodawcę ustawowego terminu do złożenia wniosku i wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty jest dotknięte wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) wobec rażącego naruszenia przepisu art. 148 § 1 k.p.a., przewidującego, że tylko wniosek złożony w terminie należy uznać za dopuszczalny (vide. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn.akt II OSK 324/12; wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 lutego 2011 r., sygn.akt II SA/kr 1502/10; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 listopada 2012 r., sygn.akt II SA/Gd 352/12 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy stwierdzić trzeba, iż po złożeniu przez skarżącą wniosku o wznowienie opisanego postępowania zakończonego decyzją ostateczną organ obowiązany był podjąć czynności wstępne. I na tym etapie ustalić, czy zachodzą zarówno przesłanki przedmiotowe, jak i przesłanki podmiotowe, uzasadniające wszczęcie postępowania, czy też brak jest którejkolwiek z nich, skutkujący odmową wznowienia postępowania, stosownie do art. 149 § 3 k.p.a. Jak wynika z akt administracyjnych zgromadzonych dla potrzeb wydanego rozstrzygnięcia organ zupełnie nie zajął się oceną zachowania terminu opisanego w art. 148 k.p.a., przystępując od razu do analizy zasadności wskazanych podstaw wznowienia i wywiódł, że nie są one zasadne. Nadto na etapie wstępnym, wobec obszernej argumentacji wniosku o wznowienie postępowania i szeregu przywołanych okoliczności, które wypełniają nie tylko przesłanki wynikające z art. 145 § 1 k.p.a., co do zasady celowym byłoby wezwanie strony skarżącej do sprecyzowania, wskazania konkretnych przesłanek wznowienia oraz od razu do wykazania zachowania terminu do wystąpienia o wznowienie postępowania. Opisany obowiązek wynika bowiem nie tylko z przepisów dotyczących omawianego trybu nadzwyczajnego, ale i z podstawowych zasad postępowania administracyjnego. I choć podnoszona kwestia nie ma w przedmiotowej sprawie decydującego znaczenia, to jednak z uwagi na argumentację organu, należało dla porządku te podstawowe zasady przypomnieć. Podkreślić trzeba, iż opisane uchybienia przepisom procesowym stanowiłyby podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu, niemniej jednak nie w ustalonym w kontrolowanej sprawie stanie faktycznym i prawnym. Przypomnieć wypada, iż strona skarżąca wniosła o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Ł. z [...]orzekającej o uprawnieniu skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko K. H. na okres od 1 stycznia 2010 r. do 28 lutego 2017 r. I co ważne dla niniejszej sprawy, przywołana decyzja z dnia [...]wygasła z mocy prawa, zgodnie z art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 1548) z dniem 30 czerwca 2013 r. Wygaśnięcie decyzji oznacza natomiast, że decyzja ta przestaje kształtować jakiekolwiek prawa i obowiązki administracyjne, czy też wywoływać dla jej adresatów inne skutki prawne. Z chwilą więc wygaśnięcia decyzji nie jest możliwe wznowienie postępowania w sprawie tej decyzji, gdyż nie funkcjonuje ona w obrocie prawnym. r. Skoro decyzja wygasła, to nie może podlegać żadnym zmianom czy innego rodzaju eliminacji z obrotu prawnego właściwym dla decyzji ostatecznych w ramach wznowienia postępowania. Z analizy przepisów k.p.a. odnoszących się do wznowienia postępowania wynika wprost, że ten tryb nadzwyczajny ma zastosowania do decyzji ostatecznych, a ponadto aktów prawnych znajdujących się w obrocie prawnym, co jest kluczową kwestią w niniejszej sprawie. Powyższe potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 1731/11 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) z którego wynika, że skoro można eliminować w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania wyłącznie akty nadal obowiązujące, o czym świadczy art. 151 k.p.a., to niewątpliwie brak jest podstaw prawnych do tego, aby prowadzić postępowanie administracyjne, analizować i oceniać akt, który już swą ważność utracił. W świetle powyższego, nie budzi wątpliwości sądu, iż wadliwe uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż zasadnym było, z uwagi na brak przesłanki przedmiotowej badanej przez organ z urzędu na etapie wstępnym, orzeczenie o odmowie wznowienia postępowania w sprawie ostatecznej decyzji, która wygasła z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r. Powyższa konkluzja prowadzi do wniosku, że kwestionowane rozstrzygnięcie, mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, w następstwie czego brak było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W tym stanie sprawy, sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a. k.ż.