II SA/Łd 168/09

Dnia 6 maja 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Referendarz sądowy Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. z siedzibą w S. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. z siedzibą w S. na uchwałę Rady Miejskiej w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie skargi na działalność Prezydenta Miasta S. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. AG A. z siedzibą w S. wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na uchwałę Rady Miejskiej w S. z dnia [...] w przedmiocie skargi na działalność Prezydenta Miasta S. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 lutego 2009 roku A. zostało wezwane do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 300 złotych od wniesionej skargi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie skarżące A. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Jak wynika z oświadczenia o majątku i dochodach, A. posiada majątek w wysokości 200.000 złotych, wysokość poniesionej straty to 150.000 złotych. A. nie podało numeru rachunku bankowego ani wysokości posiadanych środków pieniężnych. Jako uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy A. wskazało na okoliczności, które nie mają związku z jej sytuacją majątkową, lecz przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ślad za poglądem wyrażonym w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2008 roku o sygn. akt IV SA/Wa 1098/08 wskazać należy w pierwszej kolejności, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Dostępność do sądu wymaga zatem z natury rzeczy posiadania środków finansowych, zaś udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W rozpoznawanej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony został przez podmiot działający w formie stowarzyszenia - A. I choć w oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach strona podała, że nie posiada środków finansowych na pokrycie udziałów w postępowaniu przed sądem administracyjnym, prawo pomocy nie może zostać jednak przyznane.. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, iż - jak to wynika z treści art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 roku - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 z późn. zm.) - majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej (tak również art. 36 statutu A.). Stowarzyszenie, z zachowaniem obowiązujących przepisów, może zatem przyjmować darowizny, spadki i zapisy, jak również korzystać z ofiarności publicznej, a nadto prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach (art. 34 ustawy). Stąd też uprawniony jest wniosek, że istnieją instrumenty prawem przewidziane, które umożliwiają zgromadzenie środków finansowych na funkcjonowanie podmiotu, w tym na jego udział w postępowaniach przed sądem. Wypada zauważyć, iż skoro samo stowarzyszenie nie wykazuje zamiaru zgromadzenia środków finansowych od swoich członków, a więc osób bezpośrednio zainteresowanych działalnością stowarzyszenia, to brak jest podstaw, aby przerzucać ciężary związane z funkcjonowaniem A. na Państwo, czyli ogół obywateli. Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. o sygn. akt II OZ 1433/06, należy stwierdzić, iż powyższe działanie rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasadzie, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Mimo faktu, iż Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. Ponadto, od stowarzyszeń prowadzących działalność na rzecz upowszechniania kultury fizycznej i sportu wśród młodzieży oraz poprawy kondycji fizycznej, co wiąże się z koniecznością poniesienia określonych nakładów finansowych, oczekiwać należy posiadania tychże środków finansowych, związanych z ich bieżącym funkcjonowaniem i realizacją zadań statutowych. Nie może również spotkać się z aprobatą zawarte w odpowiedzi na wezwanie Sądu, twierdzenie skarżącego, iż "nie mamy pieniędzy na kopiowanie w nieskończoność pism". Należy bowiem zwrócić szczególną uwagę, iż to w interesie strony leży zarówno wykazanie tego, iż pismo zostało wniesione przez osobę do tego uprawnioną, jak i że podmiot spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 2 p.p.s.a., co nie wiąże się z żadną próbą dyskryminacji. W ocenie Sądu, działający w Stowarzyszeniu członkowie winni mieć zatem świadomość konieczności finansowego zasilenia funduszy Stowarzyszenia poprzez uiszczanie składek czy też dokonywania wpłat o innym charakterze, które umożliwiają jego skuteczne funkcjonowanie. Nie można zatem uznać za wystarczającą przesłankę przyznania prawa pomocy twierdzenia wnioskodawcy, iż Stowarzyszenie nie posiada środków finansowych, jest dyskryminowane i okradane przez władze państwowe.. Twierdzenie to nie odzwierciedla bowiem zdolności płatniczych strony skarżącej jako stowarzyszenia osób fizycznych. Członkowie A. dysponują bowiem możliwościami na zdobycie środków finansowych koniecznych do prowadzenia sporów sądowych, co wyłącza możliwość uwzględnienia żądania wnioskodawcy. Jednocześnie wypada zwrócić uwagę, że ustawodawca, przewidując możliwość przyznania prawa pomocy podmiotom niebędącym osobami fizycznymi, wprowadził rozwiązanie oparte na uznaniu. Otóż, z treści art. 246 § 2 p.p.s.a. wynika, że nawet w przypadku, gdy podmiot nie posiada środków finansowych, prawo pomocy jedynie może zostać przyznane, co wyłącza powinne zachowanie Sądu. W konsekwencji, nawet w sytuacji, gdy z oświadczenia o majątku i dochodach wynikać będzie braków środków do partycypacji w kosztach postępowania, uprawnione jest oddalenie wniosku strony, jeśli nie stanie to na przeszkodzie realizacji prawa do sądu. W niniejszej sprawie, prawo do sądu nie zostanie ograniczone, gdyż jak wykazano wcześniej, podmiot działający w formie stowarzyszenia posiada przewidzianą prawem możliwość pozyskiwania środków finansowych, a fakt ich niewykorzystywania nie może pozytywnie oddziaływać na ocenę zasadności żądania strony. Reasumując należy uznać, iż mimo niezadeklarowania przez A. posiadania środków pieniężnych, wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może zostać uwzględniony, gdyż wnioskodawca dysponuje możliwością zdobycia środków w sposób wynikający z przyjętej formy działania. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu. AG