II SA/Łd 170/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od szacowania szkody łowieckiej stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia. a.bł. II SA/Łd 170/22 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. (znak [...]) Nadleśniczy Nadleśnictwa B. w K., działając na podstawie art. 134 k.p.a. w zw. z art. 49a oraz art. 46d ust. 1 ustawy z 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie (tj. Dz.U. z 2020, poz. 1683 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania M.K., dotyczącego szacowania szkody wyrządzonej przez dziki na działkach położonych w miejscowości B. stwierdził, że uchybiono terminowi do złożenia odwołania. Z ustaleń poczynionych przez organ wynikało, że 29 października 2021 roku do Nadleśnictwa B. wpłynęło odwołanie M.K. od szacowania szkody na działkach położonych w miejscowości B. Wraz z odwołaniem zostało przekazane potwierdzenie dostarczenia przez Pocztę Polską nieokreślonej korespondencji pocztowej do Koła Łowieckiego J. z 7 czerwca 2021, "wniosek o szacowanie szkód łowieckich" skierowany do Koła Łowieckiego "J." z 3 września 2021 roku oraz "Protokół oględzin, ostatecznego szacowania szkody i ponownego szacowania szkody w uprawach i płodach rolnych" spisany i podpisany 6 września 2021 roku przez M.K. jako poszkodowanego oraz R.S. jako sporządzającego protokół. Jak wskazał organ, zgodnie z art. 46d ust. 1 ustawy - Prawo łowieckie "właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda, oraz dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego przysługuje odwołanie do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 albo art. 46c ust. 5 powoływanej ustawy. Na podstawie posiadanego materiał u dowodowego, w związku z niedochowaniem terminu do wniesienia odwołania, który był liczony od 6 września 2021 roku i upłynął 13 września 2021 roku, organ stwierdził, w drodze postanowienia, uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Skargę na powyższe postanowienie wniósł M. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wnosił o oddalenie skargi w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych aktów z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.] stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy p.p.s.a.). Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. Mając na uwadze powyżej wskazane kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, iż kwestionowane postanowienie zostało podjęte z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona w tej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie bowiem z regulacją art. 119 pkt 3 ustawy p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że w przypadku skargi na takie postanowienie organu administracji publicznej w obecnym stanie prawnym skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. Przedmiotem skargi skarżący M.K. uczynił postanowienie Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo B. z [...] r. (znak [...]) w przedmiocie uchybienia terminowi do złożenia odwołania od szacowania szkody wyrządzonej przez dziki na działkach skarżącego położonych w miejscowości B.. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy art. 134 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 46d ust. 1 ustawy z 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 1683 z późn. zm.) [dalej: ustawa - Prawo łowieckie]. Wydane w niniejszej sprawie postanowienie stanowi kwalifikowaną formę aktu administracyjnego z uwagi na to, że jego podejmowanie następuje w prawnie uregulowanym trybie (w postępowaniu administracyjnym). Postanowienie administracyjne jest jedną z postaci indywidualnego aktu administracyjnego. Zgodnie z art. 124 § 1 k.p.a. postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania. Wymienione składniki postanowienia, służą pełnemu określeniu elementów stosunku prawnego zarówno materialnego, jak też procesowego. Podpis pod postanowieniem jest niezbędnym warunkiem jego istnienia. Istota podpisu pod treścią postanowienia wydanego w toku postępowania administracyjnego sprowadza się do utożsamienia się organu administracyjnego z treścią danego rozstrzygnięcia, którym jest związany od chwili jego doręczenia adresatowi. Z drugiej strony, podpis pod postanowieniem służy do zidentyfikowania osoby piastuna kompetencji z organem administracyjnym, a więc do sprawdzenia, czy rozstrzygnięcie (tu: postanowienie) wydała osoba do tego uprawniona. Wynika z tego, że podpis winien być podpisem odręcznym (zob. m.in. wyrok NSA z 18 kwietnia 2000 r., II SA/Gd 954/98). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że brak podpisu osoby reprezentującej organ pod rozstrzygnięciem (decyzją, czy postanowieniem) jest wadą istotną prowadzącą do oceny, że chodzi wówczas o pismo będące jedynie projektem rozstrzygnięcia. Konsekwencją tego jest, że projekt taki nie wchodzi jeszcze do obrotu prawnego i nie wywołuje skutków, z którymi przepisy łączą konsekwencje prawne (zob. np. wyrok NSA z 10 października 2008 r., II GSK 508/07). Postanowienie niezawierająca podpisu z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania powoduje, że pismo takie traci charakter postanowienia (zob. wyrok NSA z 30 lipca 1982 r., I SA 547/82, niepubl.). Przyjmuje się również w orzecznictwie sądów administracyjnych, że brak odręcznego podpisu pod postanowieniem sprawia, że - należy je uznać za wydane z rażącym naruszeniem prawa - bowiem nie zawiera ono jednego z istotnych jej elementów. Wada taka nie może być też usunięta poprzez uzupełnienie podpisu po doręczeniu postanowienia stronie, ponieważ nie przewidują tego przepisy dotyczące prostowania i uzupełniania postanowienia, zawarte w art. 111-113 w zw. z art. 126 k.p.a. Postanowienie takie winno być zatem zweryfikowane w trybie instancyjnym lub unieważnione (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z 17 lutego 2009 r., II SA/Bd 56/09). Sąd orzekający w pełni podziela przedstawione poglądy. Z art. 133 ustawy p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, co oznacza, że rozstrzygnięcie sądu musi znajdować oparcie w faktach prawidłowo udokumentowanych w aktach sprawy. Wobec powyższego fakt podpisania postanowienia przez upoważnioną do tego osobę powinien wynikać z akt sprawy administracyjnej. Tymczasem w aktach sprawy brak jest dowodu na to, że zaskarżone postanowienie zostało prawidłowo podpisane. W miejscu podpisu widnieje maszynowy zapis "J.K. Nadleśniczy". Brak jest zatem formalnego podpisu piastuna organu, a nie może go zastąpić - jak wskazano już uprzednio - sam maszynowy zapis "J.K.". Do akt administracyjnych nie zostały też dołączone dokumenty potwierdzające, że decyzję podpisano elektronicznie. Powyższa kwestia ma fundamentalne znaczenie, ponieważ zgodnie z art. 124 § 1 k.p.a., integralną częścią postanowienia jest podpis złożony we właściwej formie. Reasumując, materiał dowodowy przedłożony w aktach administracyjnych sprawy potwierdza, że nie istnieje żaden dowód na okoliczność, że postanowienie Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo B. z [...] r. (znak [...]) istnieje i weszło do obrotu prawnego. Doręczony do Sądu, wraz z aktami administracyjnymi postępowania, dokument uznany za postanowienie takowym być nie może albowiem, faktycznie nie posiada on istotnego elementu właściwego dla postanowienia wydanego w toku postępowania administracyjnego, tj. podpisu osoby uprawnionej do wydania decyzji (art. 124 § 1 k.p.a.). Zatem, należało przyjąć, że zaskarżone postanowienie organu z [...] r. jest dotknięta kwalifikowaną wadą prawną i zostało wydane z naruszeniem art. 124 § 1. Brak podpisu powoduje nieważność postanowienia, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 124 § 1 k.p.a. Ten ostatni przepis jest jasny; jego treść jest oczywista, co nakazuje jednocześnie uznanie, że uchybienie enumeratywnie określonym w ustawie wymogom określającym elementy składowe i niezbędne każdego postanowienia stanowi rażące naruszenie prawa. Nie budzi bowiem wątpliwości Sądu, że znajdujące się w aktach administracyjnych zaskarżone postanowienie zostało opatrzone podpisem. Powyższe oznacza, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, co musi skutkować stwierdzeniem jego nieważności. Natomiast zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność (...) postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W okolicznościach niniejszej sprawy, spełniona została wymieniona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa. Wskazać też trzeba, że stwierdzenie nieważności decyzji oznacza, że rozstrzygnięcie Sądu nie wymaga wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy. Powyższe obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - na mocy art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia. W toku ponownie prowadzonego postępowania organy zastosują się do wyżej poczynionych uwag. dc