II SA/Łd 171/09
WyrokWSA w Łodzi2009-04-17
Skład orzekający: Tomasz Zbrojewski, Grzegorz Szkudlarek, Renata Kubot-Szustowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawo do otrzymania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych przysługuje właścicielowi gruntu, który nie był jego faktycznym posiadaczem i użytkownikiem w roku, za który wnioskowano o płatność?Ratio decidendi
Prawo do płatności bezpośrednich do gruntów rolnych przysługuje producentowi rolnemu, który jest posiadaczem gruntów rolnych i faktycznie je użytkuje, utrzymując je w dobrej kulturze rolnej. Samo prawo własności nie jest wystarczające do uzyskania płatności, jeśli posiadanie i faktyczne użytkowanie gruntów w danym roku sprawowała inna osoba. Organy administracji prawidłowo odmówiły przyznania płatności właścicielce, która nie była faktycznym posiadaczem gruntów w roku 2004.Stan faktyczny
Skarżąca B. N. wniosła o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, których była właścicielką od lipca 2004 roku. Organy administracji odmówiły przyznania płatności, ustalając, że w roku 2004 faktycznym użytkownikiem i posiadaczem tych gruntów był A. S., który prowadził na nich działalność rolniczą na własny rachunek. Skarżąca kwestionowała ustalenia organów, twierdząc, że to ona faktycznie władała gruntami i zlecała prace polowe, a A. S. był jedynie jej pomocnikiem lub korzystał z gruntów na podstawie umowy użyczenia. Organy obu instancji uznały, że dowody przedstawione przez skarżącą nie potwierdzają jej faktycznego posiadania i użytkowania gruntów w roku 2004.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 17 kwietnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.) Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Protokolant Sekretarz sądowy Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2009 roku sprawy ze skargi B. N. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oddala skarga. LS
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania B. N., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] roku, Nr [...].
Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, organ I instancji decyzją z dnia [...] roku, Nr [...] przyznał B. N. płatność na rok 2004 w łącznej wysokości 2.954,53 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej.
Następnie organ I instancji postanowieniem z dnia [...] roku, Nr [...] wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] roku, gdyż stwierdził istnienie nowych dowodów i okoliczności dotyczących użytkowania w roku 2004 działek rolnych położonych na działkach ewid. [...],[...] i [...] położonych we wsi Z., gmina B.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...] roku uchylił decyzję o przyznaniu płatności bezpośrednich z dnia [...] roku i odmówił przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 5a ust. 3 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 roku o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz. U. z 2005 roku Nr 31, poz. 264 ze zm.), art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217) oraz art. 2 ust. 1 – 3 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 roku Nr 6, poz. 40 ze zm.). W obszernym uzasadnieniu organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych zostały uregulowane między innymi w ustawie o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru. Zgodnie z regulacją art. 2 ust. 1 tej ustawy, płatności przysługują osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami (art. 2 ust. 1 w/w ustawy). Stan posiadania uregulowany jest w kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 336 Kodeksu Cywilnego, posiadaczem jest zarówno ten, kto włada jak właściciel, jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Przy wykładni cytowanych przepisów, jak wskazał organ, należy posiłkować się postanowieniami Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 roku ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) Nr 3508/92 (Dz. Urz. UE L 327 z 2001 roku, str. 0011-0032). Akt ten posługuje się pojęciem użytkowania. Z tych przepisów, zdaniem organu wynika, że posiadaczem może być również osoba, która włada gruntami bezumownie. Za taką wykładnią przemawia cel, któremu służą dopłaty - wyrównanie dochodowości gospodarstw rolnych.
W toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ ustalił, iż działalność rolniczą na działkach oznaczonych Nr ewid. [...],[...] i [...], prowadził A. S., a przedstawione przez B. N. dowody, świadczą jedynie o przysługującym jej prawie własności do spornych gruntów.
Strona podnosiła w szczególności, iż wszystkie prace polowe w latach 2003-2005 wykonywał na jej polecenie S. S., a dotychczasowe praktyki wykonywania prac uregulowała pisemnie notatką z dnia 26 września 2006 roku. Strona zeznała także, iż zlecenie pracy przekazywała S. S. w domu jej brata – H. S. W toku postępowania strona wskazała świadków, którzy mieli potwierdzić jej zeznania. I tak jeden z przedstawionych przez stronę świadków wyjaśnił, że nie był obecny przy rozmowach, zatem nie wiedział jakie uzgodnienia były czynione, nie był zainteresowany szczegółami ich rozmów. Kolejny świadek wskazał, że spotkania miedzy B. N., a S. S. odbywały się w jej domu, ale strona nie zna ostatecznych ustaleń tych rozmów. Zdaniem organu zeznania tych świadków nie potwierdzają tezy strony, iż jedynie S. S. w latach 2003-2005 wykonywał na polecenie strony prace polowe w nabytym przez stronę gospodarstwie, umowy miedzy nimi były zawierane w formie ustnej, a każda dotyczyła konkretnej czynności. Strona twierdzi, iż umowy zlecenia były zawierane z tą osobą od marca 2003 roku i że ta osoba wiedziała o zamiarze kupna gospodarstwa rolnego. Tym mniej S. S. w zeznaniach z dnia 22 kwietnia 2008 roku oświadczył, iż o fakcie zakupu gospodarstwa przez stronę dowiedział się po wezwaniu z organu oraz, że nie pamięta dokładnej daty zlecenia przez stronę wykonania prac polowych. S. S., zeznał także, iż w latach 2003-2004 nie zawierał z B. N. żadnych ustnych umów dotyczących wykonania konkretnej czynności na spornych działkach, a wszystkie prace agrotechniczne na tych polach wykonywali jego synowie. Także wszystkie koszty i nakłady poniesione w związku z prowadzeniem działalności rolniczej na spornych działkach ponosił A. S., który zbierał wszystkie plony. Okoliczności te potwierdził w dniu 20 marca 2007 roku na przesłuchaniu L. T., sąsiad S. S.
Z zeznań A. S. w charakterze świadka z dnia 23 czerwca 2008 roku wynika, iż prowadził on działalność rolniczą na spornych działkach, a w wykonywaniu prac rolnych pomagali mu domownicy w tym brat (J. S.). A. S. prowadzi produkcję zwierzęcą i roślinną, a sporne grunty weszły w skład jego gospodarstwa.
W ocenie organu, ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że działalność rolnicza prowadzona na spornym gruncie przez A. S. nosi znamiona działalności na własny rachunek. Świadczy o tym to, że wszystkie koszty produkcji były ponoszone przez A. S., a uzyskiwane plony m.in. ziarno i słoma z działek, pobierała rodzina. Nadto organ wskazał, że w odniesieniu do kwestii wycofania działek ewid. Nr [...],[...] i [...], A. S. wyjaśnił, iż wycofał te działki z tego powodu, że nowy właściciel złożył wniosek o płatność dotyczący tego terenu. Tym niemniej wyjaśnił on, że ten grunt użytkował. Po dniu doręczenia wezwania dotyczącego nieprawidłowości stwierdzonych na działkach, czyli po dniu 16 lipca 2004 roku nie było już możliwe skuteczne wycofanie przedmiotowych działek z uwagi na regulację art. 8 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001. Zgodnie z tym przepisem w przypadku, gdy właściwe władze poinformowały już rolnika o nieprawidłowościach we wniosku o pomoc lub w przypadku, gdy powiadomiły go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu oraz gdy kontrola na miejscu ujawniła nieprawidłowości, uzupełnienia i zmiany nie są dozwolone w odniesieniu do działek rolnych, których dotyczą nieprawidłowości. W tej sytuacji, jak podał organ, fakt wycofania działek ewidencyjnych z wniosku spowodował konieczność nałożenia sankcji na wnioskodawcę, tj. A. S. co nie oznacza jednak, iż w tym stanie faktycznym należało wziąć pod uwagę powierzchnię spornych działek przy ustalaniu powierzchni działek rolnych zadeklarowanych przez B. N.
W związku z tym, iż z płatności zostały wykluczone wszystkie działki wymienione we wniosku, suma powierzchni działek rolnych, dla których wnioskowano o płatność bezpośrednią do gruntów rolnych na 2004 roku była mniejsza niż minimalna wymagana powierzchnia uprawniona do otrzymania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych – tj. 1 ha, w konsekwencji organ I instancji wydał decyzję odmawiającą przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.
W odwołaniu od powyższej decyzji B. N. wniosła o uchylenie decyzji I instancji w całości i pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie płatności na rok 2004. W uzasadnieniu strona wskazała, że organ I instancji nie ustosunkował się do treści notatki spisanej w dniu 24 września 2006 roku i oświadczenia W. T. z dnia 23 stycznia 2006 roku. Strona kwestionowała możliwość prowadzenia gospodarstwa rolnego przez A. S. z uwagi na to, że w roku 2000 był on nieletni, a przede wszystkim uczył się, a następnie studiował. Strona wskazywała również na nieścisłości w zeznaniach świadków i ustaleniach organu, pominięcie przygotowania zawodowego odwołującej się do pracy w gospodarstwie rolnym. Dla odwołującej się oczywistym był cel spotkań, które odbywała w domu swojej rodziny z członkami rodziny S.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. decyzją z dnia [...] roku, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I instancji. W motywach organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania i wyjaśnił, że warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych, które kwalifikują się do objęcia ich płatnościami. Przy czym posiadaczem jest, zgodnie z ogólnymi zasadami prawa, ten kto faktycznie włada rzeczą jak właściciel, jak i ten kto faktycznie włada rzeczą jako użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub posiadając inne prawo, z którym łączy się władztwo nad rzeczą. W stanie faktycznym sprawy okolicznością skutkującą koniecznością wznowienia postępowania było ujawnienie, że działki stanowiące własność odwołującej się, nie znajdowały się w jej posiadaniu w roku 2004. Działki te wskazała we wniosku o przyznanie płatności i faktycznie użytkowała inna osoba – A. S. W takiej sytuacji zasadnicze znaczenie miała konieczność ustalenia kto w tym czasie faktycznie był posiadaczem rzeczonych działek (faktycznie je użytkował, dokonywał zabiegów agrotechnicznych i ponosił koszty utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej).
Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, iż okolicznością stanowiącą podstawę do wznowienia postępowania była nowa okoliczność faktyczna nie znana organowi, a istniejąca w dniu wydania decyzji o przyznaniu odwołującej się płatności.
W ocenie organu odwoławczego przeprowadzone postępowanie wykazało, że strona odwołująca się nie była w posiadaniu gruntów rolnych w roku 2004. W szczególności w celu wykazania tej okoliczności organ I instancji czterokrotnie przeprowadził rozprawę administracyjną, w toku których przesłuchiwał świadków. Zdaniem organu okoliczność kto w roku 2004 płacił podatek od nieruchomości, pozostaje bez znaczenia dla istoty sprawy. W odwołaniu strona podniosła, że oczywistym jest cel odbywanych spotkań między odwołującą się, a S. S. w domu jej brata. W odniesieniu do tego argumentu organ podał, że jedynie fakty powszechnie znane nie wymagają dowodu, a ustalenie przedmiotu spotkań między odwołującą się, a S. S. nie ma takiej cechy. Zeznania świadków (H. S. i H. S.) nie doprowadziły do ustalenia przedmiotu tych rozmów. Strona w treści odwołania podniosła także, że organ nie ustosunkował się do treści notatki z dnia 24 września 2006 roku i oświadczenia W. T. z dnia 23 stycznia 2006 roku. Tym niemniej, notatka stanowi dokument prywatny, zatem stanowi dowód tego, że osoba, która podpisała notatkę złożyła oświadczenie o treści wskazanej w tym dokumencie. Natomiast w odniesieniu do oświadczenia świadka organ odwoławczy podzielił pogląd organu I instancji, iż nie ma ono wpływu na rozstrzygnięcie. W treści tego oświadczenia świadek wskazał, że nie wyrażał zgody na obsiewanie pola przez A. S. Jednakże okoliczność pozwolenia na użytkowanie gruntu ze strony właściciela dla użytkowania nie ma wpływu na fakt posiadania tego gruntu, bowiem przepisy prawa nie uzależniają przyznania płatności od dobrej, czy złej wiary władającego gruntami. Istotą postępowania była konieczność ustalenia kto faktycznie władał gruntem w roku 2004.
Uwzględniając treść zeznań świadków i samej odwołującej się, datę nabycia przez odwołującą się gospodarstwa rolnego (lipiec 2004 roku), jak i okresy, w których dokonuje się zasiewów, organ uznał, że nie doprowadziły one do ustalenia, czy strona zlecała komukolwiek wykonanie prac polowych i jaki charakter miały te uzgodnienia. W zebranym materiale dowodowym brak jest potwierdzenia dokonywania przez stronę odwołującą się zabiegów agrotechnicznych wiosną 2004 roku. Notatka, na którą powoływała się strona z dnia 24 września 2006 roku, jak podał organ, dotyczyła roku 2006, a nie 2004. Dołączona przez stronę umowa przeniesienia własności z dnia 2 lipca 2004 roku jest tylko potwierdzeniem uzyskania przez stronę prawa własności do gruntu, a nie władztwa. Podobnie, zaświadczenie z Urzędu Gminy B. z dnia [...] roku i jego sprostowanie z dnia [...] roku wskazują jedynie kto jest właścicielem gruntu, nie dowodzą władztwa nad nim. Organ odwoławczy podkreślił, że na skutek złożonego przez A. S. i osobno przez skarżącą wniosku o przedmiotowe płatności, zostały wszczęte dwa odrębne postępowania administracyjne. Organ administracji wydaje decyzję o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje zadeklarowane grunty rolne. Bez znaczenia dla kwestii przyznania płatności pozostaje fakt legitymowania się prawem własności gruntów rolnych wskazanych we wniosku o przyznanie płatności, którego to faktu organ I instancji nie kwestionował. Odmowa przyznania płatności na dany rok jednemu z producentów rolnych nie musi wiązać się z przyznaniem tych płatności producentowi rolnemu ubiegającemu się o płatność do tych samych działek w tym samym roku kalendarzowym.
W konkluzji uzasadnienia organ powołując zasady ogólne postępowania administracyjnego, wskazane w art. 7, 77, 79 § 2 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego uznał, że postępowanie wyjaśniające organu I instancji zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, z zachowaniem tych wszystkich zasad. Ustalenia tego postępowania nie wykazały, że posiadaczem gruntów w roku 2004 była odwołująca się.
W skardze na powyższą decyzję B. N. wniosła o uchylenie decyzji II, jak i I instancji z uwagi na naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a także naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W motywach skargi strona wskazała, że podstawą do wznowienia postępowania było ustalenie, że grunty stanowiące własność skarżącej były w posiadaniu osoby trzeciej. Tym niemniej, w rzekomym momencie objęcia tych gruntów w posiadanie, co miało mieć miejsce w roku 2000, osoba ta była nieletnia (miała 16 lat). W ocenie skarżącej, organy obu instancji pominęły fakt, że poprzednik prawny właścicielki nie wyrażał zgody na obsianie pole przez A. S. Z treści umowy przeniesienia własności wynika, że skarżąca faktycznie objęła nieruchomość w marcu 2003 roku (w momencie zawarcia umowy przyrzeczenia sprzedaży z dnia 7 marca 2003 roku), a wydanie nieruchomości nastąpi najpóźniej w dniu zawarcia umowy, czyli z dniem 2 lipca 2004 roku. Zdaniem skarżącej, to ona w roku 2004 była w posiadaniu nieruchomości, zatem powinna uzyskać z tego tytułu dopłaty. Skarżąca jedynie użyczyła grunty, w trybie art. 710 kodeksu cywilnego, S. S.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Stosownie do uregulowania art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala.
Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd zważył, że organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe, ustaliły stan faktyczny i wydały rozstrzygnięcia odpowiadające zebranym dowodom oraz przepisom prawa.
Bezsporne w sprawie jest to, że skarżąca wystąpiła o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych stanowiących jej własność. Organ I instancji decyzją z dnia [...] roku przyznał skarżącej te płatności. Tym niemniej, w odniesieniu do tych samych działek z wnioskiem o przyznanie tych samych płatności wystąpiła osoba trzecia – A. S. Zasadniczy spór zatem w sprawie sprowadza się do oceny kto winien uzyskać dopłatę bezpośrednią do gruntów rolnych, zatem kto był posiadaczem gruntów rolnych. W takiej sytuacji organ miał obowiązek ustalić stan faktyczny zaistniały w roku 2004.
Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 roku Nr 6, poz. 40 ze zm.), producentowi rolnemu będącemu posiadaczem gospodarstwa rolnego, przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami (art. 2 ust. 2 w/w ustawy). Na gruncie cytowanych przepisów należy przyjąć, że posiadanie ściśle wiąże się z produkcją rolną, zatem konieczne jest faktyczne użytkowanie gruntów rolnych (por. wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2007 roku, II GSK 122/07, Lex Nr 368187). Decyzje administracyjne dotyczące przyznania bądź odmowy przyznania płatności bezpośrednich mogą być podejmowane po uprzednim ustaleniu, czy producent rolny jest czy nie jest, posiadaczem gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku. Ustawodawca wskazując na posiadanie, jako ustawową przesłankę warunkującą rozpoznanie wniosku, odniósł to pojęcie do "posiadania" w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2007 roku, II GSK 53/07, Lex Nr 338442; wyrok NSA z dnia 26 września 2006 roku, II GSK 108/06, Lex Nr 317345). Chodzi o posiadanie samoistne lub zależne w rozumieniu przepisów art. 336-352 kodeksu cywilnego, a więc o sytuacje powiązane z tytułem prawnym i faktycznym władztwem nad rzeczą (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2006 roku, II GSK 177/06, Lex Nr 287927).
Z treści cytowanych przepisów i poglądów orzecznictwa wynika, że producentem rolnym jest osoba, która faktycznie włada gruntem niezależnie od tego czy jest posiadaczem tego gruntu jako właściciel, czy też na podstawie umowy, bądź w formie bezumownej. Istotne znaczenie ma zatem posiadanie gruntu i prowadzenie na nim gospodarki rolnej, utrzymywanie gruntu w dobrej kulturze rolnej.
W toku postępowania administracyjnego organy obu instancji ustaliły, iż skarżąca, mimo że od lipca 2004 roku była właścicielem gruntów, nie była ich posiadaczem. Stwierdzenie takie wynika z treści uzasadnień kwestionowanych decyzji, jak również ma swoje poparcie w dokumentach załączonych do akt administracyjnych.
W treści skargi strona zarzuciła naruszenie prawa materialnego, jak i przepisów postępowania.
Zdaniem strony skarżącej postępowanie przeprowadzone przez organ I, jak i II instancji zostało przeprowadzone w sposób wadliwy, a uzyskane w nim dowody zostały błędnie zinterpretowane.
Ustosunkowując się do tego argumentu wskazać na wstępie należy, iż organy administracji prowadzące postępowanie działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego), zatem stoją na straży praworządności i podejmują wszelki kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego). Organy zobowiązane są prowadzić tak postępowanie, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego). Organy powinny też w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego) i na podstawie tak zgromadzonego materiału ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego). Nadto, organy mają obowiązek należycie i wyczerpująco informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mają wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków (art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego) i powinny zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania (art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego). Przede wszystkim jednak, organy zobligowane są do wyjaśnienia stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy (art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego). W tym celu organy powinny należycie uzasadniać swoje decyzje, czemu służą rygory określone w art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego).
W ocenie składu orzekającego, obszerne postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organy nie narusza zasad ogólnych postępowania administracyjnego. W szczególności, organ I instancji wzywał stronę skarżącą do złożenia wyjaśnień, jak i dopuszczał wszystkie złożone przez stronę dokumenty oraz przesłuchiwał w charakterze świadków wskazane przez stronę osoby. Strona oraz jej pełnomocnik mieli zapewnione prawo udziału w postępowaniu, gdyż byli zawiadamiani o wszystkich czynnościach organu i mogli w nich uczestniczyć. Strona miała możliwość zapoznać się ze zgromadzonym w sprawie materiałem w trybie art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego (pisma organu odwoławczego z dnia [...] roku i organu I instancji z dnia [...] roku).
W odniesieniu do naruszenia prawa materialnego strona nie wyjaśniła do końca na czym naruszenie to miałoby polegać, zatem jakim przepisom organ uchybił. Tym niemniej Sąd zobligowany do kontroli kwestionowanych decyzji w pełnym zakresie, nie stwierdził naruszenia przepisów prawa w tym zakresie.
Ustosunkowując się do zarzutów skargi należy wyjaśnić, iż sprawa niniejsza dotyczy roku 2004, zatem użytkownik gruntów, skoro urodził się w 1984 roku, to w roku 2004 był osobą pełnoletnią, która miała pełną zdolność do czynności prawnych. Jako taka osoba mógł prowadzić gospodarstwo rolne. Owszem był w tym czasie młodym rolnikiem, tym niemniej korzystanie z pomocy rodziny w formie doradztwa nie wyklucza prowadzenia gospodarstwa rolnego przez niego. Tak samo gdy korzystał on z pomocy tych osób przy wykonywaniu prac polowych. Nie może bowiem umykać uwadze, że sprawa dotyczy przyznania płatności do gruntów na rzecz skarżącej, która nie była posiadaczem gruntów. Sprawa niniejsza wyczerpuje się zatem w ustaleniu, czy skarżąca była posiadaczem gruntów. Fakt, czy okoliczności, jak i sposób prowadzenia gospodarstwa rolnego przez A. S. pozostaje bez wpływu na rozstrzygniecie. Okoliczność, że organ nie wznowił postępowania w sprawie zakończonej decyzją administracyjną przyznającą płatność z innego tytułu, ale dla tego samego gruntu i na ten sam okres, również pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie.
Strona w treści skargi wskazała, że S. S. korzystał z gruntów na mocy umowy użyczenia uregulowanej w art. 710 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, przez umowę użyczenia użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu, przez czas oznaczony lub nie oznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu w tym celu rzeczy. Tym niemniej, strona nie poparła swojego twierdzenia żadnym dowodem, szczególnie w sytuacji gdy materiał dowodowy załączony do akt administracyjnych nie potwierdza tego argumentu. Zgodnie z tezą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2004 roku, FSK 999/04, jeśli w sprawie istnieją sprzeczne dowody, to organ może wybrać te, które uzna za wiarygodne, a inne odrzucić, strona w trakcie postępowania może zgłaszać własne dowody świadczące na jego korzyść, jednak przed sądem jest już na to za późno (źródło: orzecznictwo.nsa.gov.pl).
Konkludując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.
K.O.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło