II SA/Łd 1722/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Protokolant Asystent sędziego Adrian Król, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi D.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby Oddala skargę Decyzją nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. na podstawie art. 25 ust 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej ( Dz U Nr 72 poz. 802 z późn. zm. ) oraz art. 108 kpa zwolnił D.S. ze służby z dniem 31 sierpnia 2003 r. i nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu stwierdzono, iż zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w przypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego. Wobec tego, iż przeciwko D.S. Prokuratura Okręgowa w Ł. skierowała akt oskarżenia do Sądu Rejonowego w Skierniewicach o czyn z art. 228 § 3 i § 5 kk w zw. z art. 271 § 3 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 12 kk należało orzec jest w sentencji decyzji. Z uwagi na to, że czyn zarzucany D.S. narusza ważny interes społeczny w postaci ochrony służby publicznej przed zachowaniami korupcyjnymi jej funkcjonariuszy organ nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. D.S. wniósł o ponowne rozpoznanie jego sprawy. Podniósł, że organ niezasadnie zastosował przepisy art. 25 ust 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, gdyż niniejsza sprawa została wszczęta przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej i do chwili obecnej nie została jeszcze załatwiona. W związku z powyższym decyzja została wydana na podstawie nie obowiązującego w danej sprawie prawa. Zarzucił ponadto naruszenie przepisu art. 108 kpa, poprzez nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, choć nie została spełniona przesłanka niezbędności takiego rozwiązania. Dyrektor Izby Celnej w Ł. decyzją nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu orzeczenia podniósł, że zgodnie z treścią art. 25 ust 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, w przypadku wniesienia do sądu aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego, funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby. Zgodnie z dyspozycją wskazaną w tym przepisie, Dyrektor Izby Celnej, zobowiązany jest do zwolnienia ze służby każdego funkcjonariusza, który znalazł się w opisanej w tym artykule sytuacji. Przepis ten nie pozostawia Dyrektorowi Izby Celnej żadnej dowolności czy możliwości swobodnego uznania w decyzji. Regulacja powyższa wprowadzona została ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks celny i zmianie ustawy o Służbie Celnej. Ustanawiając nową przesłankę zwolnienia funkcjonariusza ze służby, ustawodawca nie wskazał przy tym żadnych wyłączeń i ograniczeń czasowych dla skuteczności zastosowania tego przepisu. Nieracjonalne i bezzasadne byłoby różnicowanie sytuacji prawnej funkcjonariuszy przeciwko, którym wniesiono akt oskarżenia, z uwagi na czas w jakim akt ten został przez organy ścigania przekazany do sądu. Zgodnie z intencją tego przepisu, nie czas bowiem, ale sam fakt wniesienia aktu stanowi przesłankę skutkującą zwolnieniem funkcjonariusza ze służby. Wskazany przez stronę przepis art. 3 ust 1 powołanej ustawy o zmianie ustawy Kodeks celny i ustawy o Służbie Celnej, nie znajduje w niniejszej sprawie zastosowania. W przedmiocie zwolnienia D.S. ze służby nie było bowiem uprzednio wszczęte i prowadzone żadne postępowanie administracyjne. Nadając zaskarżonej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, jako podstawę wskazano względy interesu społecznego w postaci ochrony służby publicznej przed zachowaniami korupcyjnymi jej funkcjonariuszy. W interesie społecznym leży odsunięcie od wykonywanych zadań funkcjonariuszy, na których ciąży zarzut tak poważny jak opisany w treści art. 228 kk, to jest przyjęcie korzyści majątkowej w związku z pełnieniem funkcji publicznej oraz w treści art. 271 tegoż kodeksu – poświadczenie nieprawdy w dokumentach w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Natychmiastowa realizacja stanu konstytuowanego tym rozstrzygnięciem jest konieczna dla ochrony opisanego wyżej interesu. Tym samym w niniejszej sprawie w pełni uzasadnione było nadanie zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w oparciu o art. 108 kpa. Pan D.S. w dniu 7 listopada 2003 r. zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 2 pkt 1 w zw z art. 3 ust 1 ustawy o zmianie ustawy Kodeks celny i ustawy o Służbie Celnej oraz art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, a także przepisu prawa procesowego – art. 108 kpa. W uzasadnieniu skargi podniósł okoliczność dokonania przez organ niedopuszczalnej interpretacji art. 3 ust 1 powołanej wcześniej ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r., poprzez ograniczenie tego przepisu do postępowań administracyjnych. Zdaniem skarżącego w jego sprawie nie ma zastosowania przepis art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. Ustawodawca nie wykreślił, bowiem przepisu art. 25 ust 1 pkt 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Interpretacja przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r., dokonana przez organ, oznaczałaby że przepis wspomnianego wyżej art. 25 ust 1 pkt 3 byłby przepisem "martwym". Także nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności naruszało obowiązujące prawo. W uzasadnieniu decyzji brak jest wskazania istnienia przesłanki niezbędności zastosowania rygoru ze względu na interes społeczny. Ponadto organ nie wykazał, że zwłoka w wykonaniu decyzji zagraża dobrom chronionym . Błędnie bowiem organ przyjął, że akt oskarżenia zarzuca D.S. popełnienie przestępstwa z art. 228 § 3 i 5 kk w zw z art. 271 § 3 kk w zw z art. 11 § 2 kk i w zw z art. 12 kk. Dyrektora Izby Celnej w Ł. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Należy zaznaczyć, iż z dniem 1 stycznia 2004 r., na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz U Nr 153 poz. 1271 ) weszła w życie ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz U Nr 153 poz. 1269 ) oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz U Nr 153 poz. 1270 ). Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – prawo ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga D.S. została wniesiona przed dniem 1 stycznia 2004 r. i do tego dnia postępowanie nie zostało zakończone. Skarga ta winna więc zostać rozpoznana na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaś sądem właściwym do jej rozpatrzenia jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, utworzony z dniem 1 stycznia 2004 r. dla obszaru województwa łódzkiego. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz u Nr 153 poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz U Nr 153 poz. 1270 ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki okresowe w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1. uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c. inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach 3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Postawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej ( Dz U Nr 72 poz. 802 z późn zm ). Zgodnie z treścią art. 25 ust 1 pkt 8a wymienionej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego. Analiza treści wymienionego przepisu wskazuje, iż w przypadku określonym w art. 25 ust 1 pkt 8a zwolnienie funkcjonariusza celnego ma charakter obligatoryjny. Oznacza to, iż organ celny działa wówczas w ramach związania administracyjnego. Sam fakt wniesienia przeciwko funkcjonariuszowi aktu oskarżenia o przestępstwa określone w art. 25 ust 1 pkt 8a skutkuje koniecznością zwolnienia go ze służby. Należy zaznaczyć, iż przepis art. 25 ust 1 pkt 8a został wprowadzony przepisem art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej ( Dz U Nr 12 poz. 1122 ). Konstytucyjność przepisu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. była przedmiotem rozpatrzenia przez Trybunał Konstytucyjny i w wyroku z dnia 19 października 2004 r. w sprawie K1/04 Trybunał uznał, że przepis ten jest zgodny z art. 32 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 42 ust 3 w związku z art. 2 Konstytucji ( Dz U Nr 236 poz. 2371 ). W rozpoznawanej sprawie okolicznością niesporną jest to, iż w dniu [...] Prokuratura Okręgowa w Ł. wniosła akt oskarżenia przeciwko D.S. Wyjaśnić należy, że odmiennie niż twierdzi skarżący akt oskarżenia dotyczył przestępstw z art. 228 § 3 i 5 kk w zw z art. 271 § 3 kk. Okoliczność ta wynika z treści wyroku Sądu Rejonowego w Rawie Mazowieckiej – sygn. akt IIK 679/03, wydanego dnia 3 września 2004 r. D.S. wniósł apelację od tego wyroku. Apelacja, jak oświadczył skarżący na rozprawie, nie została dotychczas rozpoznana. Przestępstwa z art. 228 i 271 Kodeksu karnego mają charakter umyślny i są ścigane z oskarżenia publicznego. Skoro zatem przeciwko D.S. wniesiony został akt oskarżenia o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego to istniała podstawa do jego zwolnienia ze służby celnej, o której mowa w art. 25 ust 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. Niezasadny jest zarzut skarżącego, iż przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a nie powinien mieć do niego zastosowania gdyż wszedł on w życie w sierpniu 2003 r. podczas gdy akt oskarżenia przeciwko niemu został wniesiony w dniu [...] czyli przeszło trzy miesiące wcześniej. Przepis art. 25 ust 1 pkt 8a wszedł w życie w dniu 10 sierpnia 2003 r. czyli po upływie przeszło trzech miesięcy od dnia wniesienia aktu oskarżenia przeciwko D.S. Okoliczność ta nie oznacza , iż przepis ten nie ma zastosowania wobec skarżącego. Sporny przepis wprowadził nową przesłankę zwolnienia funkcjonariusza celnego jaką jest wniesienie przeciwko niemu aktu oskarżenia o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego. Celem tego uregulowania było niedopuszczenie do sytuacji, iż służbę pełniłby funkcjonariusz przeciwko któremu wniesiono akt oskarżenia o przestępstwo umyślne. Sytuacja taka obniżałaby bowiem autorytet organów celnych a tym samym podważałaby zaufanie do działalności organów państwowych. Skoro taki był cel przepisu art. 25 ust 1 pkt 8a to należy go interpretować w ten sposób, że stanowi on podstawę zwolnienia ze służby każdego funkcjonariusza przeciwko któremu wniesiono akt oskarżenia bez względu na to kiedy ten akt został wniesiony. Nie miałoby bowiem racjonalnego uzasadnienia zwolnienie tylko tych funkcjonariuszy przeciwko, którym akt oskarżenia został wniesiony po 10 sierpnia 2003 r. i pozostawienie w służbie celnej tych funkcjonariuszy przeciwko którym ten akt został wniesiony przed tym dniem. Nadto z treści ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. nie wynika aby przepis art. 25 ust 1 pkt 8a miał być stosowany tylko do tych funkcjonariuszy przeciwko którym wniesiono akt oskarżenia po 10 sierpnia 2003 r. W sytuacji gdyby ustawodawca chciał aby przepis ten dotyczył tylko tych funkcjonariuszy przeciwko którym wniesiono akt oskarżenia po 10 sierpnia 2003 r. to wyraźnie zaznaczyłby to w przepisie. Skoro nie ma takiego zastrzeżenia to oznacza, że przepis art. 25 ust 1 pkt 8a ma zastosowanie do wszystkich funkcjonariuszy przeciwko którym został wniesiony akt oskarżenia w tym także i tych w stosunku do których akt taki wniesiono przed 10 sierpnia 2003 r. Pogląd taki wyraził także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 5 kwietnia 2004 r. w sprawie 4 II SA/Ka 2995/03 ( nie publikowany ). Niezasadny jest również zarzut skarżącego, iż przepis art., 25 ust 1 pkt 8a nie powinien mieć do niego zastosowania z uwagi na treść przepisu art. 3 ust 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. W myśl art. 3 ust 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. postępowania wszczęte i nie zakończone ostatecznie przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych z zastrzeżeniem ust 2. Analiza wymienionego przepisu wskazuje, iż dotyczy on jedynie "postępowań wszczętych i nie zakończonych przed dniem 10 sierpnia 2003 r.". Należy zaznaczyć, iż ustawa z dnia 23 kwietnia 2003 r. wprowadziła szereg zmian w postępowaniach uregulowanych w Kodeksie celnym jak również w postępowaniu dyscyplinarnym określonym w ustawie z dnia 24 lipca 1999 r. i do tych postępowań ma zastosowanie przepis art. 3 ust 1. Postępowania te winny się więc toczyć według dotychczasowych przepisów. Należy tutaj odróżnić postępowanie dyscyplinarne wobec funkcjonariusza oraz postępowanie dotyczące zwolnienia funkcjonariusza ze służby celnej na podstawie art. 25 ust 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. Pierwsze z tych postępowań jest prowadzone w ramach naruszenia przez funkcjonariusza obowiązków służbowych i może się ono zakończyć wymierzeniem jednej z kar dyscyplinarnych spośród których najsurowszą jest kara wydalenia ze służby celnej określona w art. 63 ust 1 pkt 7 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. Do takiego postępowania ma zastosowanie art. 3 ust 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. Zupełnie odrębnym postępowaniem jest natomiast postępowanie dotyczące zwolnienia funkcjonariusza ze służby celnej na podstawie art. 25 ust 1 pkt 8a. Postępowanie takie zostało uruchomione w oparciu o nowelizację dokonaną ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r., a więc nie ma do niego zastosowania przepis art. 3 ust 1 ustawy gdyż dotyczy on jedynie "postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem 10 sierpnia 2003 r.". Skoro wobec skarżącego przed dniem 10 sierpnia 2003 r. nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie jego zwolnienia na podstawie art. 25 ust 1 pkt 8a, bo przepis ten przed tym dniem jeszcze nie obowiązywał, to nie można zastosować do niego art. 3 ust 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. Zarzut skarżącego, iż przepis art. 3 ust 1 wymienionej ustawy powinien mieć do niego zastosowanie nie jest zasadny. W ocenie Sądu nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności było niezbędne. Organ zasadnie uznał, że powyższy rygor zabezpiecza interes społeczny w postaci ochrony służby przez zachowaniami korupcyjnymi jej funkcjonariuszy. Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Sąd oddalił skargę.