II SA/Łd 173/10

Dnia 30 marca 2010 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział II Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz o przywrócenie terminu do złożenia wniosku na urzędowym formularzu w sprawie ze skargi A. na uchwałę Rady Powiatu w B. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uznania za bezzasadną skargi na bezczynność Starosty [...] p o s t a n a w i a: 1. odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku na urzędowym formularzu; 2. odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. AG II SA/Łd 173/10 U Z A S A D N I E N I E W dniu 17 listopada 2009 r. A. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na uchwałę Rady Powiatu [...] z dnia [...] w przedmiocie uznania za bezzasadną skargi na bezczynność Starosty [...]. Jednocześnie strona skarżąca wystąpiła z żądaniem zwolnienia od kosztów sądowych. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 24 lutego 2010 r. strona została wezwana do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na załączonym do wezwania urzędowym formularzu PPPr, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Powyższe zarządzenie zostało doręczone w dniu 2 marca 2010 r. W dniu 22 marca 2010 r. do Sądu wpłynął wniosek na urzędowym formularzu PPPr z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wypełnionego urzędowego formularza. Jak wynika ze złożonego na urzędowym formularzu PPPr oświadczenia o majątku i dochodach Stowarzyszenie nie posiada żadnych środków finansowych ani żadnego majątku. Celem stowarzyszenia jest niesienie pomocy społecznej, kulturalnej, naukowej i oświatowej osobom fizycznym, zgłaszającym się do stowarzyszenia, będących w kryzysowej sytuacji. W uzasadnieniu wniosku Stowarzyszenie podniosło, iż nie posiada środków na opłacenie kosztów sądowych w realizacji statutowych celów reprezentacji przed sądem administracyjnym. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Stosownie do przepisów art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) - dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zgodnie z art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Skarżąca otrzymała wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w dniu 2 marca 2010 r. W dniu 22 marca 2010 r. do tut. Sądu wpłynął wypełniony przez skarżącą formularz PPPr z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu uzależnione jest od spełnienia łącznie przesłanek wymienionych w art. 87 p.p.s.a.. Zgodnie z tym przepisem pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, w piśmie należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Jednocześnie zgodnie z art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Oceniając przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do złożenia urzędowego formularza PPPr stwierdzić należy, iż jest on niedopuszczalny. Uchybienie terminu, o którego przywrócenie wnosi strona, nie powoduje w istocie dla skarżącego ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Przepisy p.p.s.a. nie zakreślają terminów, które zawężałyby czas, w jakim strona może wystąpić z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy ani nie zakazują występowania z takim wnioskiem wielokrotnie w toku postępowania. Stąd strona ma możliwość złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy podczas całego postępowania sądowoadministracyjnego. W przedmiotowej sprawie skutki uchybienia siedmiodniowemu terminowi do złożenia wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu zostały przez skarżącą usunięte bowiem do wniosku o przywrócenie terminu załączył on formularz PPPr z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z tych względów, na podstawie art. 88 p.p.s.a, wniosek strony skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, należało odrzucić jako niedopuszczalny i orzec jak w pkt 1 postanowienia. Niedostarczenie przez stronę wypełnionego formularza w terminie wyznaczonym przez Sąd, nie spowoduje dla strony ujemnych skutków, bowiem strona dołączyła go ponownie składając wniosek. Względy ekonomiki procesowej przemawiają za rozpoznaniem przesłanego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, złożonego na urzędowym formularzu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jako nowego wniosku. Przechodząc do jego oceny wskazać należy, że stosownie do art. 246 § 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ślad za poglądem wyrażonym w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2008 roku o sygn. akt IV SA/Wa 1098/08 wskazać należy w pierwszej kolejności, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Dostępność do sądu wymaga zatem z natury rzeczy posiadania środków finansowych, zaś udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W rozpoznawanej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony został przez podmiot działający w formie stowarzyszenia – A. I choć w oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach strona podała, że nie posiada środków finansowych na pokrycie udziałów w postępowaniu przed sądem administracyjnym, prawo pomocy nie może zostać jednak przyznane.. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, iż - jak to wynika z treści art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 roku - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 z późn. zm.) - majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie, z zachowaniem obowiązujących przepisów, może zatem przyjmować darowizny, spadki i zapisy, jak również korzystać z ofiarności publicznej, a nadto prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach (art. 34 ustawy). Stąd też uprawniony jest wniosek, że istnieją instrumenty prawem przewidziane, które umożliwiają zgromadzenie środków finansowych na funkcjonowanie podmiotu, w tym na jego udział w postępowaniach przed sądem. Wypada zauważyć, iż skoro samo stowarzyszenie nie wykazuje zamiaru zgromadzenia środków finansowych od swoich członków, a więc osób bezpośrednio zainteresowanych działalnością stowarzyszenia, to brak jest podstaw, aby przerzucać ciężary związane z funkcjonowaniem Stowarzyszenia na Państwo, czyli ogół obywateli. Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. o sygn. akt II OZ 1433/06, należy stwierdzić, iż powyższe działanie rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasadzie, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Mimo faktu, iż Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. W ocenie Referendarza sądowego, działający w Stowarzyszeniu członkowie winni mieć zatem świadomość konieczności finansowego zasilenia funduszy Stowarzyszenia poprzez uiszczanie składek czy też dokonywania wpłat o innym charakterze, które umożliwiają jego skuteczne funkcjonowanie. Nie można zatem uznać za wystarczającą przesłankę przyznania prawa pomocy twierdzenia wnioskodawcy, iż Stowarzyszenie nie posiada środków finansowych. Twierdzenie to nie odzwierciedla bowiem zdolności płatniczych strony skarżącej jako stowarzyszenia osób fizycznych. Członkowie Stowarzyszenia dysponują bowiem możliwościami na zdobycie środków finansowych koniecznych do prowadzenia sporów sądowych, co wyłącza możliwość uwzględnienia żądania wnioskodawcy. Jednocześnie wypada zwrócić uwagę, że ustawodawca, przewidując możliwość przyznania prawa pomocy podmiotom niebędącym osobami fizycznymi, wprowadził rozwiązanie oparte na uznaniu. Otóż z treści art. 246 § 2 p.p.s.a. wynika, że nawet w przypadku, gdy podmiot nie posiada środków finansowych, prawo pomocy jedynie może zostać przyznane, co wyłącza powinne zachowanie Sądu. W konsekwencji, nawet w sytuacji, gdy z oświadczenia o majątku i dochodach wynikać będzie braków środków do partycypacji w kosztach postępowania, uprawnione jest oddalenie wniosku strony, jeśli nie stanie to na przeszkodzie realizacji prawa do sądu. W niniejszej sprawie, prawo do sądu nie zostanie ograniczone, gdyż jak wykazano wcześniej, podmiot działający w formie stowarzyszenia posiada przewidzianą prawem możliwość pozyskiwania środków finansowych, a fakt ich niewykorzystywania nie może pozytywnie oddziaływać na ocenę zasadności żądania strony. Reasumując należy uznać, że mimo niezadeklarowania przez Stowarzyszenie posiadania środków pieniężnych, wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może zostać uwzględniony, gdyż wnioskodawca dysponuje możliwością zdobycia środków w sposób wynikający z przyjętej formy działania. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 2 postanowienia. AG