II SA/Łd 176/09

Dnia 20 marca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2009 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. P.-K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] znak [...] w przedmiocie realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. II SA/Łd 176/09 UZASADNIENIE W dniu 23 lutego 2009r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła, złożona za pośrednictwem organu, skarga K. P.- K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] w sprawie realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. W obszernym piśmie skarżąca wniosła o unieważnienie zaskarżonego postanowienia, o podjęcie przez Sąd działań zmierzających do przyznania na własność połowy nieruchomości pozostałej po H. K., bracie męża, o uruchomienie trybu postępowania w wyniku, którego organy administracji publicznej orzekną o rekompensacie bez konieczności przedkładania operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego. Strona podkreśliła swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną, która uniemożliwia jej wywiązywanie się z nakładanych przez urząd obowiązków, w zakresie uzupełniania dokumentacji koniecznej do zakończenia sprawy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej. Wyjaśnił, iż pismem z dnia 18 września 2006r. strona złożyła wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami państwa polskiego przez J. K. Po uzupełnieniu przez stronę wniosku oraz po ustaleniu, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Łodzi V Wydział Cywilny z dnia 18 lutego 1985r., iż wnioskodawczyni jest osobą uprawnioną do rekompensaty w ½ części, ponieważ nabyła w całości spadek po mężu W. K., który z kolei nabył ½ spadku po J.K., drugą część nabył H. K., wydał postanowienie z dnia 22 września 2008r., którym zobowiązał skarżącą do wskazania jednej z wybranych form realizacji prawa do rekompensaty oraz o dołączenie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym zostanie określona wartość nieruchomości. Poinformowano również stronę, iż może ubiegać się o rekompensatę w pozostałej części, po uprzednim dostarczeniu postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku po H. K. W odpowiedzi złożyła wniosek z dnia 25 listopada 2008r. o rekompensatę za mienie w części należącej do H. K. Pismem z dnia 8 grudnia 2008r. strona wniosła o przekazanie sprawy do sądu administracyjnego. Precyzując zakres wniosku o przekazanie, wyjaśniła, iż chodzi zarówno o sprawę rekompensaty za nieruchomość w części należącej do W.K. jak i H.K. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Stosownie zaś do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Dz 2002r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Sąd administracyjny nie jest władny orzekać merytorycznie w danych sprawach, zatem nie ma uprawnienia by wydać orzeczenia przyznające stronie uprawnienia lub obciążające ją jakimś obowiązkiem opartym na obowiązujących przepisach prawa materialnego. Cechą wspólną wszystkich aktów prawnych i czynności wymienionych w art. 3 §2 pkt 1-4 p.p.s.a. jest okoliczność, iż wszystkie one mają charakter działalności administracji publicznej, ponieważ wyłącznie do kontroli aktów prawnych o takim charakterze uprawnione są sądy administracyjne. Takie akty lub czynności podejmowane w sprawie indywidualnej, są skierowane do oznaczonego podmiotu, dotyczą uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Przy czym, co istotne, kryterium wyznaczającym zakres dopuszczalności skargi na taki akt lub czynność jest kryterium "z zakresu administracji publicznej". Kolejnym istotnym elementem takich aktów i czynności jest element władztwa administracyjnego. Władcze działanie to takie, w którym o treści uprawnienia lub obowiązku przesądza jednostronnie organ wykonujący administrację publiczną, adresat jest związany tym jednostronnym działaniem, z kolei jednostronne działanie jest zagwarantowane możliwością stosowania środków przymusu państwowego. Przedmiotem badanej skargi, złożonej do Sądu przez K. P.-K. jest postanowienie Wojewody [...] z dnia [...]., które to postanowienie nie podlega zaskarżeniu i jest postanowieniem ostatecznym. Oznacza to, iż strona niezadowolona z jego treści, z rozstrzygnięcia tegoż postanowienia, może kwestionować zasadność jego wydania wyłącznie w odwołaniu od decyzji głównej, w niniejszej sprawie taką decyzją będzie decyzja orzekająca w przedmiocie rekompensaty za grunty pozostawione poza obecnymi granicami kraju. Niewątpliwie nie jest to postanowienie kończące postępowanie, jest to postanowienie wydane w ramach postępowania głównego. Postanowienie takie nie mieści się zatem w katalogu postanowień wymienionych w art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i nie przysługuje na nie skarga do sądu administracyjnego. Z uwagi na wielość wątków podnoszonych przez skarżącą podkreślić należy, iż w kompetencji sądów administracyjnych pozostaje wyłącznie kontrola działalności administracji publicznej, oznacza to, że sąd nie jest uprawniony do merytorycznego rozstrzygania spraw, do wydawania merytorycznych rozstrzygnięć w zakresie wnioskowanym przez stronę. Z tych względów Sąd nie może zwolnić strony z obowiązku przedłożenia operatu szacunkowego nieruchomości czy z uzupełnienia wniosku o rekompensatę o inne wymagane przez organy administracji dokumenty. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej wyłącznie w zakresie zakreślonym przez powołany art. 3 §2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oznacza to, iż wyłącznie skargi, których przedmiotem są akty lub czynności wymienione w tym przepisie, skutkują wszczęciem postępowania sądowego. Wskazanego w skardze postanowienia nie można zakwalifikować do tej grupy aktów prawnych. Z kolei w odniesieniu do zarzutów strony kierowanych bezpośrednio do pracowników danego organu administracji publicznej, tak w zakresie zasadności podejmowanych przez nich rozstrzygnięć, jak i w przypadku ich bezczynności, wyjaśnić należy, iż skarga taka winna zostać skierowana do organu wyższego stopnia, którym w niniejszej sprawie będzie Minister Skarbu Państwa, w trybie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego. Sąd rozumie, iż skarżąca jest osobą schorowaną, znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, niemniej jednak wobec wyraźnego brzmienia przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie może orzec o przyznaniu skarżącej prawa do rekompensaty. Reasumując stwierdzić należy, iż zaskarżonego postanowienia nie można zakwalifikować do żadnej z grupy aktów prawnych wymienionych w powołanym przepisie art. 3 §2 p.p.s.a. Dopiero wówczas, gdy organ administracji publicznej wyda stosowne rozstrzygniecie w przedmiocie rekompensaty, skarżąca po wyczerpaniu przysługujących w postępowaniu administracyjnym środków zaskarżenia, będzie mogła wnieść skutecznie skargę do sądu administracyjnego. W obecnym stanie faktycznym i prawnym skargę strony skarżącej należy uznać za przedwczesną i z uwagi na jej niedopuszczalność odrzucić. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 58 §1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. AB