II SA/Łd 19/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Protokolant Asystent sędziego Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania J. M. świadczenia pielęgnacyjnego, składki na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem K. M.. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, iż decyzją Nr [...] z dnia [...] Wójt Gminy G. na podstawie przepisu art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28. listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) odmówił przyznania J. M. przedmiotowych świadczeń. Od powyższej decyzji, z zachowaniem ustawowego terminu J. M. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...], w którym wniosła o ponowne rozpatrzenie wniosku i zmianę zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji. Strona podniosła, że świadczenie takie otrzymywała w poprzednim okresie zasiłkowym, a na okres 2007/2008 organ pierwszej instancji prawa do tych świadczeń jej odmówił. Jednocześnie J. M., opisała sytuację życiową swojej rodziny, powołując się na wychowywanie dziecka K. M. legitymującej się orzeczeniem o niepełnosprawności. Wskazała na konieczność opiekowania się córką w sposób powodujący konieczność rezygnacji z zatrudnienia i innej pracy zarobkowej, natomiast przekroczenie dochodu w rodzinie strony, ponad kwotę 583 zł, spowodowane było otrzymaniem przez jej męża odprawy w związku z przejściem na emeryturę. W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, iż w aktach sprawy znajduje się wymagane i ważne do dnia 31 lipca 2008 r. orzeczenie wydane w 2002 r. przez Powiatowy Zespół Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. zaliczające córkę wnioskodawczyni do osób niepełnosprawnych. Z orzeczenia wynikało jednoznacznie, że K. M. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, iż zgodnie z przepisem art. 17 ust 2. cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych, aby świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej mogło być przyznane dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie może przekraczać kwoty 583 zł. W tym miejscu Kolegium wskazało, iż ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia urzędu skarbowego właściwego dla siedziby podatników oraz po skorygowaniu błędu rachunkowego organu pierwszej instancji, małżonkowie J. i D. M. w 2006 r. uzyskali miesięczny dochód w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie w kwocie 722,83 zł, a kwota ta przekraczała dopuszczalny próg 583 zł o kwotę 139,83 zł przekraczając tym samym kwotę odpowiadającą kwocie najniższego zasiłku rodzinnego przysługującego w okresie, na który wnioskowane było świadczenie pielęgnacyjne. Tak więc w ocenie Kolegium zastosowania w tym przypadku nie mógł mieć również przepis art. 5 ust 3 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych, dopuszczający przekroczenie kwoty dochodu w przeliczeniu na członka rodziny, który mógłby zostać zastosowany pod warunkiem, że dochód ten nie zostałby przekroczony ponad kwotę 48 zł w przeliczeniu na osobę w rodzinie. Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego przekroczenia dochodu spowodowanego wypłaconą mężowi strony odprawą emerytalną, organ odwoławczy stwierdził, że świadczenie z tego tytułu podlegało przepisom o podatku dochodowym i w związku z tym mieściło się w pozycji a/ przepisu art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dodatkowo organ wyjaśnił, iż powyższe świadczenie chociaż zostało wypłacone jednorazowo stosownie do treści par. 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2. czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105 poz. 881) nie mogło też zostać potraktowane jako dochód utracony, albowiem wraz z przejściem na emeryturę małżonek odwołującej uzyskał prawo do innego świadczenia tj. emerytury. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] J. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, uważając zaskarżoną decyzję za krzywdzącą i wadliwą. Skarżąca podniosła, iż nie widzi podstaw do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia w oparciu o przepis par. 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2. czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, skoro żaden przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje wyjątków w zakresie odliczania na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy od dochodu rodziny dochodów utraconych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 par. 1 ustawy z dnia 30. sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (w skrócie: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25. lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1. uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Skarga nie może zostać uwzględniona, bowiem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Na wstępie wskazać wypada, iż przedmiotem rozpatrywanej sprawy jest ocena ostatecznej decyzji administracyjnej odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, składki na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem. Zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28. listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), w brzmieniu z dnia wydania kwestionowanej decyzji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy. Przywołane przesłanki to przesłanki pozytywne, od wystąpienia których uzależnione jest prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednakże art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 28. listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych zawiera także katalog przesłanek negatywnych, których wystąpienie powoduje, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje. Zgodnie z treścią tego przepisu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego; 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, b) została umieszczona w rodzinie zastępczej albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej; 3) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko; 4) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 ustawy, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie. Zgodnie z przywołanymi przepisami aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne należy więc spełniać łącznie wszystkie ustawowe przesłanki z art. 17 ust. 1 i 2, a ponadto nie mogą zaistnieć przesłanki zawarte w art. 17 ust. 5 powołanej ustawy. Mając na uwadze brzmienie powyższych przepisów ustawy należy stwierdzić, iż skarżąca znajduje się w podmiotowym kręgu osób uprawnionych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego wraz z wnioskowanymi dodatkami. Należy jednak wskazać, iż fundamentalne znaczenie dla oceny legalności działań organów administracji w niniejszej sprawie ma kwestia wysokości dochodu rodziny skarżącej w 2006 r. Zagadnienie to jest jedynym elementem spornym w niniejszej sprawie, a mając na uwadze, iż organy administracji nie kwestionują spełnienia przez skarżącą pozostałych warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, to analizując działania tychże organów wypada się skoncentrować jedynie na powyższym zagadnieniu. Jednocześnie można pominąć w niniejszych rozważaniach te kwestie, które nie są sporne pomiędzy skarżącą i organem, a których ustalenie przez organy administracji nie wzbudza uwag krytycznych z punktu widzenia kryteriów legalności. Przytaczanie ich w niniejszym uzasadnieniu byłoby jedynie powielaniem prawidłowego i należycie uzasadnionego stanowiska organów. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 2 i 4 w związku z art. 17 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz treścią par. 17 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2. czerwca 2005 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, u których członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeśli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł. W przypadku utraty przez członka rodziny dochodu, od dochodu rodziny odejmuje się przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu. Wyjaśnić ponadto należy, że zgodnie z par. 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2. czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne nie pomniejsza się dochodu rodziny o dochód utracony, jeżeli w tym samym roku kalendarzowym osoba uzyskała inny dochód i nie utraciła go przed zgłoszeniem wniosku o zasiłek, bez względu na przerwę w uzyskiwaniu dochodów w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W rozpoznawanej sprawie faktem niezaprzeczalnym jest, iż małżonek skarżącej D. M. utracił zatrudnienie w Policji z dniem 21. czerwca 2006 r. otrzymując odprawę emerytalną w wysokości 14.470,47 zł brutto (11.721,47 netto). Jednocześnie decyzją Dyrektora Zakładu Emerytalno – Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] Nr [...] nabył prawo do emerytury policyjnej w kwocie do wypłaty miesięcznej od dnia 1. lipca 2006 r. w wysokości 1.105,43 zł. Powyższe oznacza, że w roku kalendarzowym 2006 nie doszło do utraty dochodu w rozumieniu art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ przechodząc na emeryturę małżonek skarżącej uzyskał prawo do nowego, innego świadczenia jakim jest emerytura policyjna, stanowiąca dochód w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jedynie w przypadku, gdyby mąż skarżącej rzeczywiście uzyskał świadczenie emerytalne dopiero w kolejnym roku kalendarzowym, czyli po dniu 31. grudnia 2006 r., stanowisko skarżącej prezentowane w toku postępowania administracyjnego i sądowego znajdowałoby podstawy prawne. Konkludując wskazać wypada, iż zaskarżona decyzja – w świetle tego co zostało powyżej wskazane – odpowiada prawu. Skoro bowiem dochód rodziny skarżącej w 2006 r. w przeliczeniu na osobę wynosił 722,83 zł, to tym samym o kwotę 139,83 zł przewyższona została kwota stanowiąca kryterium dochodowe warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w przepisie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W świetle powyższych ustaleń jednoznacznie wykluczona została również możliwość przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisu art. 5 ust. 3 w związku z art. 17 ust. 2 omawianej ustawy. Odnosząc się do zarzutu strony skarżącej dotyczącego sprzeczności par. 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2. czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne z art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy wskazać, iż przedmiotowe rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej wydane zostało na podstawie art. 23 ust 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, sposób i tryb postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych, wstrzymywania lub zawieszenia wypłaty tych świadczeń, a także sposób ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych (...); kierując się koniecznością zapewnienia stosownej dokumentacji niezbędnej do sprawnej realizacji świadczeń rodzinnych. Analizując treść przepisu art. 23 ust. 5 cyt. ustawy, należy stwierdzić, iż przepis par. 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2. czerwca 2005 r. jako wydany na podstawie delegacji ustawowej, precyzuje jedynie w jakich przypadkach nie następuje pomniejszenie dochodu rodziny o dochód utracony, a więc określa sposób ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych, tym samym nie przekraczając zakresu udzielonej w art. 23 ust. 5 ustawy delegacji i jako przepis obowiązujący w dacie wydania kwestionowanej decyzji, prawidłowo został powołany przez organy administracji jako podstawa przedmiotowego rozstrzygnięcia. Na marginesie należy się także odnieść do podnoszonej przez skarżącą trudnej sytuacji rodzinnej w jakiej się znajduje. Sytuacja ta nie mogła być wzięta pod uwagę przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji. Zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem sądów administracyjnych, przyznawanie świadczeń rodzinnych nie zależy od uznania organów administracji, a uzależnione jest od spełnienia warunków określonych ustawą z dnia 28. listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i nie jest możliwe przyznanie zasiłku, gdy warunki te nie są spełnione (vide. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26. sierpnia 2005 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1381/04, LEX Nr 191823). W tym stanie rzeczy uznając skargę za bezzasadną należało ją oddalić (art. 151 p.p.s.a.). J.S.