II SA/Łd 190/14

Dnia 9 kwietnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2014 roku sprawy ze skargi Ł. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. LS Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] roku, nr [...], po rozpoznaniu odwołania Ł. W., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza B. z dnia [...] roku, nr [...] w sprawie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, decyzją z dnia [...] roku, Burmistrz B. - po rozpatrzeniu wniosku Ł. W. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego - odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 24 ust. 2a i ust. 3 oraz art. 26 ustawy z dnia listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 roku Nr 139, poz. 992 ze zm., dalej jako: "u.ś.r."). W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż z przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów - w tym orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności - nie wynika, iż jego niepełnosprawność powstała do ukończeniu przez niego 21 roku życia, co nie daje podstawy do przyznania świadczenia. W odwołaniu Ł. W. podniósł, że w orzeczeniu o niepełnosprawności ustalony stopień datuje się od dnia 14 października 2013 roku, czyli w czasie kiedy miał on 22 lata. Odwołujący dołączył jednak do odwołania dokumentację medyczną potwierdzająca problemy zdrowotne przed 21 rokiem życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wspomnianą na wstępie decyzją, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania, wskazując, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia (art. 16 ust. 3 u.ś.r.). Z przedłożonych w sprawie dokumentów wynika, że odwołujący legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. w dniu 13 listopada 2013 roku. Z tego orzeczenia wynika, że odwołujący (urodzony w 1991 roku) zaliczony został do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie wydano do dnia 30 listopada 2014 roku, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 14 października 2013 roku, przy czym "nie da się ustalić" od kiedy istnieje niepełnosprawność. W aktach sprawy znajduje się również dokumentacja medyczna dotycząca leczenia odwołującego w okresie od 2007 do 2013 roku. Według oświadczenia odwołującego orzeczenie z dnia 13 listopada 2013 roku jest jego pierwszym orzeczeniem, nie występował on wcześniej o ustalenie stopnia niepełnosprawności, a orzeczenia tego nie kwestionował. Jak wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w aspekcie art. 16 ust. 3 u.ś.r. prowadzi do wniosku, że Ł. W. nie kwalifikuje się do przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Z treści powołanego przepisu wynika, że warunkiem przyznania zasiłku pielęgnacyjnego jest to, by niepełnosprawność osoby ubiegającej się o to świadczenie (która ukończyła 16 rok życia i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności) powstała do ukończenia przez nią 21 roku życia. Data powstania niepełnosprawności nie musi wynikać z ostatniego posiadanego przez osobę zainteresowaną orzeczenia o niepełnosprawności, ale może również wynikać z wcześniejszych orzeczeń. Warunkiem przyznania zasiłku pielęgnacyjnego jest przedstawienie przez wnioskodawcę orzeczenia zawierającego wskazanie, że niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem życia. Z orzeczenia złożonego przez wnioskodawcę jednoznacznie wynika, że "nie da się ustalić" okoliczności, od kiedy istnieje jego niepełnosprawność. Z żadnych dokumentów nie wynika więc, że niepełnosprawność odwołującego powstała w wieku do ukończenia przez niego 21 roku życia. W konkluzji organ wyjaśnił, że zasiłek pielęgnacyjny nie jest świadczeniem uznaniowym, nie zależy od możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Prawo do tego świadczenia wynika z przepisów ustawy i zależy od spełnienia przesłanek określonych w tych przepisach. W świetle art. 16 ust. 3 u.ś.r., aby uzyskać prawo do zasiłku pielęgnacyjnego niepełnosprawność musi powstać do ukończenia przez osobę ubiegającą się o to świadczenie 21 roku życia, co powinno być potwierdzone stosownym zapisem w orzeczeniu. W przypadku, gdy w orzeczeniu stwierdzono, iż daty powstania niepełnosprawności nie można ustalić, organ nie jest uprawniony do podejmowania czynności w celu ustalenia daty powstania niepełnosprawności, czy daty stwierdzenia określonego stopnia niepełnosprawności, ponieważ związany jest w tym zakresie orzeczeniem wydanym przez uprawnioną do tego jednostkę. W skardze na powyższą decyzję Ł. W. wyjaśnił, że choruje od 7 roku życia. W wieku 20 lat choroba znacznie postąpiła, ale niepełnosprawność u niego stwierdzono w 22 roku życia. Autor skargi nie posiada orzeczenia dotyczącego wcześniejszego okresu, ale posiada dokumentację medyczną potwierdzającą problemy zdrowotne przed 21 rokiem życia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Wynika z tego, że sąd nie ma uprawnień do przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Stosownie do uregulowania art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala. W ocenie składu orzekającego organy prowadzące postępowanie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanych decyzji. W sprawie zasadniczy spór sprowadza się do oceny, czy skarżącemu, jako osobie legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, której niepełnosprawność powstała w 22 roku życia, przysługuje zasiłek pielęgnacyjny. W ocenie organów wnioskowane świadczenie skarżącemu nie przysługuje, bowiem niepełnosprawność powstała po 21 roku życia. Na wstępie wskazać należy, iż materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 16 powołanej już ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z treścią ust. 1 tego przepisu, zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia (art. 16 ust. 3 u.ś.r.). Przy czym – zgodnie z art. 3 pkt 20 u.ś.r. – gdy w ustawie o świadczeniach rodzinnych mowa o umiarkowanym stopień niepełnosprawności oznacza to: a) niepełnosprawność w umiarkowanym stopniu w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, b) całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, c) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do II grupy inwalidów. Z treści art. 16 ust. 3 u.ś.r. wprost wynika, że osoba niepełnosprawna w wieku powyżej 16 roku życia może uzyskać prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, ale tylko gdy legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i pod warunkiem, że niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia. Przy czym zastrzec należy, iż niepełnosprawność potwierdzona musi być wyłącznie w treści ostatecznego orzeczenia odpowiedniego organu, jakim jest w szczególności zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności. Organ administracji nie jest uprawniony do samodzielnego ustalania stopnia niepełnosprawności, a także czasu, od którego niepełnosprawność ta istnieje. Ustawodawca wymaga zatem, by w orzeczeniu właściwej jednostki do spraw orzekania o niepełnosprawności zostało wprost i bez żadnych wątpliwości ustalone, iż niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem życia. Pogląd powyższy ma ugruntowany charakter w orzecznictwie sądów administracyjnych, które skład orzekający w sprawie niniejszej w pełni podziela (por. np. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2012 roku, I OSK 259/12 oraz wyroki WSA: w Kielcach z dnia 17 października 2012 roku, II SA/Ke 625/12; w Olsztynie z dnia 16 lutego 2012 roku, II SA/Ol 34/12 i inne; wszystkie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy bezspornie została spełniona część z wymienionych w art. 16 ust. 3 u.ś.r. przesłanek, a mianowicie skarżący jest osobą w wieku powyżej 16 roku życia i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia było natomiast to, czy niepełnosprawność skarżącego powstała przed ukończeniem przez niego 21 roku życia. Jak podkreślono uprzednio, data powstania niepełnosprawności powinna wynikać z orzeczenia o niepełnosprawności, które jest wydawane w innym postępowaniu, poprzedzającym postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Ustalenie takie, zawarte w stosownym orzeczeniu właściwego organu (powiatowego lub wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności), jest konieczne do ubiegania się o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Podkreślić po raz kolejny należy, że organy rozpoznające wniosek o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, nie są kompetentne do ustalenia we własnym zakresie daty powstania niepełnosprawności, ponieważ związane są w tym zakresie orzeczeniem o niepełnosprawności. W rozpoznawanej sprawie przedłożone przez skarżącego orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności zawierało stwierdzenie, zgodnie z którym niemożliwe było ustalenie daty powstania niepełnosprawności. Słusznie więc – w ocenie sądu – organy obu instancji przyjęły, że nie został spełniony jeden z niezbędnych warunków ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, tj. wskazanie w orzeczeniu właściwej jednostki, iż niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. W zaskarżonej decyzji zasadnie również podkreślono, że orzeczenie o niepełnosprawności w zakresie określania daty jej powstania nie może być zastąpione żadnym innym dokumentem, w szczególności zaświadczeniem lekarskim, bądź dokumentacją medyczną. Jak już podkreślano ustawodawca wymaga w tym zakresie, by niepełnosprawność potwierdzona była tylko w orzeczeniu właściwej jednostki – powiatowego lub wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. Tylko bowiem te dokumenty mogą dowieść, że niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem życia. Odnosząc się do podniesionych przez skarżącego zarzutów, że miał on problemy zdrowotne przed 21 rokiem życia, powtórzyć trzeba, że jedynym dokumentem wiążącym dla organu orzekającego w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego w zakresie daty powstania niepełnosprawności jest orzeczenie zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. Dokumenty w postaci zaświadczeń lekarskich lub kserokopii dokumentacji medycznej pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie. Należy także zauważyć, że skarżący twierdząc, że jego niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia, nie skorzystał jednocześnie z możliwości zaskarżenia orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, pomimo zawartego w tym orzeczeniu stosownego pouczenia. Konkludując powyższe rozważania, sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., sąd orzekł o oddaleniu skargi. A. P.