II SA/Łd 1939/03

WyrokWSA w Łodzi2005-03-09

Skład orzekający: Barbara Rymaszewska, Zygmunt Zgierski, Ewa Cisowska-Sakrajda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. (nakaz wykonania robót budowlanych) zamiast art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. (nakaz rozbiórki) w przypadku samowoli budowlanej, nie wyjaśniając uprzednio przesłanek uzasadniających rozbiórkę, w szczególności kwestii zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego, warunkami technicznymi oraz potencjalnego zagrożenia dla ludzi i mienia?
Ratio decidendi
Organy nadzoru budowlanego naruszyły przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, nie wyjaśniając w sposób należyty przesłanek do zastosowania art. 40 zamiast art. 37. W szczególności nie ustalono, czy obiekt budowlany nie narusza warunków technicznych, nie stwarza zagrożenia dla ludzi i mienia, ani nie pogarsza warunków użytkowych otoczenia, co mogło uzasadniać nakaz rozbiórki. Brak wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego oraz naruszenie zasad postępowania administracyjnego skutkowały uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej wykonanie robót budowlanych w budynku garażowo-gospodarczym, który został wybudowany samowolnie. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, powołując się na przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. i uznając, że nie zachodzą przesłanki do nakazania rozbiórki. Skarżący podniósł zarzuty dotyczące zagrożenia bezpieczeństwa, pęknięć budynku i spornej granicy działek. W trakcie postępowania skarżący przedłożył pozwolenie na użytkowanie budynku. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę argumentował, że spór graniczny nie jest istotny dla sprawy.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz A. J. kwotę 10 złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 9 marca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.), Protokolant asystent sędziego Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi A. J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...], Nr [...], znak: [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz A. J. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego od skargi. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją Nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. Nr [...] z dnia [...] (znak [...]) nakazującą Z. D. wykonanie wynikających z przedłożonego projektu budowlanego robót budowlanych w budynku garażowo - gospodarczym na działce nr geodezyjny [...] położonej w L. Nr 18. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy powołał się na przepis art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. prawo budowlane, wywodząc, iż do budowy wykonanej bez spełnienia wymagań określonych przepisami prawa budowlanego, zakończonej przed wejściem w życie niniejszej ustawy nie stosuje się nakazu rozbiórki przewidzianego w art. 48 niniejszej ustawy. Zauważył, iż skutki tego rodzaju samowoli budowlanej należy likwidować przy zastosowaniu art. 37 lub art. 40 lub art. 42 ustawy z dnia 24 października 1974r. prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229). Podkreślił, iż przepis art. 37 tej ustawy nakazuje przymusową rozbiórkę albo przejęcie na własność Państwa obiektów budowlanych wzniesionych bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, jeśli organ nadzoru budowlanego, stwierdzi, że obiekt znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod zabudowę innego rodzaju lub powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi, mienia albo pogorszenie warunków zdrowotnych bądź użytkowych dla otoczenia. Zdaniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł., jeśli organ nadzoru budowlanego stopnia podstawowego nie wykaże, że występują okoliczności wymienione w art. 37 prawa budowlanego z 1974r. uzasadniające rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku, wówczas ma obowiązek wydać na podstawie art. 40 powołanej ustawy decyzję nakazującą inwestorowi lub właścicielowi działki wykonanie czynności niezbędnych w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem i uzyskania pozwolenia na jego użytkowanie. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. zauważył nadto, iż samowolnie wybudowany budynek gospodarczo -garażowy na działce w L. nr 18 nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który dopuszcza na tym obszarze uzupełnienie istniejącej zabudowy siedliskowej. Podkreślił, iż naruszenie warunków technicznych dotyczących usytuowania budynku nie jest wystarczającą przesłanką do wydania nakazu rozbiórki. Według organu odwoławczego, zebrany w sprawie materiał dowodowy, a zwłaszcza dokumentacja budowlaną z opinią o stanie technicznym budynku oraz wykonane fotografie obiektu nie potwierdzają podniesionych w odwołaniu zarzutów o zagrożeniu bezpieczeństwa, jakie stwarza budynek gospodarczo - garażowy dla osób korzystających z sąsiedniej działki stanowiącej pole uprawne. Z tego względu za uzasadnione uznał nakazanie wykonania robót budowlanych niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Na marginesie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. zauważył, iż sprawa ogrodzenia między działką Z. D. i A. J. została rozstrzygnięta ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. Nr [...] z dnia [...] o umorzeniu postępowania, urządzenie to jako nie wymagające pozwolenia na budowę ani zgłoszenia nie podlega bowiem kontroli organów nadzoru budowlanego. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł A. J. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż przedmiotowe budynki zostały wybudowane na będącej jego własnością działce, a granica między jego działką a działką Z. D. jest sporna, była ona wyznaczona geodezyjnie i oznaczona kamieniami, słupkami. Po wielu latach zgodnej pracy znaki graniczne zostały jednak zniszczone przez D. i jego synów. Zauważył nadto, iż mająca około 8 m ściana stodoły jest pęknięta od szczytu do samej ziemi, a ponadto nie posiada ona ław betonowych zbrojonych drutem, budynek gospodarczo - garażowy o wysokości 3,10 m został wybudowany na podmurówce zwykłego płotu, również jest popękany. Pęknięcia te są co roku maskowane przez D. natryskiem z cementu i piasku. Opisany przez skarżącego stan obiektu zagraża życiu skarżącego i innym osobom pomagającym mu w uprawie pola, mury mogą runąć na jego działkę, co według niego jest rzeczą nieuniknioną. Jego zdaniem, w państwie prawa nie jest możliwa legalizacja budowy z pominięciem wskazanych okoliczności. A. J. oświadczył, iż od 2003r. jego działka stanowi pole uprawne, a podjęte przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. i [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzje utwierdziły tylko D. o słuszności jego postępowania. Zauważył nadto, iż miedza między polami jest "podorywana", a wjazd na nieruchomość skarżącego, także przez Straż Pożarną, jest utrudniony wskutek wykonania przez D. rowu wzdłuż drogi pod lasem. Podkreślił, iż nielegalne obiekty winny być rozebrane i usytuowane 3 m od granicy. W konkluzji skargi A. J. zaproponował kompromis polegający na dokonaniu geodezyjnego urzędowego pomiaru działek i wskazania granicy między tymi działkami. Pismem z dnia 18 lutego 2005r. skarżący przedłożył kserokopię decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. Nr [...] z dnia [...] udzielającą pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczo - garażowego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł, iż wysunięta w skardze propozycja rozgraniczenia dwóch działek nie należy do właściwości organów nadzoru budowlanego, a istnienie sporu granicznego między sąsiadami nie jest okolicznością mająca znaczenie w postępowaniu dotyczącym doprowadzenia samowolnie wykonanego budynku do stanu zgodnego z przepisami. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią przepisu ar t. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zobligowany był przeto rozpoznać skargę w oparciu o przepisy nowej ustawy. O wpisie i innych kosztach sądowych, stosownie do § 2 art. 97 powołanej ustawy, orzekł na podstawie przepisów dotychczasowych. W myśl art. 3 § l powołanej ustawy sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § l ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga zgodnie z art. 151 ustawy podlega oddaleniu. Przedmiotem niniejszego postępowania jest legalność decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. Nr [...] z dnia [...] utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. Nr [...] z dnia [...] (znak [...]) nakazującą Z. D. wykonanie wynikających z przedłożonego projektu budowlanego robót budowlanych w budynku garażowo - gospodarczym na działce nr geodezyjny [...] położonej w L. Nr 18. Badając legalność tej decyzji, Sąd zważył, że zasadą ogólną prawa budowlanego zarówno na gruncie mającej zastosowanie w niniejszej sprawie ustawy z dnia 24 października 1974r., jak i z dnia 7 lipca 1994r. jest obowiązek uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę na realizację wszelkiego rodzaju obiektów budowlanych i wykonanie wszelkich robót budowlanych. Za naruszenie powyższej zasady ustawodawca przewidział dwie sankcje, a mianowicie jedną w art. 37, drugą w art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 1974, Nr 38, poz. 229 ze zm.). Stosownie do pierwszego z tych przepisów obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego stwierdzi, ze obiekt budowlany lub jego część: 1. znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2. powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, a także 3. wówczas gdy jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. l. Jeśli nie zachodzą okoliczności wskazane w powołanym wyżej przepisie art. 37, właściwy terenowy organ, zgodnie z art. 40 prawa budowlanego z dnia 24 października 1974r., wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Analiza powołanych przepisów prowadzi do wniosku, iż w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej właściwy organ w pierwszej kolejności obowiązany jest ustalić, czy w sprawie nie zachodzą rozłącznie stosowane przesłanki określone w art. 37 prawa budowlanego z dnia 24 października 1974r., a dopiero ustaliwszy brak tych przesłanek może zastosować przepis art. 40 powołanego prawa. Zgodzić się bowiem należy z wyrażonym już w orzecznictwie sądu administracyjnego poglądem, wedle którego "przepis art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) wykluczał możliwość legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego niezgodnie z przepisami, jeśli spełnione były określone w art. 37 prawa budowlanego przesłanki prawne uzasadniające wydanie decyzji o przymusowej rozbiórce tegoż obiektu" (wyrok NSA z dnia 24 września 1997r., III RN 45/97, OSNAPU 1998r. nr 6, poz. 170). Nie bez znaczenia jest również okoliczność, iż przepis art.37 ust.l stanowi o związanym charakterze rozstrzygnięcia wydanego na jego podstawie. Uznanie organu rozstrzygającego w kwestii nakazu rozbiórki jest wyłączone (por. wyrok NSA z dnia 10 marca 194r., SA/Ka 557/93, "Wokanda" 1994r, nr 8, s. 39). Swoistą wykładnię powołanych przepisów zawiera wyrok NSA z dnia 17 marca 1998r., IV SA 759/96, Lex nr 43338, w którym przyjęto, iż "interes społeczny i słuszny interes właścicieli nieruchomości sąsiedniej wymaga, aby realizacja samowoli budowlanej nie stawiała sprawcy takiej samowoli w sytuacji lepszej, niż inwestora działającego zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa". W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, iż sporne roboty budowlane zostały wykonane samowolnie przed l stycznia 1995r., okoliczności daty wykonania tych robót, jak również samowoli budowlanej, nie kwestionuje ani skarżący, ani inwestor, wręcz przeciwnie zebrany w sprawie materiał dowodowy, jednoznacznie potwierdza te okoliczności. Z tego względu za słuszne należało uznać zarówno podjęcie działań w celu usunięcia stanu niezgodnego z przepisami, jak i okoliczność zastosowania w sprawie przepisów ustawy prawo budowlane z dnia 24 października 1974r. W sprawie postanowieniem Nr [...] w dniu [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 6 miesięcy od daty otrzymania postanowienia oceny stanu technicznego samowolnie zrealizowanego budynku gospodarczo - garażowego oraz inwentaryzację powykonawczą, dokumentację budowlaną oraz inwentaryzację geodezyjną i opinię o zgodności wykonanego obiektu z warunkami technicznymi obowiązującymi w okresie budowy oraz projekt budowlany uwzględniający zmiany i przeróbki mające na celu doprowadzenie przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z prawem wraz z niezbędnymi opiniami i uzgodnieniami. Postanowienie to, stosownie do art. 56 powołanej ustawy, ma charakter dowodowy i służy wyłącznie ocenie stanu technicznego wykonanych robót budowlanych. Następnie po wielokrotnym uzupełnianiu przez Z. D. żądanej dokumentacji decyzją Nr [...] z dnia [...] nakazano wykonanie w terminie l roku robót budowlanych zgodnie z przedłożonym projektem. Wątpliwości Sadu budzi jednakże zastosowany przez organy obu instancji tryb usunięcia skutków samowoli budowlanej, w toku postępowania nie wyjaśniono bowiem, czy w sprawie wyłączone zostały przesłanki, o których stanowi przepis art. 37 prawa budowlanego, a mianowicie czy obiekt jest zgodny z przeznaczeniem w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz warunkami technicznymi obowiązującymi w dacie jego realizacji, czy nie powoduje on pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia oraz, co słusznie podkreśla skarżący w skardze, niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia. Wątpliwości te są tym bardziej uzasadnione, że w załączonych do skargi aktach administracyjnych brak jest wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wątpliwości te nie mogą być usunięte w oparciu o pismo Urzędu Gminy w D. z dnia 23 grudnia 2002r., skoro bowiem istnieją dowody bezpośrednie w postaci stosownej uchwały Rady Gminy niedopuszczalne jest opieranie rozstrzygnięcia w sprawie na podstawie dowodu pośredniego, którym jest owo pismo. Z pisma tego wynika wprawdzie, iż w latach 1980 - 1994 zgodnie z ogólnym planem miejscowym zatwierdzonym uchwałą Gminnej Rady Narodowej w D. Nr XXVI/79/82 z dnia 29 czerwca 1982r., zmienioną uchwałą Nr X/35/89 z dnia 14 grudnia 1989r. , a także aktualnym planem zatwierdzonym uchwałą Rady Miasta i Gminy Nr V/40/94 z dnia 22 listopada 1994r,, działka nr [...] znajduje się na terenie upraw rolnych, okoliczność ta nie jest jednak, w ocenie Sądu, decydującą przesłanką zastosowania art. 40 zamiast 37 prawa budowlanego z dnia 24 października 1974r. Nawet jeśli by przyjąć, iż budynek nie naruszą miejscowego planu, to wyłączenie zastosowania art. 37 prawą budowlanego z 1974r. możliwe byłoby dopiero po stwierdzeniu zgodności obiektu z warunkami technicznymi oraz braku niebezpieczeństwa dla ludzi i pogorszenia warunków użytkowych otoczenia. Tymczasem te ostatnie okoliczności, na co wskazują akta administracyjne, nie były brane w ogóle pod uwagę przez organy nadzoru budowlanego obu instancji. Nie można także zaakceptować wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji poglądu, wedle którego "naruszenie warunków technicznych dotyczących usytuowania budynku nie jest wystarczającą przesłanką do wydania nakazu rozbiórki". Naruszenie tych warunków, jak najbardziej, w ocenie Sądu, uzasadniało co najmniej rozważenie zastosowania sankcji rozbiórki obiektu, a nawet jej zastosowanie. Skoro bowiem obiekt był zgodny z ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego, ale naruszał warunki techniczne lub stwarzał zagrożenie dla ludzi mienia oraz pogarszał warunki użytkowe środowiska, nie było podstaw do legalizacji tegoż budynku. Z tych względów uznać należało słuszność zawartych w skardze zarzutów dotyczących zagrożenia bezpieczeństwa ludzi korzystających z działki sąsiedniej, a także dla samego inwestora. Zgodzić się bowiem należy z wyrażonym w orzecznictwie sądu administracyjnego poglądem, wedle którego "realizacja obiektu budowlanego naruszającego warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki w stopniu wskazującym na możliwość niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, zwłaszcza prowadzona bez wymaganego pozwolenia na budowę, stanowi okoliczność uzasadniającą nakazanie przymusowej rozbiórki tego obiektu na podstawie art. 37 ust. l pkt 2 prawa budowlanego (Dz. U. z 1974r., Nr 38, poz. 229)" (wyrok NSA z dnia 26 maja 1981r., SA 790/81, OSP 1982, nr 7, poz. 108 czy wyrok NSA z 5 października 1982r. , SA/Po 420/82, nie publikowany). Uchylając się od rozważenia powyższych kwestii organy administracji obu instancji naruszyły przepisy art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000, Nr. 98, poz. 1071 z póz. zm.), zwanej dalej k.p.a. Przepisy te ustanawiają naczelną zasadę postępowania, którą mą wpływ na ukształtowanie całego postępowania, tj . na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, co z kolei stanowi niezbędny element prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Stosownie do tej zasady na organach ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organy winny więc określić z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego, jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy, czy wymagają one udowodnienia i jakie dowody dla udowodnienia tych faktów są potrzebne, a następnie zarządzić przeprowadzenie z urzędu wskazanych dowodów. Na gruncie kodeksu postępowania administracyjnego niedopuszczalna jest zatem sytuacja, w której organy administracji publicznej przyjmują, jak to miało miejsce w analizowanej sprawie, całkowicie bierną postawę, ograniczając się jedynie do oceny przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów stanowiących podstawę pozytywnego rozpoznania jego żądania (wyrok NSA z 26 października 1984 r., II SA 1205/84, ONSA 1984, Nr 2, poz. 98). Ustalając zakres postępowania wyjaśniającego (art. 77 k.p.a.), organ obowiązany jest dążyć do ustalenia okoliczności faktycznych nie tylko mających znaczenie dla realizacji interesu społecznego, ale w dużej mierze i okoliczności faktycznych mających znaczenie prawne dla realizacji interesu indywidualnego. W sprawie naruszono nadto przepis art. 89 § 2 k.p.a. Stosownie do tego przepisu organ administracji publicznej powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. Skoro zatem w postępowaniu występują co najmniej dwie strony, a ich interesy nawzajem wykluczają się w całości lub części organ obowiązany jest przeprowadzić rozprawę (wyrok NSA z 10 listopada 1981r., SA/Kr 173/81, ONSA 1981, Nr 2, poz. 111. Celem rozprawy jest doprowadzenie do konfrontacji stron, która umożliwia organowi wyważenie słusznych interesów stron w danej sprawie. Nie ulega wątpliwości, iż w niniejszej sprawie występują strony o spornych interesach, z jednej strony mamy bowiem skarżącego - właściciela nieruchomości, którzy domaga się usunięcia samowolnie wykonanego budynku gospodarczo -garażowego, z drugiej zaś inwestora dopuszczającego się tej że samowoli. Decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. Nr [...] z dnia [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. Nr [...] z dnia [...] (znak [...]) naruszają również art. 107 § l i § 3 k.p.a. Stosownie do powołanych przepisów obligatoryjnym elementem decyzji administracyjnej jest uzasadnienie prawne, które powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Użycie w § 3 powołanego przepisu zwrotu, iż uzasadnienie powinno wyjaśniać podstawę prawną oznacza, iż organ winien wyjaśnić stronom zasadność zastosowania przepisu prawnego, stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy, jak również treść tego przepisu. W szczególności uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego oraz ocenę ustalonego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Zawarte w decyzji rozstrzygnięcie winno stanowić logiczną konsekwencję ustalonego w postępowaniu stanu faktycznego i jego ocenę w świetle obowiązujących przepisów prawnych. W uzasadnieniu tym, w ocenie Sądu, organ winien, stosownie do art. 80 k.p.a., wykazać, dlaczego wobec zebranych w sprawie rozbieżnych dowodów i twierdzeń stron dał wiarę jednym dowodom, drugim za odmówił tej wiary. Winien nadto wskazać fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Strona ma prawo znać motywy i przesłanki podjętej decyzji, gdyż bez tego nie może bronić swoich słusznych interesów oraz prowadzić polemiki z organem. Tylko bowiem w ten sposób ocena dowodów może być sprawdzona w toku instancji i w toku postępowania przed sądem administracyjnym. Obowiązek uzasadniania decyzji wynika nie tylko z powołanego przepisu, ale także z ogólnych zasad k.p.a., przede wszystkim zaś z zasady udzielania informacji faktycznej i prawnej (art. 9 k.p.a.) oraz zasady przekonywania strony o słuszności podjętego przez organ rozstrzygnięcia (art. 11 k.p.a.) (wyrok NSA z 15 lutego 1984r., SA/Po 1122/83, GAP 1986r, nr 4, s. 45). W sprzeczności z tymi zasadami, w ocenie Sądu, pozostaje decyzja, w której uzasadnieniu "owo" wyjaśnienie organ ograniczył, jak to miało miejsce w analizowanej sprawie, do przedstawienia stanu faktycznego nie wyjaśniając motywów, jakimi kierował się przy wydawaniu decyzji. Nie ustosunkowanie się przez organ do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, stanowi, w ocenie Sądu, uchybienie powołanym zasadom (por. uzasadnienie wyroku NSA z 19 stycznia 1982r., SA/Kr 583/81, ONSA 1982, nr l, poz. 12, wyroku NSA z 4 czerwca 1982r., I SA 255/82, ONSA 1982, nr l, poz. 53 czy wyrok NSA z 6 sierpnia 1984r., II SA 742/84, ONSA 1984r., nr 2, poz. 67). Analiza obu decyzji dowodzi, iż nie spełniają one wymogów powołanego przepisu. W uzasadnieniu decyzji nr [...] z dnia [...] nie tylko nie wyjaśniono przepisu prawnego stanowiącego podstawę prawną, ale nawet nie przytoczono treści tego przepisu, ograniczono się jedynie do krótkiego zaprezentowania stanu faktycznego sprawy, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołano wprawdzie przepis prawa, a nawet przytoczono jego treść, nie wyjaśniono jednak motywów rozstrzygnięcia, choć próbę taką podjęto. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż w toku postępowania doszło do naruszenia przepisów art. 7, art. 10, art. 15, art. 77, art. 78, art. 80, art. 81 oraz art. 107 § 113 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na marginesie dotychczasowych rozważań zauważyć należało, iż w sentencji zaskarżonej decyzji błędnie podano datę decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. Nr [...], decyzja ta została bowiem podjęta w dniu [...] nie zaś w dniu [...]. Sąd podzielił natomiast stanowisko [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. wyrażone w odpowiedzi na skargę, wedle którego propozycja rozgraniczenia dwóch nieruchomości nie należy do właściwości organów nadzoru budowlanego, a istnienie sporu granicznego między sąsiadami nie jest okolicznością mającą znaczenie w postępowaniu dotyczącym doprowadzenia samowolnie wykonanego budynku do stanu zgodnego z przepisami. W postępowaniu tym orzeka się bowiem wyłącznie o zdatności robót budowlanych do użytku (por. wyrok NSA 23 listopada 2001r., II SA/Ka 320/00 nie publ. Czy wyrok NSA z 11 grudnia 2002r., IV SA 639/01, Monitor Prawny z 2003r., nr 4, s. 147). Problematykę zwrotu kosztów reguluje art. 55 ust. l zdanie drugie ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ). Stosownie do treści tegoż przepisu w orzeczeniu uwzględniającym skargę Sąd orzeknie zwrot kosztów na rzecz skarżącego od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności. Ponieważ zaskarżona decyzja zawierała wady w istotny sposób wpływające na rozstrzygnięcie sprawy, co stanowiło z kolei podstawę do jego uchylenia, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. obowiązany jest wypłacić na rzecz skarżącego A. J. kwotę 10,00 (dziesięć) złotych tytułem poniesionych kosztów postępowania. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 zdanie pierwsze ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Stosownie bowiem do powołanego przepisu w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Mając na uwadze fakt, iż przed wydaniem decyzji Nr [...] z dnia [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. Nr [...] z dnia [...] (znak [...]) nie wyjaśniono wszystkich okoliczności mających istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, uznać należy, iż decyzje te są niezgodne z prawem i podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. l ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w zw. z art. 97 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ) .

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło