II SA/Łd 1956/03

Dnia 2 listopada 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, p.o. Sędziego WSA Monika Krzyżaniak /spr./, Protokolant asystent sędziego Paweł Pijewski, po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi A. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] nr [...] 2/ stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. 3 II SA/Łd 1956/03 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta P., działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, orzekł o wymeldowaniu A. i M. W. wraz z ich małoletnimi dziećmi K. W. i K. W. z pobytu stałego w mieszkaniu nr 14 przy A. nr 10 w P. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, iż w dniu 02.08.2001r. złożone zostało przez B. O., właścicielkę nieruchomości przy ul. A. 10 w P., podanie o wymeldowanie z pobytu stałego pod podanym wyżej adresem A. i M. W. wraz z ich małoletnimi dziećmi K. W. i K. W. W dniu 21.03.2002r., na wniosek złożony do protokołu przez B. O., zmieniony został przedmiot prowadzonego postępowania w odniesieniu do A. W. i jej małoletniego syna K W. z wymeldowania z pobytu stałego na uchylenie czynności zameldowania na pobyt stały w mieszkaniu nr 14 przy A nr 10 w P. Organ wskazał również, iż w dniu 20.06.2003r. na wniosek B. O. ponownie zmieniono przedmiot prowadzonego postępowania w odniesieniu do A. i K. W. z uchylenia czynności zameldowania na pobyt stały na wymeldowanie z pobytu stałego w mieszkaniu nr 14 przy A nr 10. W toku postępowania udowodnione zostało, zdaniem organu, iż A. i M. małż. W. w raz z małoletnimi dziećmi K. W. i K. W. nie przebywają w miejscu zameldowania na pobyt stały od przynajmniej dwu lat, a nowym ich miejscem pobytu jest mieszkanie nr 9 przy ul. B nr 53 w P., co jednoznacznie wynika z zeznań świadków: K. K. i L. P. oraz z zapisu na str. 130 księgi uczniów Szkoły Podstawowej nr 8 w P. Wobec powyższego Prezydent Miasta P. uznał, iż spełnione zostały przesłanki wymienione w pierwszej części art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do orzeczenia o wymeldowaniu małżonków W. wraz z dziećmi z lokalu nr 14 przy A nr 10 w P. W odwołaniu od powyższej decyzji A. W. i pełnomocnik M. W. wnieśli o uchylenie decyzji o wymeldowaniu i zarzucili organowi pierwszej instancji uchybienia polegające na braku rzetelnej i rzeczowej oceny zebranych dowodów, co pozbawiło stronę możliwości bronienia swoich słusznych interesów oraz przeprowadzenia konstruktywnej polemiki z organem. Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tj. Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.), orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, iż A. i M. małż. W. wraz z małoletnimi dziećmi K. i K. opuścili bez wymeldowania dotychczasowe miejsce pobytu stałego i zamieszkali przy u. B 53/9 w P., co potwierdzają zeznania świadków i stosowne zapisy w księdze uczniów Szkoły Podstawowej nr 8 w P., a wobec tego wystąpiła ewidentnie pierwsza z okoliczności wymienionych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, nakładająca na organ ewidencyjny obowiązek wydania decyzji o wymeldowaniu. Organ wskazał ponadto, iż małżonkowie W. nie posiadali nigdy żadnego tytułu prawnego do mieszkania nr 14 przy ul. A 10 w P., gdyż najemcą tego lokalu jest J. W. (babka M. W.), zaś właścicielką całej nieruchomości B. O., która wystąpiła z wnioskiem o wymeldowanie. W kontekście zebranego materiału dowodowego organ uznał, iż opuszczenie lokalu nr 14 przy ul. A 10 przez małżonków W. było dobrowolne, a utrzymanie ich zameldowania pod tym adresem byłoby fikcją meldunkową. Wojewoda [...] zwrócił również uwagę na fakt, iż zmieniając na wniosek strony przedmiot postępowania administracyjnego organ I instancji powinien był umorzyć postępowania, które toczyło się dotychczas w trybie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych tj. o anulowanie czynności materialno-technicznej zameldowania i dopiero prowadzić postępowanie o wymeldowanie w trybie art. 15 ust. 2 tej ustawy, jednak ta wada nie miała, zdaniem organu, wpływu na wynik sprawy, ponieważ przeprowadzona przez organ I instancji rozprawa administracyjna pozwoliła ustalić stan faktyczny w zakresie wymeldowania i wraz z wcześniej zebranym materiałem dowodowym umożliwiła prawidłową ocenę stanu faktycznego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. W. wniosła o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] z uwagi na naruszenie przez organ art. 9 i 10 w związku z art. 35, 36, 79, 83, 86 k.p.a. i wydanie decyzji bez rzeczowej i rzetelnej oceny zebranych dowodów. Skarżąca wskazała, iż zarządzona na dzień 30 maja 2003r., przez Wydział Spraw Społecznych Urzędu Miasta w P. , wizja lokalna mieszkania nr 14 przy ul. A 10, przeprowadzona została z całkowitym pominięciem zasad prawnych wynikających z art. 79 i 85 k.p.a. Skarżąca podała, iż dwoje pracowników Urzędu, bez stosownych upoważnień i pełnomocnictw, dokonało, w asyście właścicielki posesji, najścia na mieszkanie i wykorzystując nieobecność domowników dokonało ustaleń prawnych z 82-letnią inwalidką J. W., która nie dopuściła do penetracji pomieszczeń. Podniosła, iż stronom postępowania nie zapewniono czynnego udziału na każdym jego etapie, gdyż tak ważni świadkowie jak: L. P. i K. K., przesłuchani zostali do protokołu w dniu 20.08.2003r. bez obecności strony. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podniósł, iż w aktualnym stanie prawnym wystarczającą przesłanką do wymeldowania osoby jest fakt dobrowolnego opuszczenia lokalu bez wymeldowania, "które nosi cechy trwałości", a to wykazane zostało w stosunku do A. W. zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Utrzymanie zameldowania skarżącej w P przy ul. A 10 m. 14 sprzeczne byłoby z obowiązkiem organu meldunkowego o dbałość zapisów w ewidencji ludności ze stanem faktycznym i stanowiłoby fikcję meldunkową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Należy zaznaczyć, iż stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z tym, że skarga A. W. wniesiona została w dniu 24 grudnia 2003r. i do dnia 1 stycznia 2004r. postępowanie sądowe nie zostało zakończone, właściwym do rozpoznania tej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie Sąd, oceniając legalność zaskarżonej decyzji, stwierdził, iż organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, zwłaszcza art. 7, 77 § 1, 79 § 1 i 2, 80 i 81 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 kwietnia 2004r., (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960). Przepis ten przewidywał dwie samodzielne przesłanki do wymeldowania osoby z pobytu stałego w określonym lokalu. Pierwsza z przesłanek zachodziła wówczas, gdy osoba podlegająca wymeldowaniu utraciła uprawnienia określone w art. 9 ust. 2 ww. ustawy i bez wymeldowania się opuściła miejsce pobytu stałego. Druga miała miejsce w sytuacji, gdy osoba bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i w nim nie przebywała przez okres 6 miesięcy, a nowego jej miejsca pobytu nie można było ustalić. Należy zaznaczyć, iż wyrokiem z dnia 27 maja 2002r., wydanym w sprawie o sygn. Akt K 20/01 (OTK 220/3/34), Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W rozpatrywanej sprawie kwestia utraty przez A. W. i K. W. uprawnień do przedmiotowego lokalu nie jest sporna, gdyż strony postępowania zgodnie przyznają, iż skarżąca i jej mąż nigdy nie posiadali żadnych praw do lokalu nr 14 przy ul. A nr 10 w P., wobec czego, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r., nie wpływa na ocenę decyzji administracyjnych wydanych w niniejszej sprawie. Organy administracji publicznej rozstrzygające niniejszą sprawę przyjęły za udowodnioną okoliczność wyprowadzenia się A. i M. małżonków W. wraz z ich małoletnimi dziećmi K. i K. z lokalu nr 14 przy ul. A 10 w P. oraz zamieszkania przez rodzinę W. w P. przy ul. A 53/9. Wobec powyższego uznano, iż zaistniały przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego A. i M. małżonków W. wraz z małoletnimi dziećmi w oparciu o pierwszą z przesłanek wymienionych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zdaniem Sądu, powyższe stanowisko nie znajduje uzasadnienia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Przede wszystkim, należy zaznaczyć, iż organ pierwszej instancji dwukrotnie zmieniał przedmiot toczącego się postępowania, które początkowo (sierpień 2001) toczyło się w trybie art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, następnie, na żądanie wnioskodawczyni z dnia 21 marca 2002r., zmieniono w stosunku do A. W. i K. W. przedmiot postępowania na uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania ( art. 47 ust. 2 w/w ustawy), by znów, w dniu 23 czerwca 2003r. powrócić do pierwotnego przedmiotu postępowania tj. wymeldowania A. i M. małżonków W. z małoletnimi dziećmi K. i K. z pobytu stałego przy ul. A 10 m. 14 w P. Organ drugiej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, iż zmieniając przedmiot postępowania organ pierwszej instancji powinien był umorzyć postępowanie, które toczyło się w trybie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz uznał jednocześnie, że powyższe uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy. Powyższy pogląd można by uznać za słuszny w sytuacji, gdyby zebrane w toku postępowania administracyjnego przed organem pierwszej instancji materiały dowodowe potwierdzały fakt zamieszkiwania przez A. W. i K. W. w jakimkolwiek okresie od listopada 1995r. w lokalu, z którego nastąpiło ich wymeldowanie. Nie można bowiem, wymeldować z pobytu stałego w danym lokalu osoby, która nigdy tam nie mieszkała. Stwierdzenie braku materialnoprawnej przesłanki do uwzględnienia wniosku o zameldowanie na pobyt stały powinno skutkować uchyleniem czynności materialno-technicznej zameldowania, jako dokonanej z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. Okoliczność, iż zmiana przedmiotu postępowania w stosunku do A. W. i K. W. następowała zgodnie z wnioskiem właścicielki nieruchomości nie ma wpływu na ocenę postępowania organów w niniejszej sprawie, gdyż zarówno decyzja o wymeldowaniu jak również uchylenie czynności zameldowania może zostać orzeczone z urzędu, wobec czego organ pierwszej instancji nie mógł uchylić się od podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie uchylenia czynności zameldowania. Rozpatrując niniejszą sprawę organ meldunkowy nie wskazał dowodów, na podstawie których uznał, iż w stosunku do A. W. i K. W. zachodzi przesłanka "opuszczenia" lokalu przy ul. A 10 m. 14 oraz nie przeprowadził dowodów potwierdzających fakt wcześniejszego zamieszkiwania tych osób w przedmiotowym lokalu. W uzasadnieniu swojej decyzji organ pierwszej instancji sam wskazał, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdził fakt nie przebywania A. i M. małż. W. wraz z małoletnimi dziećmi K. W. i K. W. w miejscu zameldowania na pobyt stały tj. w mieszkaniu nr 14 przy A nr 10 w P. od przynajmniej dwu lat. Natomiast zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 kwietnia 2004r., przesłanką do orzeczenia o wymeldowaniu jest opuszczenie miejsca pobytu stałego bez wymeldowania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji publicznej winny po raz kolejny rozpatrzyć zebrany w sprawie materiał dowodowy pod kątem ustalenia, czy A. W., M. W., K. W. i K. W. kiedykolwiek zamieszkiwali w lokalu nr 14 przy A nr 10 w P. i czy w stosunku do poszczególnych członków tej rodziny powinno zostać wydane orzeczenie o wymeldowaniu z pobytu stałego czy też o uchyleniu czynności materialno-technicznej zameldowania. Zdaniem Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdził fakt nie przebywania w lokalu przy ul. A 10 m. 14 w P- A. W., K. W. i K. W., jednak w stosunku do M. W. zgromadzone w sprawie materiały dowodowe nie dają podstaw do twierdzenia, iż nie zamieszkuje on w lokalu, w którym jest zameldowany na pobyt stały. Z zeznań świadków sąsiadujących z lokalem nr 14 przy A nr 10 wynika, iż często widują M. W. na trenie posesji przy ul. A 10, a przeprowadzona w dniu 30 maja 2003r. wizja w mieszkaniu wynajmowanym przez J. W., w czasie której organ nie stwierdził w mieszkaniu obecności M. W., nie może stanowić samodzielnego dowodu potwierdzającego tę okoliczność, gdyż powyższa czynność dowodowa dokonana została tylko raz, w godzinach południowych i bez powiadomienia stron postępowania o miejscu i czasie jej przeprowadzenia, czego wymaga art. 79 § 1 k.p.a. Za nie udowodnioną Sąd uznał również okoliczność zamieszkania A. i M. małż. W. z małoletnimi dziećmi K. i K. przy ul. C 53/9. Zeznania świadków: K. K. i L. P., na których organ oparł swe ustalenia w tym przedmiocie, przeprowadzone zostały bez udziału stron postępowania, z naruszeniem przepisów art. 79 i 81 k.p.a., a ponadto z zeznań świadka L. P. nie wynika, iż małżonkowie W mieszkają pod wskazanym wyżej adresem. Zeznała ona jedynie, iż rzadko widuje M. W., natomiast żonę i synów częściej oraz zaznaczyła, że często wyjeżdża za granicę i nie ma jej nieraz po 2 miesiące, dwa razy w roku. Z uwagi na to, iż organ administracji nie wykazał, iż podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, ani też nie wykazał, że w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, czym naruszył przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] Uwzględniając treść art. 152 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, Sąd stwierdza, iż do czasu uprawomocnienia się wyroku zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.