II SA/Łd 199/16

Dnia 15 lipca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2016 roku sprawy ze skargi B. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek rodzinny wraz z dodatkami oddala skargę. a.bł. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak [...] uchylającą od dnia 22 grudnia 2008 roku decyzję Prezydenta Miasta Ł. znak: [...] z dnia [...] 2008 roku zmienioną decyzją znak: [...] z dnia [...] 2009 roku o przyznaniu: Zasiłku rodzinnego na dziecko K. H. w wysokości 64,00 zł miesięcznie na okres od 2008-09-01 do 2009-10-31. Zasiłku rodzinnego na dziecko M. H. w wysokości 64,00 zł miesięcznie na okres od 2008-09-01 do 2009-10-31. Dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na K. H. w wysokości 80,00 zł miesięcznie na okres od 2008-09-01 do 2009-10-31. Dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2008/2009 na dziecko K. H. w wysokości 150,00 zł w miesiącu wrześniu 2008 r. oraz z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2009/2010 w miesiącu wrześniu 2009 r. Dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2008/2009 na dziecko M. H. w wysokości 150,00 zł w miesiącu wrześniu 2008 r. oraz z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2009/2010 w miesiącu wrześniu 2009 r. Z akt sprawy wynika, iż w dniu 12 września 2008 roku B. H. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci: K. H., M. H. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dziecko K. H. Prezydent Miasta Ł. uznając, że spełnione zostały kryteria określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych decyzją z dnia [...] 2008 roku orzekł o przyznaniu B. H. prawa do wyżej wnioskowanych świadczeń na okres od 1 września 2008 roku do 31 października 2009 roku. W dniu 23 września 2009 roku do Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. wpłynął wniosek z Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Ł. o udostępnienie danych zgromadzonych w rejestrze publicznym z informacją, że mąż B. H. – A. H. od dnia 8 marca 2007 roku jest zatrudniony w Wielkiej Brytanii i ubiega się o brytyjskie świadczenia rodzinne na dzieci: M. H., K. H. Z powyższego pisma wynikało również, że w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W związku z powyższym, decyzją z dnia [...] 2009 roku Prezydent Miasta Ł. uchylił w całości decyzję z dnia [...] 2008 roku w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wnioskiem z dnia 18 czerwca 2012 roku B. H. zwróciła się o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] 2009 roku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzjami z dnia [...] 2012 roku oraz z dnia [...] 2012 roku odmówiło stwierdzenia nieważności, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 25 marca 2013 roku sygn. akt II SA/Łd 1303/12 uchylił obie wydane w tym przedmiocie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2013 roku stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] 2009 roku o uchyleniu w całości decyzji tego organu z dnia [...] 2008 roku. W dniu 4 września 2013 roku do Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. wpłynęło pismo z Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Ł. informujące, iż przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w niniejszej sprawie mają zastosowanie od dnia 8 marca 2007 roku. Wobec powyższego, decyzją z dnia [...] 2013 roku Prezydent Miasta Ł. orzekł o uchyleniu decyzji z dnia [...] 2008 r., a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z dnia [...] 2013 roku utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 4 czerwca 2014 roku sygn. akt II SA/Łd 78/14 uchylił obie te decyzje. Regionalne Centrum Polityki Społecznej pismem z dnia 3 grudnia 2014 roku poinformowało, iż w odniesieniu do wniosków o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, tj. zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dzieci: M. H. i K. H. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od dnia 22 grudnia 2008 roku tj. od dnia przyznania A. H. brytyjskich świadczeń rodzinnych na dzieci z uwagi na zamieszkanie przez niego w Wielkiej Brytanii i podleganie brytyjskiemu systemowi zabezpieczenia społecznego. Prezydent Miasta Ł. po raz kolejny uchylił decyzję z dnia [...] 2008 roku, a Samorządowe Kolegium Odwoławczego uchylając decyzję Prezydenta przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W dniu [...] Prezydent Miasta Ł. uchylił od dnia 22 grudnia 2008 roku decyzję z dnia [...] 2008 roku zmienioną decyzją z dnia [...] 2009 roku. A przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w ją mocy. Skargę do sądu administracyjnego złożyła B. H. wnosząc o jej uchylenie i zarzucając: 1. naruszenie norm prawnych zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego: - art. 16 - wyrok sądu z dnia 25 marca 2013 roku, sygn. akt II SA/Łd 1304; 2. naruszenie norm prawnych zawartych w ustawie o świadczeniach rodzinnych - art. 23, 23a ust. 2-6, - art. 27. 1 - art. 32 ust. 1. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. ustosunkowując się do zarzutów skarżącej, podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – w dalszej części przywoływana jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu stosownie do art. 151 p.p.s.a. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] o uchyleniu własnej decyzji z dnia [...] 2008 roku przyznającej B. H. zasiłek rodzinny wraz z dodatkami na rzecz K. i M. H. Istotne jest, iż rozstrzygnięcie to wydane jest po ponownym rozpatrzeniu sprawy, a więc jego kontrola sprowadza się do oceny, czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej, wyrażonym przez sąd we wcześniejszych orzeczeniach wydanych w tej sprawie. Jest to główne kryterium poprawności nowowydanej decyzji i określa zakres dopuszczalnej obecnie weryfikacji. Stosownie bowiem do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem (vide: wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt II OSK 518/09, LEX nr 746901). Pojęcie "ocena prawna" w rozumieniu przepisu art. 153 p.p.s.a. oznacza wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena ta może się odnosić zarówno do przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana (vide: wyrok NSA z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1929/09, LEX nr 795206). Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. W przypadku zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji zapadłej w wyniku uprzedniego wydania przez sąd wyroku kasacyjnego i wyrażeniu w nim wiążącej oceny prawnej, ponownie rozpoznając sprawę sąd administracyjny obowiązany jest do dokonania kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku. Podporządkowanie się wytycznym sądu i wyrażonej przezeń ocenie prawnej jest bowiem głównym kryterium poprawności nowowydanej decyzji (vide: wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2009r., sygn. akt II GSK 614/08, LEX nr 528074). Dlatego też rozważania rozpocząć należy od przytoczenia ocen prawnych wyrażonych w tej sprawie w prawomocnych wyrokach WSA w Łodzi. Wyrokiem z dnia 25 marca 2013 roku w sprawie sygn. akt II SA/Łd 1303/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylając decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. odmawiające stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Ł. uchylającej decyzję z dnia [...] 2008 roku o przyznaniu świadczeń rodzinnych wskazał, że organ nie ustalił czy, a jeśli tak, to od jakiej daty w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Sąd podkreślił, iż nie dokonano jakichkolwiek ustaleń w zakresie przyznania świadczeń rodzinnych mężowi skarżącej na terenie Zjednoczonego Królestwa. Kontrolując zaś kolejne decyzje wydane w sprawie WSA w Łodzi wyrokiem z dnia 4 czerwca 2014 roku sygn. akt II SA/Łd 78/14 powołując się na ocenę prawną zawartą w sprawie sygn. akt II SA/Łd 1303/12 zwrócił uwagę, że z dokumentacji organu wynika, iż mąż skarżącej wprawdzie podjął zatrudnienie w dniu 8 marca 2007 r., ale dopiero w dniu 22 grudniu 2008 r., po trzech miesiącach od złożenia wniosku o ich przyznanie, nabył prawo do świadczeń rodzinnych. Sąd ponadto wskazał, że nie zostało wyjaśnione, jakie świadczenia zostały przyznane i wypłacone mężowi skarżącej. Rozpoznając sprawę ponownie i rozstrzygając ją kontrolowanymi decyzjami organy wykonały wskazania sądu i zastosowały się do oceny prawnej zawartej w prawomocnych wyrokach wydanych w tej sprawie. Prezydent Miasta Ł. uchylając własną decyzje o przyznaniu B. H. świadczeń rodzinnych na rzecz dzieci ustalił, na podstawie informacji HM Revenue & Customs Child Benefit Office brytyjskiej instytucji właściwej do spraw świadczeń rodzinnych, że ojciec dzieci A. H. otrzymywał świadczenia rodzinne na M. H. i K. H. od dnia 22 grudnia 2008 r. Informacja ta zawierała szczegółowy wykaz okresów i wysokości przyznanych świadczeń i wynikało z niej, iż świadczeniem objęty był czas do 31 października 2009 r., którego dotyczyła ostateczna decyzja z [...] 2008 r. Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 114, ze zm.), powoływanej jako u.ś.r. w przypadku gdy osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami marszałkowi województwa. W przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23a ust. 2 u.ś.r.). Wymaganych tym przepisem ustaleń organ dokonał na podstawie informacji Regionalnego Centrum Polityki Społecznej Ł., które realizuje zadania koordynacji świadczeń rodzinnych w krajach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego na podstawie art. 21 u.ś.r. oraz w związku z uchwałą Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] Nr [...] w sprawie zmiany Uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] o powołaniu Regionalnego Centrum Polityki Społecznej Ł. Organ wziął także pod uwagę, że zgodnie z regulacją art. 23a ust 5 u.ś.r. w przypadku, gdy marszałek województwa ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ustalenia poczynione w niniejszej sprawie w zakresie przebywania ojca dzieci w państwie członkowskim Unii Europejskiej i pobierania tam świadczeń rodzinnych skutkują brakiem kompetencji Prezydenta do orzekania o prawie do tych świadczeń. Zgodnie z powyższą regulacją, Prezydent Miasta Ł. winien w takiej sytuacji wyeliminować z obrotu prawnego wydane przez siebie decyzje i przekazać sprawę do rozpoznania organowi właściwemu, Marszałkowi Województwa [...]. Kompetencje prezydenta miasta kończą się bowiem w momencie ustalenia, że członek rodziny wnioskodawcy przebywa w państwie, w którym obowiązują przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W takiej sytuacji gdyby prezydent miasta wydał w sprawie decyzję, byłaby ona wadliwa i konieczne byłoby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, w trybie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., z powodu wydania jej przez organ niewłaściwy. W sprawie niniejszej, w związku z datą złożenia wniosku o świadczenia rodzinne, prawidłowo organy powoływały regulacje wynikające z rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 roku w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (t.j. Dz.U. UE L 08.177.1) oraz rozporządzenia wykonawczego do ww. aktu, tj. rozporządzenia Rady (EWG) Nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 roku w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) Nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (t.j. Dz.U. UE L 08.31.15). Zawarte w tych aktach prawnych przepisy pozwalają na wyeliminowanie skutków podlegania różnym systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw, przede wszystkim w związku ze zmianami miejsca pobytu osób lub zmianami ich zamieszkania. Przy czym słusznie organ podnosił, iż odmienne zasady, w różnych państwach unijnych, przyznawania poszczególnych rodzajów świadczeń w ramach świadczeń rodzinnych nie dają podstaw do ich porównywania. Przepisy powyższych rozporządzeń nie przewidują możliwości porównania rodzajów świadczeń rodzinnych i w przypadku zbiegu uprawnień, świadczenia rodzinne udzielane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo. Jednak te kwestie będą miały znaczenie dopiero na etapie ustalania prawa do świadczeń przez Marszałka Województwa. W sprawie niniejszej istotne jest to, że "świadczenia rodzinne" zdefiniowane w art. 1 pkt u) i) rozporządzenia Rady Nr 1408/01 jako wszelkie świadczenia rzeczowe lub pieniężne zaspokajające koszty utrzymania rodziny na mocy ustawodawstwa określonego w art. 4 ust. 1 lit. h) zawierają w sobie świadczenia, o których mowa w art. 2 pkt 1 u.ś.r. - zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego. Zatem organ prawidłowo ustalił, iż w okresie objętym decyzją o przyznaniu skarżącej prawa do świadczeń rodzinnych na rzecz dzieci, ojciec dzieci miał przyznane świadczenia rodzinne w Wielkiej Brytanii. Przy czym słusznie wskazano, powołując się na art. 10 rozporządzenia 574/72, że istotne w niniejszej sprawie było ustalenie kategorii i ogólnej kwoty świadczeń, a nie szczegółowo wysokości i ich rodzaju. Źródłem, które posłużyło do poczynienia ustaleń organu był formularz UK-PL E Form, który w dniu 26 marca 2012 roku wpłynął do Regionalnego Centrum Polityki Społecznej Ł., informujący o przyznaniu A. H. w okresie od 22 grudnia 2008 roku do 31 października 2010 roku świadczeń na dzieci: M. H. i K. H. (ze wskazaniem miesięcy i kwot przyznanych na poszczególne dziecko). Mając powyższe na względzie, ocenić należy, iż organ podjął wszelkie niezbędne działania odpowiadające wskazaniom Sądu zawartym w prawomocnych wyrokach. Z tych też względów jako niezasadne należało ocenić zarzuty skargi, jako że kontrolowane decyzje nie naruszały prawa w żadnym zakresie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi orzekł o oddaleniu skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. m.m.