II SA/Łd 2086/01

Dnia 15 lipca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi -Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Grzegorz Szkudlarek, Sędziowie NSA: Anna Stępień, Tomasz Zbrojewski (spr.), Protokolant: sekretarz sądowy Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi J. H. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...], nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz J. H. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego od skargi; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] nr [...] Starosta [...], po rozpatrzeniu wniosku K.W., zezwolił inwestorce na wejście na teren nieruchomości położonej w S. przy ul. A 4, stanowiącej własność J. i Z. H., celem wykonania robót budowlanych polegających na otynkowaniu ściany szczytowej w budynku mieszkalnym, znajdującym się na nieruchomości sąsiedniej położonej w S. przy ul. A 6. Odwołanie od tej decyzji do Wojewody [...] wniósł J. H. W odwołaniu podkreślił, iż nie wyraża zgody na wykonanie przez K. W. powyższych prac budowlanych, bowiem wybudowana ściana narusza jego prawo własności. Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda Ł., powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., decyzją z dnia [...] nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w części orzekającej o konieczności wejścia na teren nieruchomości odwołującego się, a w części dotyczącej terminu korzystania z tej nieruchomości decyzję tę uchylił i ustalił z urzędu nowy okres korzystania z przedmiotowej nieruchomości, oznaczony w dniach od 22 – 26 października 2001 r. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że w toku postępowania wyjaśniającego ustalono bezspornie, iż konieczne było dokonania bieżącego remontu niszczejącej elewacji budynku mieszkalnego – otynkowania ściany szczytowej budynku mieszkalnego, należącego do K. W. oraz że J. H. nie wyraził zgody na wejście na jego nieruchomość w celu przeprowadzenia tego remontu. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że inwestor po zakończeniu robót jest obowiązany, stosownie do postanowień art. 363 § 1 k.c., do naprawienia ewentualnych szkód powstałych w związku z korzystaniem z cudzej nieruchomości. W tym stanie rzeczy organ II instancji uznał, iż zostały spełnione przesłanki określone w art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, uzasadniające wydanie K. W. zezwolenia na wejście na cudzą nieruchomość celem wykonania robót budowlanych. Zmiana zaś decyzji w zakresie terminu przeznaczonego na korzystanie z nieruchomości sąsiedniej podyktowana została koniecznością urealnienia terminu wykonania prac budowlanych w związku z przeprowadzonym postępowaniem odwoławczym. Ustosunkowując się z kolei do podniesionego przez J. H. zarzutu dotyczącego naruszenia jego prawa własności, Wojewoda [...] stwierdził, że organy administracji architektoniczno–budowlanej nie są władne do rozstrzygania tej kwestii i sprawę należy kierować do organów nadzoru budowlanego. W oparciu o tak ustalony stan faktyczny sprawy organ odwoławczy przyjął, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest słuszne i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, złożył J. H.. W skardze tej podtrzymał zarzuty odwołania. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym dotychczasowe stanowisko i argumentację powołaną w jego uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Jednakże w pierwszym rzędzie wyjaśnić należy, iż stosownie do postanowień art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny zobligowany był rozpoznać skargę w oparciu o przepisy nowej ustawy. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest z punktu widzenia kryterium legalności. W ramach owej kontroli sąd administracyjny ocenia zatem, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uwzględnienie skargi skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji może nastąpić tylko wówczas, gdy Sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy /art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialno-prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1126). Zgodnie z art. 47 ust. 1 i 2 tej ustawy, jeżeli do wykonania prac przygotowawczych lub robót budowlanych jest niezbędne wejście na teren sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości, inwestor jest obowiązany przed rozpoczęciem robót uzyskać zgodę właściciela sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu (najemcy) na wejście oraz uzgodnić z nim przewidywany sposób, zakres i terminy korzystania z tych obiektów, a także ewentualną rekompensatę z tego tytułu. W razie nieuzgodnienia tych warunków, właściwy organ – na wniosek inwestora – w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, rozstrzyga w drodze decyzji, o niezbędności wejścia do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości. W przypadku uznania zasadności wniosku inwestora, właściwy organ określa jednocześnie granice niezbędnej potrzeby oraz warunki korzystania z sąsiedniego budynku, lokalu lub nieruchomości. W świetle przywołanego przepisu prowadzone przez organ postępowanie sprowadzać się zatem winno do należytego wyjaśnienia kwestii niezbędności wejścia na teren sąsiedni, ustalenia granic niezbędnej potrzeby oraz określenia warunków korzystania z nieruchomości sąsiedniej w sposób nie budzący wątpliwości. Elementy te winny znaleźć swe odzwierciedlenie w decyzji kończącej postępowanie w przedmiocie zezwolenia na wejście na teren nieruchomości sąsiedniej. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy organy prowadzące postępowanie dokonały wyczerpującego i prawidłowego ustalenia jedynie faktu niezbędności wejścia na teren nieruchomości sąsiedniej, sposób zaś określenia pozostałych elementów zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia w ocenie Sądu nasuwa szereg zastrzeżeń. W pierwszej kolejności zważyć bowiem należy, iż obowiązkiem organów orzekających w niniejszej sprawie było dokładne ustalenie granic niezbędnej potrzeby wejścia na teren cudzej nieruchomości. Określając owe granice organ winien był wskazać powierzchnię nieruchomości podlegającej zajęciu poprzez wskazanie szerokości i długości pasa gruntu koniecznego do zajęcia. Z treści decyzji wynika natomiast jedynie w sposób dorozumiany, iż przedmiotem zajęcia jest pas nieruchomości sąsiedniej i to o bliżej niesprecyzowanych, dowolnych wymiarach. W dalszej kolejności wskazać trzeba również, iż organy prowadzące postępowanie nie określiły warunków korzystania przez inwestorkę z nieruchomości sąsiada. W tej kwestii organy ograniczyły się jedynie do wskazania obowiązków związanych z uporządkowaniem terenu po robotach, przywróceniem działki sąsiedniej do stanu sprzed rozpoczęcia robót oraz przywołania art. 363 k.c., ze wskazaniem na możliwość wyboru przez poszkodowanego sposobu naprawienia ewentualnej szkody powstałej w wyniku korzystania z jego nieruchomości. Mimo, iż art. 47 ust. 2 w.w. ustawy wyraźnie nakazuje warunki te określić, choćby poprzez wskazanie sposobu zajmowania tej nieruchomości, umieszczenia urządzeń niezbędnych do wykonania przedmiotowych robót, godzin, w których owe prace będą realizowane. Dodać przy tym należy, iż błędnie określony został także termin wykonania wnioskowanych przez inwestorkę prac remontowych, co z uwagi na czas trwania postępowania odwoławczego czyniło realizację tychże prac wręcz nierealną, a tym samym uniemożliwiało wykonanie decyzji. W ocenie Sądu termin ten z uwagi na charakter prac remontowych winien być oznaczony w dniach roboczych, np. przez użycie zwrotu: "w terminie 5 dni roboczych od dnia, w którym decyzja uzyska przymiot ostateczności", a więc bez wskazywania konkretnego, ściśle oznaczonego przedziału czasowego. Wreszcie wskazać przyjdzie, iż w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ niezasadnie przywołał także pkt 1 art. 138 § 1 k.p.a. Artykuł 138 k.p.a. określa zakres uprawnień decyzyjnych organu odwoławczego. Stosownie do jego postanowień organ utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję (§ 1 pkt 1) albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji (§ 1 pkt 2), albo umarza postępowanie odwoławcze (§ 1 pkt 3). Stąd też w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do równoczesnego powoływania pkt 1 i 2. Użyta bowiem we wskazanym przepisie alternatywa rozłączna (spójnik "albo") nakłada na organ obowiązek dokonania wyboru właściwego rodzaju uprawnienia decyzyjnego. Jeśli zatem organ odwoławczy doszedł do przekonania, iż zaskarżoną odwołaniem decyzję uchyli w części, to za podstawę swego rozstrzygnięcia obok art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane winien przyjąć art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, iż zaskarżona decyzja nie spełnia także podstawowych wymogów art. 107 § 1 k.p.a. w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia. Zapadłe w rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięcie nie koresponduje bowiem z przywołaną przez organ wydający decyzję podstawą prawną. Mając na uwadze przytoczone powyżej argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 134 § 1 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w pkt. 1 i 3 wyroku. O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368) w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) – pkt 2 wyroku.