II SA/Łd 210/11

Dnia 29 marca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Protokolant asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2011 roku sprawy ze skargi Z. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpoznaniu odwołania Z. C. od decyzji Burmistrza O. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego, wnioskowanego na J. C., M. C. i A. C. oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu: kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, wnioskowanego na J. C. i A. C., rozpoczęcia roku szkolnego, wnioskowanego na M. C. i A. C., wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, wnioskowanego na A. C., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W dniu [...] r. Z. C. wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci: [...] oraz dodatków do zasiłku. Decyzją z dnia [...] r. organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanych świadczeń rodzinnych na dzieci na okres zasiłkowy 2010/2011 z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. W uzasadnieniu wskazano, że miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosi 643,95 złotych, a więc przekracza kwotę uprawniającą do zasiłku rodzinnego, która w tym przypadku wynosi 583 zł. W odwołaniu Z. C. podniosła, że wydana decyzja jest dla niej krzywdząca i niezrozumiała. Wskazała na trudną sytuację materialną rodziny i problemy zdrowotne członków rodziny. Podniosła, że kolejny raz z rzędu zasiłek nie został jej przyznany. Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ, powołując się na treść art. 3 pkt 1 i 2 oraz art. 5 ust. 1, ust. 2, ust. 8 i ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, wskazał, że z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. nr [...] z dnia [...] r. o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy i podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych wynika, że przychód E. C. za 2009 r. wyniósł: 27.570,98 zł, dochód: 25.902,26 zł, składki na ubezpieczenie społeczne: 3.667,61 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne: 1.788,98 zł, natomiast przychód Z. C. za 2009 r. stanowiła kwota: 22.403,91 zł, dochód: 20.735,19 zł, składki na ubezpieczenie społeczne: 2.975,81 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne: 1.451,56 zł Organ odwoławczy wyjaśnił, że dochód roczny E. C. za 2009 r. uwzględniany do wyliczenia zasiłku rodzinnego wyniósł zatem: 20.083,35 zł, natomiast Z. C.: 16.010,85 zł. W roku 2009 do dochodu rodziny wnioskodawczyni wliczono także dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 1.942.73 zł według wyliczenia: [1,0182 ha x 12 x (1.908 zł: 12)] oraz pobierane przez córkę – J. stypendium specjalne w wysokości 200 zł miesięcznie w okresie od 1 października 2009 r. do 31 grudnia 2009 r., łącznie 600 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że łącznie dochód rodziny wnioskodawczyni w 2009 r. wyniósł: 38.636,93 zł., dochód miesięczny: 3.219,74 zł, a dochód miesięczny na osobę w rodzinie stanowił: 643,95 zł i przekroczył kwotę uprawniającą do zasiłku rodzinnego, wynoszącą w tym przypadku: 583 zł. Organ podniósł, iż w sytuacji rodziny Z. C. przekroczenie kwoty uprawniającej do zasiłku nastąpiło o 60,95zł, a więc o kwotę niższą niż najniższy zasiłek rodzinny (68 zł) przysługujący w okresie, na który jest ustalany. W przypadku skarżącej nie zachodzi jednak sytuacja, o której mowa w art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem jak wynika z akt sprawy, w poprzednim okresie zasiłkowym 2009/2010 zasiłek rodzinny skarżącej również nie przysługiwał. W skardze z dnia 22 stycznia 2011 r. Z. C. podniosła, że decyzja o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego jest dla niej krzywdząca i powtarza się już drugi rok z rzędu. Wyjaśniła, że otrzymuje wynagrodzenie za pracę w systemie czterobrygadowym, za święta oraz nocne zmiany w wysokości 1200 złotych. Podniosła, iż w 2008 r. była zmuszana przez pracodawcę do pracy w godzinach nadliczbowych, co spowodowało przekroczyło jej kryterium dochodowego. Wskazała, że posiadane przez nią gospodarstwo rolne nie przynosi dochodów, a dodatkowo w maju 2010 r. jej posesja uległa podtopieniu i nie uzyskała z tego tytułu żadnej pomocy. Skarżąca podała, że jej dwie córki są chore, wymagają rehabilitacji i muszą przyjmować leki, co pochłania całą uzyskiwaną pensję. Strona powtórzyła argumentację podniesioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę z dnia 18 lutego 2011 r. organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując motywy zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga Z. C. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 powoływanej powyżej ustawy, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przedmiotem rozważań Sądu są decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. oraz Burmistrza O. z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy przyznania rodzinie Z. C. zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. Badając legalność zaskarżonych decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). W myśl przepisu art. 5 ust. 1 i ust. 2 powołanej ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; opiekunowi faktycznemu dziecka; osobie uczącej się), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł. Wskazać również należy, że zgodnie z treścią ust. 3 cytowanego przepisu w przypadku gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Na podstawie powyższych regulacji, należało uznać, że w niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły wysokość dochodu rodziny skarżącej. Z. C. składając w dniu [...] r. wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego na córki i dodatków do zasiłku rodzinnego wskazała, że jej rodzina składa się z 5 osób. Do wniosku załączyła zaświadczenie z Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] r. (k. 92 akt administracyjnych), z którego wynika, że dochód roczny stanowiący podstawę do wyliczenia spełnienia kryterium dochodowego dla potrzeb świadczenia rodzinnego za 2009 r. – E. C. (męża wnioskodawczyni) wyniósł: 20.083,35 zł, a Z. C. kwotę: 16.010,85 zł. Wskazać należy, że organy przy obliczaniu dochodu rocznego prawidłowo pomniejszyły go o kwotę składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Zasadnie jednocześnie uznano, że córki: J. C. i A.C. legitymują się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, co powoduje, iż dla rodziny Państwa C. obowiązuje ustawowe kryterium dochodowe w wysokości 583 zł. Jednak, w sytuacji rodziny skarżącej nastąpiło niewątpliwie przekroczenie powyżej przyjętego kryterium dochodowego o kwotę 60,95 zł, gdyż dochód miesięczny w przeliczeniu na osobę wyniósł: 643,95 zł., czego zresztą strona nie kwestionuje. W sprawie nie ma natomiast znaczenia okoliczność podnoszona w skardze, tj. wykonywania w 2008 roku przez Z. C. pracy w systemie 4-brygadowym, w święta oraz w godzinach nadliczbowych, co zdaniem skarżącej, wpłynęło na wysokość jej dochodu i przekroczenie kryterium dochodowego dla przyznania zasiłku. Podstawę do ustalenia dochodu skarżącej stanowić może tylko zaświadczenie z urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, czyli 2009. Wymóg ten sformułował przepis § 2 ust. 2 pkt 6a rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.). Stąd też organy administracji w toku postępowania nie badają charakteru i ilości wykonywanej pracy, bowiem opierają się jedynie na przedłożonym zaświadczeniu. Do dochodu rodziny Z. C. organy administracji prawidłowo zaliczyły dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,0182 ha przeliczeniowych. Ustawodawca w art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazał, że ilekroć w tej ustawie mowa jest o dochodzie oznacza to również dochody uzyskane z gospodarstwa rolnego. W art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazał ponadto, że przypadku, gdy rodzina utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, iż z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.). W ocenie Sądu, cytowana wyżej treść przepisów nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych: ustawodawca posługuje się zwrotem "dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego" i wskazuje sposób jego obliczania w oparciu o dochód miesięczny z hektara przeliczeniowego. Z obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 22 września 2010 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2009 r. (M.P. Nr 68, poz. 858) wynika, iż dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z jednego hektara przeliczeniowego wyniósł w 2009 r. kwotę 1908 zł. Słusznie więc do obliczania dochodu rodziny skarżącej organy administracji przyjęły wskazaną wyżej kwotę. W ocenie Sądu, organy administracji w sposób prawidłowy dokonały obliczenia wysokości dochodu rodziny przypadającego na posiadane przez nich gospodarstwo rolne w wysokości 1942,73 zł, mnożąc kwotę miesięcznego przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym przez liczbę hektarów przeliczeniowych składających się na wielkość gospodarstwa rolnego strony. Odnosząc się do argumentu skarżącej, że posiadana ziemia nie jest przez jej rodzinę użytkowana i nie daje żadnych dochodów wskazać należy, że dochód ten jest wyliczany jako wartość dochodu odpowiadającego powierzchni gospodarstwa rolnego z uwzględnieniem hektarów przeliczeniowych i kwoty dochodu ustalonej dla 1 ha przeliczeniowego, niezależnie od faktycznej dochodowości konkretnego gospodarstwa. Art. 5 ust. 8 ustawy określa tzw. ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego i nie przewiduje on żadnych wyjątków od przyjętej w nim zasady wyliczania dochodu z gospodarstwa rolnego. Oznacza to, że z punktu widzenia powołanego przepisu bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane, czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochód (por. wyroki NSA: z dnia 14 grudnia 2007 r., I OSK 321/07, LEX nr 401679; z dnia 15 grudnia 2008 r., I OSK 50/08 niepubl., oraz z dnia 23 czerwca 2009 r., I OSK 1290/08, niepubl.). Wobec powyższego, dla sposobu ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego Z. C. jako nieistotna pozostaje podnoszona przez skarżącą okoliczność, że faktycznie jej rodzina nie uzyskuje z tego gospodarstwa dochodu. Wyjaśnić również należy, że do łącznego dochodu rodziny zaliczono stypendium specjalne, które w okresie od 1 października 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. pobierała córka skarżącej – J. w wysokości 200 zł miesięcznie. Takie działanie organu znajduje oparcie w treści art. 3 ust. 1 lit.c ustawy o świadczeniach rodzinnych. Należy także podkreślić, iż w przypadku rodziny Państwa C. dochód na osobę w rodzinie przekroczył kwotę uprawniającą do uzyskania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku o kwotę 60,95 zł., czyli o kwotę niższą niż najniższy zasiłek rodzinny (68 zł). Jednocześnie w przypadku Z. C. nie zachodzi sytuacja, o której mowa w treści powołanego powyżej art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, czyli możliwości przyznania zasiłku rodzinnego, jeśli przysługiwał w poprzednim okresie, tj. 2009/2010, bowiem decyzją z dnia [...] r. nr [...] Burmistrz O. odmówił przyznania wnioskowanych świadczeń rodzinnych. Nie ulega wątpliwości, że akta administracyjne potwierdzają ciężką sytuację finansową rodziny Z. C., jednak przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych mają charakter norm bezwzględnie obowiązujących i Sąd, jak również organy administracji, nie mają możliwości potraktowania wnioskodawczyni w sposób uznaniowy i przyznania zasiłku rodzinnego w sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego wskazanego w ustawie. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o oddaleniu skargi. D.T.